FLASH
Shkruar nga Max Ferrario
Evropa duhet të braktisë moralizmin dhe të ulet në tryezë si një lojtare realiste, duke marrë në konsideratë nevojat e saj specifike për siguri. Në një epokë përçarjeje ku “engjëjt mbrojtës” nuk ekzistojnë më, vetëbesimi strategjik mbetet e vetmja rrugë për të shmangur rrezikun e përshkallëzimeve ushtarake.
Gjatë dy ditëve të fundit në Emiratet e Bashkuara Arabe, ishin të pranishme tri delegacione nga SHBA-ja, Rusia dhe Ukraina. Evropa mungonte. Megjithatë, ka një çështje të fshehtë për të cilën nuk po flitet.
Zelensky po krenohet me një marrëveshje që ka arritur me Trumpin për të blerë raketat Patriot. Pas ditës së parë të bisedimeve, Moska foli për nevojën për t’u rikthyer në “formatin e ankorimit”, atë të mbajtur në samitin Putin-Trump (gusht 2025), ku mungonin ukrainasit.
Për Marco Bertolinin, gjeneral i Brigadës Folgore dhe komandant i operacioneve speciale në Liban, Somali, Kosovë dhe Afganistan, këto janë deklarata të kuptueshme dhe kanë një nuancë taktike. Sipas tij, të dyja palët, Rusia dhe Ukraina, synojnë të dobësojnë palën tjetër, madje edhe në tryezën e negociatave.
Mbi to qëndron e palëkundur hija e territoreve të kontestuara. Por Bertolini e zgjeron analizën e tij. “Sot nuk jemi në një fazë tranzicioni, por në një fazë përçarjeje,” thotë ai. Një përçarje që ndikon në rendin ndërkombëtar, rolin e Shteteve të Bashkuara, mënjanimin e mëtejshëm të Evropës dhe rrezikun real të përshkallëzimeve selektive, pra jo totale, por me synime specifike.
Në një kohë kur flitet shumë për frenimin dhe pak për realitetin, Bertolini na nxit ta ulim tonin, të ndalojmë së ndari botën në të mirë dhe të këqij, dhe të pranojmë një fakt të pakëndshëm: sot Evropa nuk vendos, ajo po vuan. Dhe nuk ka më asnjë “engjëll mbrojtës” gati për ta mbrojtur.
Në Emiratet e Bashkuara Arabe po mbahen negociatat e reja midis Shteteve të Bashkuara, Rusisë dhe Ukrainës. A mund të jetë kjo një pikë kthese, apo ka të ngjarë të mbetet thjesht një njoftim politik?
Së pari duhet thënë se ky është një moment i ri. Është hera e parë që të tria palët takohen në këtë nivel, jo teknik, por politiko-strategjik. Në të kaluarën ka pasur përpjekje në Minsk e Turqi, që askush nuk i kujton sot sepse nuk prodhuan asgjë. Megjithatë, tani kemi bashkëbisedues që kanë mjetet. Dhe kjo bën diferencën.
Çfarë do të thotë kjo konkretisht?
Pra, që në tryezën e bisedimeve nuk ka vëzhgues apo ndërmjetës të dobët. Shtetet e Bashkuara po veprojnë si ndërlidhës, ndërsa Rusia ka dërguar një zyrtar të lartë të shërbimeve sekrete, drejtorin e GRU-së. Kjo do të thotë që Moska po e merr çështjen seriozisht. Kur dërgon zyrtarë të këtij niveli, do të thotë se po përcakton “vijat e kuqe” dhe jo se po angazhohesh në retorikë.
Megjithatë, qëndrimet e tyre mbeten të largëta. Ukraina nuk dëshiron të lëshojë territor, ndërsa Rusia e ka këtë një çështje qendrore. Si mund të dalim nga kjo krizë?
Nuk do të ketë një zgjidhje të shpejtë. Cilido që e premton këtë, po tregon përralla. Në terren, situata në Ukrainë është kritike: vështirësi taktike, një rrjet energjetik i shkatërruar, ndërprerje të energjisë dhe një krizë e brendshme që ka prekur udhëheqjen politike. Në këtë kontekst, vetë bisedimet janë një arritje. Por boshllëqet mbeten të mëdha, veçanërisht mbi të ardhmen e Ukrainës.
Le të flasim pikërisht për këtë të ardhme. Do të bëhet Ukraina pjesë e NATO-s?
Këtu duhet të jemi të qartë: Putini e përjashton, dhe në fakt edhe NATO-ja e përjashton. Për këtë çështje s’ka unanimitet brenda aleancës. Të mendosh ndryshe është propagandë. Pastaj janë garancitë e sigurisë që kërkon Kievi: kush i ofron ato, si dhe me çfarë kostoje? Këto janë çështje që askush nuk i ka zgjidhur vërtet.
