FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Memorandumi i mirëkuptimit do të çojë në armëpushim në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, Izraeli duhet të tërhiqet. Mundësia e ndryshimeve mbetet e hapur, ndërsa secila palë përpiqet ta paraqesë marrëveshjen si fitore…
Donald Trump dhe Teherani deklarojnë se janë më pranë se kurrë një marrëveshjeje për përfundimin e luftës, me çështjet kryesore që përfshijnë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, programin bërthamor të Iranit dhe heqjen e bllokadës detare amerikane ndaj porteve iraniane.
Në një intervistë televizive të transmetuar drejtpërdrejt mbrëmjen e së premtes, ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, deklaroi se marrëveshja ndodhet tashmë në fazën përfundimtare dhe se detajet kryesore të saj janë miratuar nga udhëheqja më e lartë politike dhe institucionale e Iranit, përfshirë udhëheqësin suprem Mojtaba Khamenei dhe Këshillin e Sigurisë Kombëtare.
Sipas tij, memorandumi i mirëkuptimit do të çojë në përfundimin e konfliktit në të gjitha frontet, përfshirë Libanin. Ministri iranian i Jashtëm tha gjithashtu se, për herë të parë pas 47 vitesh, Irani dhe Shtetet e Bashkuara do të deklarojnë me shkrim se respektojnë reciprokisht sovranitetin dhe sistemin politik të njëri-tjetrit.
Njëkohësisht, ai theksoi se Izraeli duhet të tërhiqet nga territoret që vazhdon të mbajë nën kontroll në Liban dhe të ndalojë sulmet, si pjesë e marrëveshjes së përgjithshme për përfundimin e luftës. Sipas Araghchit, Teherani ia ka përcjellë tashmë këtë qëndrim Uashingtonit dhe beson se respektimi i angazhimeve nga të gjitha palët mund të hapë rrugën për një paqe më të qëndrueshme në rajon.
Sipas gazetës The New York Times, Shtetet e Bashkuara dhe Irani kanë arritur një marrëveshje paraprake që parashikon përfundimin e konfliktit të armatosur, rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe heqjen e bllokadës detare amerikane ndaj Iranit.
Të njëjtat burime raportojnë se Irani do të riafirmojë angazhimin e tij për të mos zhvilluar dhe për të mos zotëruar armë bërthamore. Megjithatë, e ardhmja e programit të tij bërthamor nuk zgjidhet me këtë marrëveshje dhe do të jetë objekt i një raundi të ri negociatash në një fazë të mëvonshme.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, deklaroi për mediat shtetërore se Teherani ka arritur një mirëkuptim të përbashkët me SHBA-në për “shumicën e çështjeve” dhe se ndodhet në fazën përfundimtare të konsultimeve të brendshme mbi tekstin e marrëveshjes.
“Ndërsa flasim, po zhvillohen takime mes institucioneve përkatëse iraniane”, deklaroi ai.
Interpretimet e ndryshme të marrëveshjes
Si Uashingtoni ashtu edhe Teherani përpiqen ta paraqesin marrëveshjen si një sukses që i shërben objektivave të tyre strategjike.
Ndërsa Araghchi foli për një afrim historik mes dy vendeve, zëvendëspresidenti amerikan J.D. Vance u përpoq të qetësojë shqetësimet që janë shfaqur brenda Partisë Republikane lidhur me lëshimet e mundshme ndaj Iranit.
“Marrëveshja është strukturuar në mënyrë të tillë që prioritet të kenë shqetësimet e Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre. Nëse Republika Islamike e Iranit respekton detyrimet e saj, përfitimet ekonomike do të shpërndahen si në vetë Iranin ashtu edhe në të gjithë rajonin”, shkroi ai në rrjetet sociale.
Edhe më optimist u shfaq kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, i cili ka marrë rol ndërmjetësues në përpjekjet për paqe. Në një postim ai pretendoi se “teksti përfundimtar i dakordësuar i marrëveshjes së paqes është arritur”.
