FLASH
Shkruar nga Nadia Schadlow
Një e ardhme e sigurt varet nga një aleancë transatlantike e rigjallëruar
Kur historianët të kthejnë sytë pas dhe të analizojnë “shpërbërjen e madhe”, qoftë të rendit të krijuar pas Luftës së Dytë Botërore apo të aleancës transatlantike, ata me gjasë do të identifikojnë një sërë vendimesh politike të marra nga presidenti Donald Trump. Por në realitet, dobësimi i aleancës mund të rezultojë të ketë të bëjë më shumë me vendimet e marra në Evropë. Zgjedhjet evropiane kanë rëndësi dhe çështja kyçe është mënyra se si blloku përdor aftësinë e tij për të vepruar. Përpara janë 4 prova të mëdha.
Së pari, Evropa duhet të jetë realiste përballë kërcënimit me të cilin përballet. Lufta në Ukrainë ka treguar një bashkëpunim në rritje midis Rusisë, Kinës, Iranit dhe Koresë së Veriut. Shfaqja e një rrjeti fuqish revizioniste, aktivitetet e të cilave shtrihen në rajone të ndryshme, do të thotë se Evropa duhet të pranojë domosdoshmërinë e harmonizimit me Shtetet e Bashkuara. Uashingtoni mund të jetë herë pas here një partner zhgënjyes dhe debatet mbi ndarjen e barrës së mbrojtjes dhe nivelet e trupave janë reale. Por “autonomia strategjike” nuk është një alternativë.
Së dyti, Evropa duhet të rishikojë qasjen e saj ndaj Kinës. Diskutimet e fundit në Komisionin Evropian arritën në përfundimin se marrëdhënia e Bashkimit Evropian me Pekinin “nuk është e qëndrueshme”. Ky ndryshim qasjeje është i mirëpritur, por qëndrimet e shteteve anëtare mbeten të pabarabarta. Franca shpesh favorizon një qasje më të ashpër; Gjermania shpesh kërkon të mbrojë lidhjet e saj tregtare; ndërsa Hungaria vazhdon të mirëpresë investimet kineze.
Së treti, ashtu si SHBA-ja, edhe Evropa duhet të kalojë në një gjendje gatishmërie lufte për sa i përket mbrojtjes, jo për të kënaqur amerikanët, por për të garantuar sigurinë e saj. Nëse Evropa rindërton kapacitetet mbrojtëse jashtë strukturave të NATO-s, ajo do të thellojë çarjet në aleancën transatlantike. Ndërveprueshmëria, aftësia për të luftuar si një forcë e vetme, është një nga avantazhet më të mëdha të NATO-s. U deshën dekada për ta ndërtuar dhe ajo ende nuk është e plotë, gjë që tregon sa e vështirë ka qenë arritja e saj. Çelësi për Evropën është të mbështetet mbi kapacitetet dhe përvojën operacionale që ka zhvilluar tashmë përmes aleancës dhe jo t’i kopjojë ato jashtë saj.
Së katërti, Evropa mund të zgjedhë një agjendë zhvillimi ekonomik të bazuar në lidhjet transatlantike. Forca ekonomike e Perëndimit varet si nga SHBA-ja ashtu edhe nga Evropa. Shtetet e Bashkuara përbëjnë afërsisht një të katërtën e Prodhimit të Brendshëm Bruto global, ndërsa Bashkimi Evropian mbetet një nga blloqet më të mëdha ekonomike në botë. Megjithatë, pesha e Evropës në prodhimin global ka ardhur duke u zvogëluar.
Përmbysja e kësaj rënieje relative ekonomike dhe krijimi i një rritjeje më të fortë, investimeve më të mëdha dhe kapaciteteve më të fuqishme industriale do të kërkojë zgjedhje të mençura në tri fusha që janë kryesisht nën kontrollin e vetë Evropës: rregullimi, energjia dhe inovacioni.
Siç argumenton raporti Draghi, mjedisi rregullator evropian ka kontribuar në rritje të dobët të produktivitetit, në vonesa në inovacion dhe në nivele më të ulëta investimesh. Ndërkohë, kostot e larta të energjisë vazhdojnë të dëmtojnë konkurrueshmërinë industriale të Evropës.
Evropa mund të ndërmarrë hapa për të stabilizuar çmimet e energjisë dhe për të siguruar furnizimet. Një pjesë e kësaj përpjekjeje mund të jetë qasja më e madhe në kontrata afatgjata për gaz natyror të lëngshëm (LNG), të lidhura me çmimet amerikane Henry Hub. Stabiliteti i çmimeve që ofrojnë kontratat afatgjata mund të ulë ndjeshëm kostot e energjisë.
Po aq e rëndësishme do të jetë edhe aftësia për të zhvilluar dhe zgjeruar përdorimin e inteligjencës artificiale. Evropa mund të vazhdojë t’i japë përparësi rregullimit, ose mund të pranojë një nivel më të lartë rreziku. Pyetja është nëse ajo është e gatshme të bëjë kompromiset e nevojshme për të konkurruar.
Sasi të mëdha energjie janë të domosdoshme për rindërtimin e kapaciteteve industriale dhe për zhvillimin e inteligjencës artificiale. Zgjedhja e Evropës është mes varësive, si ajo nga gazi rus që krijon cenueshmëri strategjike, dhe marrëdhënieve që forcojnë qëndrueshmërinë. Bashkëpunimi afatgjatë energjetik me SHBA-në bën pjesë në kategorinë e dytë.
Dallimet midis SHBA-së dhe Evropës nuk nisën me Trumpin. Ato janë zgjeruar prej vitesh. Nëse nuk adresohen, këto pabarazi do ta dobësojnë gradualisht aleancën. Evropa mund t’i trajtojë ato përmes zgjedhjeve të saj: nëse do të ndërtojë kapacitetet mbrojtëse përmes NATO-s apo përmes strukturave paralele evropiane; si do t’i qaset rregullimit teknologjik; si do të ndjekë rritjen ekonomike; dhe si do të përballet me kërcënimet e përbashkëta të sigurisë.
Këto zgjedhje do të formësojnë jo vetëm të ardhmen e Evropës, por edhe të ardhmen e aleancës transatlantike. Ndjekja e formave të autonomisë strategjike që krijojnë më shumë distancë midis Evropës dhe SHBA-së mund të japë përshtypjen e pavarësisë, por rrezikon të dobësojë lidhjet që kanë mbështetur sigurinë dhe prosperitetin transatlantik për dekada.
Partneriteti transatlantik ka mbijetuar mosmarrëveshje të përsëritura politike, debate mbi politikat dhe ndryshime në udhëheqje. Ai mund ta bëjë këtë sërish. Por një përfundim i tillë pozitiv nuk është i garantuar.
Ai do të varet nga vendimet që merren jo vetëm në Uashington, por edhe në kryeqytetet evropiane. /Përshtati Pamfleti nga FT/
*Autorja ka qenë zëvendëskëshilltare për sigurinë kombëtare për strategjinë në administratën e parë Trump dhe është studiuese e lartë në Hudson Institute, si dhe studiuese në Hoover Institution
Lini një Përgjigje