FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Vizita e Edi Ramës në Izrael, qëndrimi i Turqisë për Gazën, dosja iraniane dhe takimi misterioz me ambasadorin turk tregojnë se marrëdhënia mes dy liderëve nuk është prishur zyrtarisht, por ka hyrë në zonën gri të mosbesimit diplomatik.
Marrëdhënia mes Edi Ramës dhe Recep Tayyip Erdoğan nuk është më ajo e fotografive ceremoniale, deklaratave për “vëllazëri” dhe investimeve të pakontestuara turke në Shqipëri. Zyrtarisht, Tirana dhe Ankaraja flasin ende për “marrëdhënie të shkëlqyera”. Por diplomacia, si gjithmonë, nuk lexohet vetëm nga komunikatat; lexohet nga heshtjet, nga formulimet e ftohta dhe nga mesazhet që përcillen përmes ambasadorëve.
Artikulli i Pamfletit për takimin mes Ramës dhe ambasadorit turk Ceyhun Erciyes ngre një tezë të fortë: Erdoğan nuk e donte Ramën në samitin e NATO-s në Ankara, ose të paktën nuk e donte pa marrë më parë garanci politike. Pretendimi mbështetet te burime diplomatike, ndaj duhet trajtuar si indicie, jo si fakt i provuar publikisht. Por indicia nuk është pa bazë politike.
Fakti: nuk ka divorc diplomatik
Turqia dhe Shqipëria mbeten partnerë strategjikë. Në vitin 2021, Rama dhe Erdoğan e ngritën marrëdhënien në nivel partneriteti strategjik dhe krijuan Këshillin e Bashkëpunimit të Nivelit të Lartë.
Në shkurt 2024, Erdoğan deklaroi se tregtia dypalëshe kishte arritur rreth 1 miliard dollarë dhe se objektivi i ri ishte 2 miliardë dollarë. Ai tha gjithashtu se investimet turke në Shqipëri i afroheshin 3.5 miliardë dollarëve.
Edhe ambasada turke në Tiranë e paraqet marrëdhënien si të qëndrueshme: në vitin 2025, vëllimi tregtar arriti rreth 1 miliard dollarë dhe Turqia renditet ndër investitorët kryesorë në Shqipëri.
Pra, nuk kemi prishje shtetërore. Nuk ka tërheqje ambasadorësh, nuk ka deklarata të ashpra publike, nuk ka anulim marrëveshjesh.
Por ka ftohje politike
Çarja kryesore quhet Izrael.
Në janar 2026, Rama zhvilloi një vizitë të profilit të lartë në Izrael dhe mbajti fjalim në Knesset, me protokoll të veçantë shtetëror.
Për Ankaranë, ky ishte sinjal i rëndë. Erdoğan ka ndërtuar gjithë diskursin e tij rajonal mbi kundërshtimin e Izraelit për Gazën. Madje në takimin me Ramën në New York, Presidenca turke theksoi se Erdoğan foli për shkeljet e Izraelit në territoret palestineze dhe nevojën që shtetet të veprojnë bashkë për ndalimin e tyre.
Në këtë kuadër, Rama u shfaq në drejtim të kundërt. Mediat turke, përfshirë Daily Sabah, raportuan protestat në Tiranë kundër vizitës së tij në Izrael dhe deklaratave pro-izraelite.
Kjo nuk është rastësi editoriale. Në Turqi, mediat pranë linjës shtetërore shpesh përdoren si termometër politik. Kur ato nisin të godasin një lider mik, zakonisht mesazhi nuk është vetëm gazetaresk.
Dosja iraniane: pika më e ndjeshme
Rama i ka kërkuar Ankarasë mbylljen e një zyre iraniane pranë ambasadës turke në Tiranë. Kjo nuk është konfirmuar zyrtarisht, por nëse është e vërtetë, prek një nerv strategjik.
Shqipëria është rreshtuar prej vitesh kundër Iranit, sidomos pas strehimit të MEK-ut dhe pas tensioneve kibernetike me Teheranin. Turqia, ndërkohë, ndonëse është aleate e NATO-s, mban kanale komunikimi me Iranin për arsye rajonale, energjetike dhe sigurie.
Këtu Rama nuk po kërkon thjesht një favor administrativ. Ai po i kërkon Turqisë të zgjedhë mes një aleati të NATO-s dhe një ekuilibri tradicional të politikës së saj lindore.
NATO si skenë e përplasjes së heshtur
Nëse është e vërtetë se Ankara do të preferonte Presidentin Bajram Begaj në vend të Ramës në samitin e NATO-s, atëherë kemi një sinjal të fortë personal. Në diplomaci, zgjedhja e nivelit të përfaqësimit nuk është formalitet. Është mesazh.
Megjithatë, kjo pjesë mbetet e pakonfirmuar publikisht. Prandaj formula më e saktë është kjo: jo provë për përjashtim të Ramës, por tregues i mundshëm i një mosbesimi të ri në raportet personale Rama–Erdoğan.
Marrëdhëniet Rama–Erdoğan nuk janë prishur. Por nuk janë më të paprekshme.
Turqia ka ende interesa të mëdha në Shqipëri: ekonomi, mbrojtje, fe, ndikim kulturor dhe prani strategjike në Ballkan. Shqipëria ka nevojë për Turqinë si partner sigurie dhe ekonomik. Por Rama po luan gjithnjë e më shumë me boshtin Izrael–SHBA–BE, ndërsa Erdoğan kërkon besnikëri politike në çështjet ku ai ka investuar kapitalin e tij ndërkombëtar.
Kjo është krisja reale: jo mes Shqipërisë dhe Turqisë, por mes Ramës dhe pritshmërisë së Erdoğan-it për një aleat të bindur në Ballkan./Pamfleti
Lini një Përgjigje