Roli i Izraelit dhe shqetësimet e Tel Avivit
Megjithëse Izraeli nuk merr pjesë drejtpërdrejt në bisedime, zyra e kryeministrit Benjamin Netanyahu njoftoi dje se lideri izraelit zhvilloi një bisedë telefonike me Donald Trump.
Sipas njoftimit, presidenti amerikan e siguroi Netanyahun se kufizimet ndaj programit bërthamor iranian do të përbëjnë pjesë të pandashme të çdo marrëveshjeje përfundimtare me Teheranin.
Zyrtarët izraelitë vazhdojnë të shprehin rezerva, duke vlerësuar se Irani mund të shmangë lëshime thelbësore lidhur me programin e tij bërthamor gjatë raundit të ardhshëm të negociatave.
Çfarë parashikon drafti i marrëveshjes
Sipas burimeve të informuara mbi përmbajtjen e bisedimeve, marrëveshja merr formën e një memorandumi mirëkuptimi.
Drafti parashikon nisjen e negociatave për programin bërthamor iranian, me një afat maksimal prej 60 ditësh. Gjatë kësaj periudhe do të ndërpriten përplasjet në të gjitha frontet, përfshirë Libanin.
Mbetet e paqartë se çfarë do të ndodhë pas përfundimit të këtyre 60 ditëve nëse nuk arrihet një marrëveshje gjithëpërfshirëse.
Irani do të lejojë sërish kalimin e anijeve nëpër Ngushticën e Hormuzit, ndërsa SHBA-ja do të përfundojë bllokadën detare ndaj porteve iraniane në Gjirin Persik.
Gjatë negociatave, Irani dhe vendet e tjera të rajonit do të diskutojnë gjithashtu për statusin e ardhshëm të menaxhimit të Ngushticës së Hormuzit.
Nëse teksti finalizohet, nënshkrimi i marrëveshjes pritet të bëhet në ditët në vijim, ndoshta në Gjenevë, ku palët zhvilluan bisedime edhe në shkurtin e kaluar, përpara shpërthimit të luftës.
Delegacioni amerikan pritet të drejtohet nga zëvendëspresidenti J.D. Vance. Vetë Trump deklaroi dje se do ta dërgojë atë për të nënshkruar marrëveshjen nëse ajo përfundon me sukses.
Nga ana iraniane, delegacioni pritet të drejtohet nga gjenerali Mohammad Bagher Ghalibaf, kryetar i Parlamentit iranian dhe një nga negociatorët kryesorë të Teheranit.
Çështjet që mbeten të hapura
Pavarësisht progresit të rëndësishëm, disa tema kyçe mbeten jashtë marrëveshjes aktuale.
Për shembull, ende nuk është arritur një zgjidhje për rezervat iraniane të uraniumit të pasuruar në nivele të larta, as për të ardhmen e përgjithshme të programit bërthamor të vendit. Këto çështje do të kalojnë në raundin e ardhshëm të negociatave.
Dy zyrtarë iranianë, që folën në kushte anonimiteti, thanë se faza e ardhshme do të përfshijë diskutime për heqjen e sanksioneve amerikane, përfshirë ato që lidhen me eksportet iraniane të naftës dhe transaksionet bankare ndërkombëtare, në këmbim të lëshimeve të tjera nga Teherani në çështjen bërthamore.
Të premten, Irani kërkoi hollimin e rezervave të uraniumit të pasuruar në nivelin 60% brenda territorit iranian, ndërsa Uashingtoni kërkon shkatërrimin e tyre si pjesë e memorandumit që po diskutohet aktualisht.
“Qëndrimi ynë ka qenë gjithmonë se mënyra e vetme për të menaxhuar rezervat e materialeve të pasuruara është hollimi i tyre në Iran”, deklaroi ministri i Jashtëm Abbas Araghchi në televizionin shtetëror.
Hollimi i uraniumit në një nivel më të ulët se 5%, shumë larg nivelit 90% që nevojitet për prodhimin e një arme bërthamore, do të zvogëlonte ndjeshëm rrezikun e pasurimit për qëllime ushtarake. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje