FLASH
Shkruar nga Linas Jegelevicius
Kthesat njerëzore të luftës në Ukrainë janë tronditëse. 48-vjeçari lituanez Aleksej Zanemanski, dikur një biznesmen, po bën një betejë të vështirë për të drejtën për të jetuar me gruan që e do pa kushte, por që është ruse.
Çifti u njoh gjatë pushimeve në vitin 2019 dhe ranë në dashuri me shikim të parë. Lilija (emri është ndryshuar me kërkesë të çiftit) është një tatare myslimane, me origjinë nga një fshat i vogël siberian.
Ata u martuan në Vilnius në vitin 2023, por për shkak të kufizimeve të ashpra të hyrjes në BE për rusët, të porsamartuarit morën një hap të madh për të udhëtuar në kryeqytetin lituanez: nga Tyumen në Moskë, më pas në Stamboll dhe në Berlin, nga ku Aleksej e çoi gruan e tij në shtëpi, në Lituani.
Pavarësisht marrëdhënies së tyre afatgjatë dhe provave të paraqitura, autoritetet lituaneze – Departamenti i Migracionit dhe gjykatat – nuk duan ta shohin gruan në vend, duke pretenduar se dikush që ka punuar, qoftë edhe në një pozicion të ulët, për një bankë ruse në Rusi shumë vite më parë mund të përbëjë një kërcënim për sigurinë kombëtare të Lituanisë, pasi ajo mund të ishte shfrytëzuar nga inteligjenca ruse. Pa hezitim, Departamenti i Migracionit i tha Aleksej: "Nëse dëshiron të jetosh me gruan tënde, shpërngule në Rusi".
Në një nga seancat e fundit gjyqësore, ai u trondit nga pyetjet ndërhyrëse personale nga zyrtari i departamentit.
“A ishit njeriu i saj i parë? Dua të them, a e ka humbur ajo virgjërinë me ty?”, e pyetwn Zanemanskin, ndwrsa ai belbëzoi "po, isha", përpara se zyrtari të vijonte: "A keni ndonjë provë për këtë?"
Disa nga miqtë e tij ia kthyen shpinën, duke i thënë se për shkak të luftës në Ukrainë, ai duhej të kishte një martesë "patriotike" - me një grua lituaneze ose ukrainase, por jo një ruse.
“Nuk mund të besoj se kjo po ndodh këtu, në një vend të lirë, Lituani,” tha Zanemanski për bne IntelliNews .
Është e qartë se është një kohë e keqe për të pasur ndonjë lidhje me Rusinë apo rusët. Megjithëse pranohet gjerësisht se shtetet baltike, të vendosura pranë Rusisë - një vend i përfshirë në një seri luftërash hibride kundër vendeve në rajonin e ish-sovjetikëve - duhet të qëndrojnë vigjilentë dhe të përgatitur për çdo rast, disa argumentojnë se tre vendet e vogla mund të jenë larguar shumë larg në kufizimin e të drejtave të popullsive të tyre lokale rusishtfolëse.
Kur varrezat e shumta të ushtarëve sovjetikë të rënë nga Lufta e Dytë Botërore, si dhe monumentet dhe obeliskët që i përkujtonin ata u shkatërruan në tre shtetet baltike, shumë pak e vunë në dyshim moralin e prishjeve.
Më pas janë slogane fyese dhe armiqësore anti-ruse janë të shumta në dyert dhe muret e tualeteve të bareve të Vilnius. Shumë prej tyre njollosin të gjithë rusët, jo Putinin.
Për ironi, gjuha ruse po zëvendësohet me gjuhë të tjera në shkollat lokale, duke sfiduar realitetin e ri të Balltikut – me fluksin e mbi 230,000 ukrainasve, shumica e të cilëve flasin Rusinë, të tre vendet nuk kanë qenë kurrë kaq të ekspozuara ndaj gjuhës ruse.
"Linja midis veprimeve të drejtuara nga logjika dhe atyre të nxitura nga frika ose paniku shpesh më duket e paqartë", tha një ligjvënës lituanez për bne IntelliNews në kushte anonimiteti.
Në tetë muajt e parë të vitit 2024, duke përmendur shqetësimet e sigurisë kombëtare, Departamenti i Migracionit i Lituanisë refuzoi gati 36000 aplikime për leje qëndrimi dhe pune nga të huajt dhe anuloi 11,500 leje qëndrimi të përkohshme, që është 3.3 herë më shumë se në të njëjtën periudhë të vitit 2023.
