FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Negociatat për sistemin kinez CM-302 po afrohen drejt përfundimit, ndërsa SHBA rrisin praninë ushtarake pranë brigjeve iraniane
Irani është pranë arritjes së një marrëveshjeje me Kinën për blerjen e raketave lundruese kundër anijeve, raportoi agjencia Reuters, duke cituar gjashtë persona me njohuri për negociatat. Zhvillimi vjen në një moment kur Shtetet e Bashkuara po dislokojnë forca të konsiderueshme detare pranë brigjeve iraniane, në prag të mundshëm të veprimeve ushtarake kundër Republikës Islamike.
Sipas burimeve, marrëveshja për raketat kineze CM-302 është drejt përfundimit, megjithëse palët nuk kanë rënë dakord për një datë dorëzimi. Raketat supersonike kanë një rreze veprimi rreth 290 kilometra dhe fluturojnë në lartësi të ulët me shpejtësi të lartë, me qëllim shmangien e sistemeve mbrojtëse detare. Dy ekspertë të armëve vlerësuan se vendosja e tyre do të rriste ndjeshëm kapacitetet goditëse të Iranit dhe do të përbënte kërcënim për forcat detare amerikane në rajon.
Negociatat me Kinën për blerjen e këtyre sistemeve raketore kanë nisur të paktën dy vite më parë dhe u përshpejtuan pas luftës 12-ditore mes Izraelit dhe Iranit në qershor, sipas të njëjtave burime. Tre prej tyre janë zyrtarë të informuar nga qeveria iraniane dhe tre të tjerë zyrtarë sigurie. Sipas dy zyrtarëve të sigurisë, gjatë fazës përfundimtare të bisedimeve verën e kaluar, në Kinë udhëtuan zyrtarë të lartë ushtarakë dhe qeveritarë iranianë, përfshirë zëvendësministrin e Mbrojtjes, Massoud Oraei. Vizita e tij nuk ishte raportuar më parë.
Danny Citrinowicz, ish-zyrtar i inteligjencës izraelite dhe aktualisht studiues në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare në Izrael, deklaroi për Reuters se një kapacitet supersonik iranian për sulme kundër anijeve do të përbënte ndryshim të rëndësishëm në balancën ushtarake në rajon. Ai theksoi se këto raketa janë të vështira për t’u interceptuar.
Reuters nuk arriti të konfirmojë numrin e raketave të përfshira në marrëveshjen e mundshme, vlerën financiare apo nëse Kina do ta finalizojë atë për shkak të tensioneve të shtuara rajonale.
Një zyrtar i Ministrisë së Jashtme të Iranit deklaroi për Reuters se Teherani ka marrëveshje ushtarake dhe sigurie me aleatët e tij dhe se aktualisht është momenti i përshtatshëm për t’i vënë në zbatim.
Delegacioni kinez në Kombet e Bashkuara e orientoi Reuters drejt Ministrisë së Jashtme në Pekin për koment, ndërsa ministritë e Jashtme dhe të Mbrojtjes së Kinës nuk iu përgjigjën kërkesave për reagim. Shtëpia e Bardhë nuk komentoi drejtpërdrejt negociatat, por një zyrtar tha se presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se ose do të arrihet marrëveshje me Iranin, ose do të ndërmerren masa të ashpra, duke iu referuar përplasjes aktuale.
Raketat CM-302 do të ishin ndër sistemet më të avancuara ushtarake të transferuara nga Kina drejt Iranit dhe do të sfidonin embargon e armëve të OKB-së të vendosur në vitin 2006. Sanksionet u pezulluan në vitin 2015 në kuadër të marrëveshjes bërthamore me SHBA-në dhe aleatët e saj, por u rivendosën në shtator të vitit të kaluar.
Shitja e mundshme do të thellonte lidhjet ushtarake mes Kinës dhe Iranit në një periudhë tensioni të lartë rajonal, duke vështirësuar përpjekjet amerikane për të frenuar programin raketor dhe aktivitetet bërthamore të Iranit. Kina, Irani dhe Rusia zhvillojnë çdo vit stërvitje të përbashkëta detare. Vitin e kaluar, Departamenti amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj disa entiteteve kineze për furnizim me përbërës kimikë për programin balistik iranian. Pekini i hodhi poshtë akuzat dhe deklaroi se zbaton me rigorozitet kontrollet e eksportit për produktet me përdorim të dyfishtë.
Gjatë një parade ushtarake në Pekin në shtator, presidenti kinez Xi Jinping i deklaroi presidentit iranian Masoud Pezeshkian se Kina mbështet Iranin në mbrojtjen e sovranitetit dhe integritetit territorial.
Një nga zyrtarët e informuar për negociatat tha për Reuters se Irani është shndërruar në një fushë përballjeje mes SHBA-së nga njëra anë dhe Rusisë e Kinës nga ana tjetër. Ky vlerësim përbën interpretim të burimit dhe jo deklarim zyrtar.
Marrëveshja e mundshme vjen ndërsa SHBA ka dërguar në rajon aeroplanmbajtësen USS Abraham Lincoln dhe grupin e saj shoqërues, si dhe USS Gerald R. Ford, të cilat së bashku mund të transportojnë mbi 5.000 personel dhe rreth 150 avionë.
Presidenti Trump deklaroi më 19 shkurt se i kishte dhënë Iranit 10 ditë për të arritur një marrëveshje mbi programin bërthamor, përndryshe do të përballej me veprime ushtarake. Reuters raportoi më 13 shkurt se SHBA po përgatitet për operacione të zgjatura kundër Iranit nëse jepet urdhri për sulm.
Pieter Wezeman, studiues në Institutin Ndërkombëtar për Kërkime mbi Paqen në Stokholm (SIPRI), vlerësoi se blerja e CM-302 do të përbënte përmirësim të ndjeshëm për arsenalin iranian, i cili sipas tij u dobësua nga lufta e vitit të kaluar.
Korporata shtetërore kineze China Aerospace Science and Industry Corporation (CASIC) e promovon CM-302 si një nga raketat më të avancuara kundër anijeve, me aftësi për të goditur edhe objektiva tokësore. Kompania nuk iu përgjigj kërkesës së Reuters për koment.
Sipas burimeve, Irani po diskuton gjithashtu me Kinën për blerjen e sistemeve tokë-ajër, armëve kundër-raketore balistike dhe armëve kundër-satelitore. Në vitet 1980 Kina ishte furnizues i rëndësishëm i armëve për Iranin, por transferimet në shkallë të gjerë ranë në fund të viteve 1990 për shkak të presionit ndërkombëtar. Në vitet e fundit, zyrtarë amerikanë kanë akuzuar kompani kineze për furnizim me materiale të lidhura me programin raketor iranian, por nuk kanë deklaruar publikisht furnizim me sisteme të plota raketore.
Lini një Përgjigje