FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Një investigim i bazuar në mbi 100 intervista me zyrtarë të inteligjencës, ushtarakë e diplomatë në disa vende, tregon se SHBA dhe Britania parashikuan me saktësi skenarin e pushtimit të 24 shkurtit 2022, por u përplasën me mosbesim në Europë dhe me hezitim politik në Kyiv...
Një artikull i gjatë investigativ i The Guardian përshkruan se si CIA dhe MI6 siguruan, muaj përpara 24 shkurtit 2022, një pamje të detajuar të planeve të Vladimir Putinit për të sulmuar Ukrainën, dhe pse shumë qeveri europiane, si edhe udhëheqja politike ukrainase, nuk e morën seriozisht paralajmërimin deri në çastet e fundit.
Artikulli e vendos theksin te dy realitete paralele: nga njëra anë, suksesi i grumbullimit të inteligjencës nga Uashingtoni dhe Londra; nga ana tjetër, dështimi i vlerësimit politik e institucional në disa kryeqytete për ta trajtuar si skenar real një luftë të plotë në Europë.
1) Telefonata e Burns dhe “po”-ja që ndryshoi tonin në Uashington
Sipas rrëfimit, në nëntor 2021 drejtori i CIA-s, William Burns, udhëtoi drejt Moskës për t’i përcjellë Kremlinit një paralajmërim të drejtpërdrejtë: SHBA e lexonte grumbullimin ushtarak si përgatitje për pushtim dhe do të reagonte me pasoja të rënda ekonomike e politike.
Burns nuk arriti ta takonte Putinin ballë për ballë. Ai zhvilloi një telefonatë në linjë të sigurt, ku Putini, sipas The Guardian, nuk iu përgjigj shqetësimit amerikan, por u kthye te argumentet e tij për “cenueshmërinë strategjike” të Rusisë dhe kërcënimin nga Perëndimi. Burns u largua nga Moska më i bindur se lufta po vinte dhe ia komunikoi këtë bindje presidentit Joe Biden. Në kujtimet e tij për atë moment, Burns thotë se Biden e pyeti nëse mendonte se Putini “do ta bënte” dhe ai u përgjigj: “Po”.
2) Si SHBA dhe Britania ndërtuan një tablo të besueshme
Hetimi i The Guardian kundërshton idenë e thjeshtuar se “Perëndimi gjeti planin” falë një burimi të vetëm. Rrëfimi sugjeron se bindja erdhi si rezultat i një mozaiku të dhënash:
Imazhe satelitore (përfshirë pamje komerciale) që tregonin lëvizje të gjera trupash dhe pozicionime pranë kufirit.
Inteligjencë sinjalesh (SIGINT), me interceptime dhe indikatorë operacionale që “nuk kishin kuptim” pa një plan përdorimi real të forcës.
Të dhëna plotësuese për përgatitje brenda Rusisë (si mobilizim rezervistësh) dhe aktivitet të rrjeteve pro-ruse në Ukrainë.
Artikulli përmend se disa burime aludojnë për interceptime të lidhura me strukturat e planifikimit ushtarak rus dhe se ka pasur spekulime për burime njerëzore në rrethin e Kremlinit. Por, sipas rrëfimit, pjesa “bërthamë” e pamjes vinte kryesisht nga satelitët dhe interceptimet e SHBA/Britanisë, ndërsa burimet njerëzore shërbyen më shumë për verifikim anësor sesa si “çelësi i vetëm”.
3) Momenti kur SHBA dhe Britania u përpoqën ta bindnin NATO-n: Brukseli nuk u bashkua
Në mesin e nëntorit 2021, drejtoresha e inteligjencës kombëtare amerikane, Avril Haines, shkoi në Bruksel dhe paraqiti vlerësimin se një pushtim në shkallë të gjerë ishte real. Kreu i MI6, Richard Moore, e mbështeti vlerësimin. Sipas rrëfimit, reagimi në sallë mbeti kryesisht skeptik: disa e hodhën poshtë skenarin e pushtimit, të tjerë shprehën frikën se një reagim i ashpër i NATO-s mund ta “provokonte” Rusinë.
Në këtë fazë, administrata amerikane e shtyu edhe një strategji tjetër: deklasifikimin selektiv të informacioneve për t’i bërë paralajmërimet më të besueshme pa komprometuar burimet. Sipas artikullit, SHBA shpërndau më shumë inteligjencë të “zbutur” se zakonisht, madje edhe në hapësirën publike.
4) Pse Europa dyshoi: “arsyeja e Irakut 2003” dhe supozimi i racionalitetit
The Guardian rendit disa arsye pse disa shërbime europiane dhe qeveri e panë grumbullimin e trupave si presion negociues, jo si vendim për luftë:
Kujtesa e inteligjencës së Irakut (2003)
Sipas rrëfimit, disa europianë e lidhën hezitimin me përvojën e “rastit Irak”, kur pretendime të inteligjencës u përdorën për të justifikuar ndërhyrje dhe më pas u kontestuan gjerësisht. Kjo trashëgimi, sipas burimeve në artikull, e ulte gatishmërinë për t’i besuar SHBA-së kur detajet nuk mund të shpjegoheshin plotësisht për shkak të sekretit të burimeve.