Sipas Departamentit të Sigurisë Shtetërore të Lituanisë (SSD), aktivitetet e inteligjencës ruse kanë arritur nivelet e tyre më të larta që kur vendi rifitoi pavarësinë. Shërbimet e inteligjencës bjelloruse dhe kineze janë gjithashtu aktive në rajon.
Eliminimi i gjuhës dhe kulturës ruse
Veprimet e autoriteteve kanë çuar në spekulime se disa skifter politikë po përdorin luftën si një mjet për të eliminuar gjuhën dhe kulturën ruse nga Lituania.
Dmitrij Ikonikov, këshilltar i komunës Visaginas në Lituaninë verilindore, e cila ka një pakicë të madhe ruse, tha për bne IntelliNews : “Unë besoj se shumë gjëra tregojnë për këtë çështje. Qoftë tentativa për të eliminuar rusishten nga shkollat tona apo refuzimi për të lejuar këngëtarët rusë pavarësisht nga pikëpamjet e tyre të performojnë në Lituani, shfaqja e parullave anti-ruse dhe mbishkrimeve fyese në vendet tona publike është me të meta dhe ekstreme”.
Shtatorin e kaluar, në një bisedë në YouTube me Vytautas Sinica të partisë së djathtë të Aleancës Kombëtare të Lituanisë, Algis Ramanauskas, një prezantues dhe producent i famshëm televiziv, bëri komente armiqësore për folësit rusë dhe ata që merren me kulturën ruse, duke sugjeruar se duhet të "privohen nga fëmijët e tyre”.
Pas kësaj pati reagime të ashpra dhe ai kërkoi falje. Ishte një nga rastet e rralla kur autoritetet lituaneze reaguan. Komentet e Ramanauskas u dënuan nga Viktorija Cmilyte-Nielsen, kryetarja e atëhershme e parlamentit lituanez dhe ministrja e atëhershme e drejtësisë Ewelina Dobrowolska.
“Është e qartë, gjatë 10 viteve të fundit, rinia jonë ka pasur narrativën se çdo gjë ruse është në thelb e keqe e ngulur mbi ta. Pra po, të jemi të sinqertë, jemi dëshmitarë të manifestimeve të ndryshme të rusofobisë në vend. Por nuk është asgjë e re, pasi historikisht, gjatë kohërave të zjarreve, grupe të caktuara të popullsisë – jo vetëm në Lituani – janë përballur me presion të shtuar, rrezik dhe madje edhe asgjësim”, tha Ikonikov.
Ndalimi i votimit
Koalicioni qeverisës i Estonisë, i përbërë nga Partia Reforme e qendrës së djathtë liberale, Social Demokratët e qendrës së majtë (SDE) dhe partia liberale Eesti 200, po kërkon të ndalojë joqytetarët të votojnë në zgjedhjet lokale, të cilat janë planifikuar për tetor 2025.
Ligjërisht, kjo do të ndikonte çdo banor të përhershëm që mbërriti në Estoni nga jashtë BE-së. Megjithatë, objektivat kryesore janë mbajtësit e pasaportave ruse dhe bjelloruse, të cilët numërojnë rreth 83,000. Ata i përkasin një pakice rusisht-folëse që përbën gati një të katërtën e popullsisë 1.4 milionëshe të Estonisë.
Raporti i publikuar së fundi "Diskriminimi racor në Estoni 2024" nga komisioneri i Estonisë për barazi, Christian Veske, hedh dritë mbi sfidat me të cilat përballen individët jo të bardhë që jetojnë në Estoni. Këto çështje përfshijnë përjashtimin, fyerjet, mikro-agresionet dhe rastet e diskriminimit në hapësirat publike, vendet e punës, madje edhe brenda institucioneve shtetërore dhe lokale, shpesh preken rusishtfolësit.
Përveç refuzimit të kërkesës së saj, autoritetet lituaneze vendosën një ndalim pesë-vjeçar të hyrjes për gruan e tij për të njëjtat arsye - një kërcënim për rendin publik dhe sigurinë kombëtare. Nëse ajo tenton të hyjë në Lituani me një vizë Shengen nga një vend tjetër i BE-së, ajo mund të përballet me deri në dy vjet burg. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje