FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Dodik shtyn për të çmontuar institucionet e Bosnjë dhe Hercegovinës nga brenda, një ndërhyrje e veçantë - por po aq shqetësuese - po luhet në frontin kulturor, këtë herë të udhëhequr nga Ambasada e Turqisë në Sarajevë....
Në një përshkallëzim alarmues të sfidës politike, Presidenti i Republikës Srpska (RS) Milorad Dodik ka lëvizur për të bllokuar në mënyrë të njëanshme institucionet kryesore shtetërore nga operimi në entitetin e RS, duke nisur në mënyrë efektive atë që shumë ekspertë e përshkruajnë si një sfidë të drejtpërdrejtë ndaj sovranitetit kushtetues të Bosnjë dhe Hercegovinës (BiH).
Qeveria e Dodik ka miratuar ligje që ndalojnë veprimtarinë e Gjykatës së BiH, Zyrës së Prokurorit, SIPA (Agjencia Shtetërore e Hetimit dhe Mbrojtjes) dhe Këshillit të Lartë Gjyqësor dhe Prokurorial (HJPC) brenda territorit të RS- pavarësisht faktit se këto institucione janë përcaktuar si shtylla qendrore të shtetit të BiH sipas Marrëveshjes së Daytonit.
Dodik ka deklaruar se këto organe janë "jokushtetuese" dhe administrata e tij po punon për të zbatuar përjashtimin e tyre nëpërmjet ligjeve të reja, arrestimeve dhe madje kërcënimeve për sekuestrim të pronës për zyrtarët që refuzojnë të respektojnë.
Ai ka shkuar aq larg sa ka shpallur planet për të arrestuar anëtarët e SIPA-s që hyjnë në territorin e RS dhe ka lënë të kuptohet për formimin e një sistemi gjyqësor paralel, duke ngritur frikën për një grusht shteti de facto shkëputës në lëvizje të ngadaltë.
Gjykata Kushtetuese e BiH i ka pezulluar tashmë këto ligje të RS dhe janë lëshuar urdhra arresti për Dodik dhe zyrtarë të tjerë të RS mbi akuzat për minimin e rendit shtetëror.
Megjithatë, ndërsa Dodik shtyn për të çmontuar institucionet e Bosnjë dhe Hercegovinës nga brenda, një ndërhyrje e veçantë - por po aq shqetësuese - po luhet në frontin kulturor, këtë herë të udhëhequr nga Ambasada e Turqisë në Sarajevë.
Ambasada turke kohët e fundit kërkoi anulimin e një shfaqjeje teatrale, "Gjashtë kundër Turqisë", e planifikuar për t'u shfaqur në Teatrin Kombëtar të Sarajevës më 14 prill 2025.
Në një notë diplomatike të shprehur ashpër, Turqia e etiketoi shfaqjen si "propagandë" në mbështetje të lëvizjes Gylen, një grup që fajëson për përpjekjen e grushtit të shtetit2016.
Shfaqja është frymëzuar nga historia e vërtetë e 6 shtetasve turq-edukatorë që jetonin në Kosovë, të cilët u rrëmbyen nga inteligjenca turke (MIT) në vitin 2018, me ndihmën e agjencisë së inteligjencës së Kosovës, dhe u deportuan me forcë në Turqi.
Shfaqja, e krijuar si një bashkëprodhim mes artistëve kosovarë, turq, amerikanë dhe serbë, kritikon autoritarizmin në rritje dhe lëvizjet nacionaliste në Evropë, duke përdorur rastin e Kosovës si një shembull dramatik se si normat demokratike mund të gërryen përmes ndërhyrjeve të huaja.
Në përgjigje, misioni diplomatik i Turqisë e cilësoi shfaqjen si një fyerje ndaj shtetit dhe presidentit të saj, madje duke bërë thirrje që institucionet boshnjake të ndërhyjnë dhe të anulojnë shfaqjen - një veprim që kritikët e shohin si një tejkalim të qartë dhe një përpjekje për të heshtur shprehjen artistike dhe për të rishkruar kujtesën publike të një shkeljeje të dokumentuar të të drejtave të njeriut.
Kjo sjell kujtime shqetësuese të “rastit të Kosovës”, ku 6 edukatorë turq-Kahraman Demirez, Mustafa Erdem, Hasan Hüseyin Günakan, Yusuf Karabina, Osman Karakaya dhe Cihan Özkan- u kapën në një operacion të fshehtë.
Rrëmbimi i tyre, i orkestruar nga MIT i Turqisë dhe i ndihmuar nga shefi i inteligjencës së Kosovës, Driton Gashi, më vonë u dënua nga organet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. Gashi përfundimisht u dënua për shpërdorim të pushtetit, në një rast të cilësuar nga OKB-ja si një hap përpara për sundimin e ligjit në Kosovë.
Kritikët argumentojnë se kjo lëvizje përfaqëson një shtet të huaj që dikton se çfarë mund ose nuk mund të kryhet në një vend sovran, duke ndezur frikën e rritjes së operacioneve të inteligjencës turke në Ballkan, dhe ndoshta, përsëritjen e rrëmbimeve jashtëterritoriale si ato në Kosovë.
Me Turqinë që tani i bën presion BiH-së për të shtypur një portretizimin teatror të të njëjtit incident, lindin shqetësime serioze: "A mund të ndodhë një skenar i ngjashëm në Bosnje dhe Hercegovinë?" A do ta zgjerojë inteligjenca turke shtrirjen e saj në BiH me mbështetjen e heshtur – ose heshtjen e detyruar – të autoriteteve lokale?
Ndërsa Dodik minon hapur sovranitetin shtetëror nga brenda dhe Turqia ndërhyn nga jashtë, duhet të shtrohet pyetja: "a po bëhet Bosnja dhe Hercegovina një shesh lojërash për rrëmbimin e pushtetit të huaj dhe të brendshëm - në kurriz të integritetit të saj demokratik, sovranitetit dhe lirive civile?" /Përshtati Pamfleti nga Sarajevo Times/
Lini një Përgjigje