Një fakt është mbresëlënës: Evropa është krejtësisht jashtë loje. A është kjo një zgjedhje apo një pasojë?
Është pasojë e zgjedhjeve të mëparshme. Evropa e përjashtoi veten kur hodhi poshtë çdo mundësi negociatash për vite me radhë. Sot po paguan çmimin për atë ngurtësi. Nuk është në tryezë sepse nuk konsiderohet një lojtar vendimtar. Ky është një fakt dhe jo një gjykim moral.
Ndërkohë, po rritet presioni ekonomik mbi Rusinë: tankerë nafte po ndalohen, po bëhen kërcënime për të kapur “flotën në hije”. Sa peshon në të vërtetë e gjitha kjo?
Peshon politikisht, por më pak strategjikisht. Ndalimi i një ose dy cisternave të naftës nuk e ndryshon situatën.
Është një mënyrë për të treguar “aktivitet”, për të thënë “jemi edhe ne këtu”. Për shembull, Franca po kërkon hapësirë. Por çështja e energjisë do të jetë pjesë e një negociate më të gjerë. Ajo nuk mund të zgjidhet me gjeste simbolike.
Megjithatë, disa kanë frikë nga një përshkallëzim i drejtpërdrejtë midis Rusisë dhe shteteve evropiane. A është ky një skenar realist?
Nuk e përjashtoj fare. Tonet janë shumë ta ashpra. Evropa është e fragmentuar: disa vende duan të rihapin dialogun, të tjera nuk mund ta mbështesin më Ukrainën, të tjera janë të përçara nga brenda.
Nën këtë klimë, nuk janë të paimagjinueshme veprimet e synuara, selektive, madje edhe ato ushtarake. Jo një pushtim i Evropës, të cilin Rusia nuk mund ta përballonte, por një presion i synuar.
Me fjalë të tjera, jo një luftë totale, por sulme kirurgjikale për të dërguar mesazhe politike?
Pikërisht. Dhe kjo është një pikë që injorohet plotësisht në debatin publik. Ne ende po arsyetojmë në terma të Luftës së Ftohtë, ndërsa peizazhi është shumë më fluid dhe i paqëndrueshëm.
Le të kalojmë te tema ndoshta më shqetësuese: traktati New START mbi kufizimin e armëve bërthamore. Ç’do të ndodhte nëse do të dështonte?
Do të dilte jashtë loje mekanizmi i fundit i kontrollit të armëve bërthamore. Dhe kjo është jashtëzakonisht e rrezikshme. Fuqitë do të ndihen të lira të riarmatosen si të duan. Dhe herët a vonë, armët atomike do të përdoren. Në këtë rast nuk ka ideologji, por histori ushtarake.
Disa tashmë po flasin për një garë të re armatimesh. A është ky një vlerësim i tepruar?
Jo, është një mundësi reale. Jemi në një fazë ku brenda pak ditësh po ndodhin më shumë kriza sesa kemi parë ndër dekada. Ukraina, Lindja e Mesme, Grenlanda, përçarje të brendshme brenda NATO-s, madje edhe midis vendeve historikisht të lidhura si ato anglo-saksone. Është një sistem që po shkatërrohet.
Kryeministri kanadez Mark Carney tha: “Nuk jemi në tranzicion, jemi në një epokë të përçarjes”. A është vërtet kështu?
Po. Është prishur një ekuilibër që deri dje e merrnim si të mirëqenë. Dhe kjo na shqetëson mbi të gjitha ne evropianëve. Ne besonim se solidariteti i Atlantikut të Veriut ishte i përjetshëm. Në fakt nuk është. Nuk ka më një engjëll mbrojtës që e mbikëqyr sigurinë tonë.
Cili është atëherë mesazhi që duhet të përvetësojnë qytetarët dhe elitat evropiane?
Ulni tonet, braktisni moralizmin dhe ndaloni së ndari botën në të mirë dhe të këqij. Çdo vend duhet të marrë në konsideratë nevojat e veta të sigurisë, të cilat nuk janë të njëjta për të gjithë. Mesdheu dhe vendet baltike nuk janë të njëjta.
Dhe mbi të gjitha, duhet të kuptojnë se mbështetja vetëm te aleancat, pa llogaritur mbështetjen tek vetja, është sot një iluzion i rrezikshëm. Kjo është një përgjegjësi e madhe për ata që vijnë pas nesh./Përshtati "Pamfleti", nga “Il Sussidiario”
Lini një Përgjigje