Analiza e ndryshme e “çfarë ka në kokë Putini”
Sipas rrëfimit, disa shërbime europiane e konsideruan Putinin aktor racional dhe e panë pushtimin e plotë si veprim me rrezik shumë të lartë dështimi. Pra, ata pranuan faktin e grumbullimit ushtarak, por nxorën përfundim tjetër për qëllimin.
Blloku psikologjik i “luftës së madhe në Europë”
Artikulli sugjeron se një pjesë e komunitetit europian të inteligjencës nuk e konceptoi një luftë tokësore në shkallë të gjerë në shekullin XXI si diçka të mundshme.
5) Kyivi dhe dilema e Zelenskyt: paniku ekonomik kundrejt përgatitjes ushtarake
Sipas The Guardian, CIA dhe MI6 nisën memo paralajmëruese drejt Kyiv-it që në fund të tetorit 2021 dhe zyrtarë perëndimorë e shtuan presionin për përgatitje. Por presidenti Volodymyr Zelensky, sipas rrëfimit, e lidhi rrezikun e alarmit publik me një krizë ekonomike dhe politike: ai kishte frikë se paniku do ta dobësonte vendin përpara se të shtihej një plumb.
Artikulli përshkruan se Zelensky u irritua nga paralajmërimet publike perëndimore dhe në janar 2022 u bëri thirrje qytetarëve të mos hynin në panik. Rrëfimi e cilëson këtë si këshillë të gabuar, sepse shumë civilë u gjendën më pas në zona lufte ose nën okupim pa përgatitje.
Në të njëjtën kohë, shërbimet ukrainase raportonin shenja të aktivitetit rus: rekrutime të shumta, tentativa infiltrimi, kontakte të fshehta dhe përgatitje për një “kolonë të pestë”. Sipas artikullit, disa struktura ukrainase nisën planifikime të heshtura “pa bekimin politik”, ndërsa komandantë ushtarakë kërkuan masa si gjendja e jashtëzakonshme ose ligji ushtarak për të lëvizur trupa dhe përgatitur mbrojtjen.
6) Java e fundit: kur paralajmërimi u bë ultimativ, por jo të gjithë reaguan njësoj
Rrëfimi përshkruan se në ditët e fundit para 24 shkurtit 2022, disa ambasada perëndimore evakuuan personelin, ndërsa disa liderë europianë vazhduan t’i besonin hapësirës për negociata.
Një episod simbolik që artikulli përmend është vizita e kreut të shërbimit të jashtëm gjerman (BND) në Kyiv natën e 23 shkurtit, kur informaciot e aleatëve tregonin se urdhrat e sulmit ishin dhënë. Ai nuk iu bashkua kolonës diplomatike të evakuimit gjatë natës dhe më pas u nxor nga qyteti me ndihmën e inteligjencës polake, sipas artikullit.
7) 24 shkurti 2022: parashikimi për “Kyiv-in” dhe kthesa e realitetit
Kur Rusia nisi “operacionin ushtarak” në orët e para të 24 shkurtit, paralajmërimi i SHBA/Britanisë për një sulm të shumëanshëm ndaj vendit u konfirmua. Sipas rrëfimit, Zelenskyy u vendos në kompleksin presidencial, shpalli ligjin ushtarak dhe nisi të veprojë si udhëheqës lufte.
Por artikulli thekson se SHBA dhe Britania, ndonëse parashikuan pushtimin, gabuan në parashikimin e dinamikës së ditëve të para: ata pritën që Rusia të avanconte shpejt drejt Kyiv-it dhe që qeveria ukrainase të përfundonte në ekzil. Sipas The Guardian, Perëndimi mbivlerësoi eficiencën ruse dhe nënvlerësoi rezistencën ukrainase – gabim që, në një formë tjetër, e bëri edhe vetë Kremlini.
8) Katër vjet më pas: “sukses” i inteligjencës, por debat i hapur për vendimet politike
The Guardian e paraqet historinë si një kombinim suksesi dhe dështimesh: Sukses në grumbullimin e indikatorëve që çuan te vlerësimi i saktë i pushtimit.
Dështim në bindjen e aleatëve dhe, sidomos, në përkthimin e paralajmërimit në përgatitje të gjerë institucionale në Ukrainë.
Artikulli përmend edhe pasojat e luftës dhe debatin e brendshëm ukrainas se a duhej të shpallej ligji ushtarak më herët. Një pjesë e zyrtarëve argumentojnë se përgatitja e vonuar kushtoi shumë në fillim; të tjerë sugjerojnë se alarmi i hershëm do të shkaktonte panik dhe do të dobësonte vendin. /Përshtatur nga The Guardian/
Lini një Përgjigje