FLASH
Shkruar nga Diplomatico | Pamfleti.net 
Hapësirat ajrore mbyllen, alarmet bien: zinxhiri i përshkallëzimit sapo u aktivizua...
Teksa bota u zgjua më 28 shkurt 2026, Lindja e Mesme hyri në një cikël të ri rreziku: Izraeli njoftoi se ka nisur një sulm “parandalues” kundër Iranit, me shpërthime të raportuara në Teheran dhe qytete të tjera, ndërsa Uashingtoni konfirmoi se operacioni është i koordinuar dhe se forcat amerikane janë të përfshira në goditje. Sirenat u dëgjuan në Izrael, u mbyll hapësira ajrore dhe u pezulluan shkollat e aktivitetet, një sinjal se Tel Avivi pret kundërgoditje të menjëhershme dhe të shumëfishtë.
Irani, në të njëjtën linjë të parashikueshme të “hakmarrjes së pashmangshme”, raportoi ndërprerje komunikimesh dhe reagoi me lëshime raketash dhe dronësh drejt Izraelit, ndërsa mediat ndërkombëtare flasin për valë sulmesh në zhvillim e sipër.
Kjo e vendos krizën në një terren që e kalon retorikën: kur dy shtete me kapacitete të avancuara godasin drejtpërdrejt territorin e njëri-tjetrit, çdo incident, qoftë një goditje gabimisht mbi civilë, qoftë një objekt strategjik i prekshëm; mund ta shndërrojë “operacionin” në luftë të hapur.
Rreziku i parë i madh është zgjerimi i frontit përtej Izrael-Iran. Vetë raportimet paralajmërojnë se Irani e konsideron legjitime të godasë objektiva amerikane në rajon nëse SHBA merr pjesë, dhe në orët e para u raportuan shpërthime edhe në vende ku ndodhen baza amerikane, ndërsa qeveritë dhe linjat ajrore nisën të mbyllin ose shmangin korridore ajrore. Edhe kur një pjesë e këtyre raportimeve mbeten të paqarta në minutat e para, vetëm “paniku operacional” mjafton për të paralizuar lëvizjen ajrore, turizmin, tregtinë dhe logjistikën ushtarake, dhe kjo e bën çdo palë më të prirur të reagojë me forcë për të mos u dukur e dobët.
Rreziku i dytë është ekonomia globale, sepse kjo krizë prek nervin e energjisë. Tregjet e naftës reagojnë jo vetëm ndaj bombardimeve, por ndaj frikës së ndërprerjes së furnizimit në Gjirin Persik dhe rreth Hormuzit; edhe para goditjeve, analiza të tregut theksonin se një përshkallëzim SHBA-Iran mund ta shtyjë Brent-in lart nëse ka qoftë edhe ndërprerje të pjesshme të prodhimit/eksportit.
Nëse konflikti zgjatet, rritja e primit të rrezikut do të godasë çmimet, inflacionin dhe koston e transportit; pra do të paguhet nga qytetari i thjeshtë në Evropë po aq sa në rajon.
Rreziku i tretë është politik: kjo është një goditje direkte ndaj çdo shprese për “kanal diplomatik” funksional.
Reuters raporton se kishte përpjekje negociuese SHBA- Iran gjatë muajit Shkurt për dosjen bërthamore, por me kërkesa diametralisht të kundërta (Izraeli kërkon çmontim infrastrukture bërthamore dhe kufizime raketore; Irani kërkon lehtësim sanksionesh dhe refuzon lidhjen e raketave me marrëveshjen). Kur diplomacia zëvendësohet nga raketa, “daljet elegante” bëhen të rralla: secila palë rrit çmimin politik të tërheqjes dhe e kthen kompromisin në tabu të brendshme.
Rreziku i katërt është logjika e “goditjes së dytë”: sapo fillon shkëmbimi, prioriteti kalon nga simbolika te kapaciteti.
Izraeli synon të ulë aftësinë iraniane për raketa/dronë dhe të godasë nyje komanduese; Irani synon të tregojë se mund të godasë Izraelin, të rrisë koston për SHBA-në në rajon dhe të aktivizojë presionin përmes aleatëve/proksive.
Kjo lloj spiraleje ka një veçori: edhe nëse palët duan “ta mbajnë të kufizuar”, lufta e informacionit, gabimet e inteligjencës dhe goditjet e shtrembërta e shtyjnë konfliktin të dalë nga kontrolli më shpejt se sa arrin diplomacia ta frenojë.
Dhe rreziku i fundit; ai që rrallë thuhet me zë të lartë, është se kjo krizë mund të kthehet në “moment vendimtar” për arkitekturën e sigurisë në rajon: nëse goditjet prekin objekte që Irani i konsideron ekzistenciale, Teherani mund të ndërtojë justifikimin për përgjigje më të ashpër; nëse Izraeli ndjen se nuk e ka neutralizuar kërcënimin, mund të zgjerojë objektivat; nëse SHBA futet më thellë, rajoni rrezikon të rrëshqasë në konflikt të gjerë me pasoja zinxhir, nga sulme ndaj bazave, te sabotime në det, te goditje kibernetike e deri te tronditje të tregjeve.
Për publikun shqiptar, kjo s’është thjesht “lajm i largët”: çdo shkallëzim që prek energjinë, stabilitetin e NATO-s dhe flukset e migrimit, përkthehet në kosto politike e ekonomike edhe në Evropën Juglindore./Pamfleti
Lini një Përgjigje