FLASH
Shkruar nga Robert C. Austin
Revolucioni i Flamingove: Përplasja që po sfidon modelin e vjetër të Shqipërisë
A duhet një revolucion të ketë një ngjyrë? A është Revolucioni i Flamingove në Shqipëri një përpjekje e vonuar për t’i dhënë fund postkomunizmit të përhershëm?
Që prej muajit maj, flamingoja rozë është kthyer në simbol të një rezistence paqësore, të udhëhequr kryesisht nga të rinjtë, kundër një resorti luksoz të mbyllur, të mbështetur nga Ivanka Trump dhe Jared Kushner. Por ajo simbolizon edhe faktin se shumica e shqiptarëve do të mund ta shohin këtë resort vetëm përtej gardhit, duke marrë një vështrim të shkurtër të asaj që nuk do ta kenë kurrë. Shqiptarët kanë kaluar për dekada të tëra në anën tjetër të gardhit, duke parë se si jetonin të tjerët. Kështu ishte periudha komuniste në më shumë se një kuptim: Perëndimi ishte i paarritshëm, ndërsa udhëheqësit komunistë jetonin në një lagje të ndaluar për qytetarët.
Revolucion apo jo, në Shqipëri po zhvillohet një përplasje mes rendit të vjetër dhe atij të ri, si edhe mes zakoneve të këqija që i kanë mbijetuar rënies së sistemit njëpartiak. Përplasja më e madhe lidhet me pyetjen se si duhet të jetë Shqipëria, e cila më në fund ndodhet pranë anëtarësimit në Bashkimin Evropian, kur të arrijë atë që ka qenë një përpjekje më shumë se njëqindvjeçare për të dalë nga periferia.
Në vitin 2024, zonja Trump dhe zoti Kushner zbarkuan nga jahti i një miku dhe zbuluan ishullin kryesisht të braktisur të Sazanit, si edhe zonën bregdetare të mrekullueshme të Zvërnecit, të cilat i panë si një Shangri-La moderne. Sazani, ishulli i vetëm i Shqipërisë dhe habitat i flamingove e shumë llojeve të tjera të faunës, është një ish-bazë ushtarake e ndërtuar nga regjimi komunist me ndihmën e Bashkimit Sovjetik. (Kur udhëheqësi sovjetik Nikita S. Hrushov e pa për herë të parë në vitin 1959, ai imagjinoi një bazë nëndetësesh dhe shumë bomba, por jo shezlongë.)
Më pas, në fillim të vitit 2026, mbërritën autokolonat me SUV të zinj dhe u shpall një projekt gjigant turistik në një zonë të mbrojtur. Në maj erdhën buldozerët dhe, megjithëse protestuesit u përballën me dhunë, ata nuk u tërhoqën. Në disa ditë, numri i tyre ka arritur në dhjetëra mijëra. Kryeministri Edi Rama, me një ton kryesisht arrogant, fillimisht tha se protestat nxiteshin nga iranianët, më pas fajësoi algoritmet e rrjeteve sociale, por refuzoi të pranonte se kundërshtarët e projektit kishin argumente të vlefshme. Këtë javë, ai solli në Tiranë reperin Ye, i njohur më parë si Kanye West, me shpresën për të tërhequr vëmendjen nga protesta.
Protestuesit bashkohen nga motive të ndryshme. Disa kundërshtojnë projektin për arsye të drejtpërdrejta, duke besuar se toka është përvetësuar në mënyrë të dyshimtë dhe se pronarët e vërtetë janë mashtruar nga gjykata të korruptuara dhe oligarkë që kanë përdorur dokumente pronësie të falsifikuara. Pronësia mbi tokën mbetet një çështje e paqartë në Shqipëri për shkak të trashëgimisë së shtetëzimit komunist.
Të tjerë kundërshtojnë sinqerisht faktin që pronarë të huaj po marrin në kontroll atë që konsiderohet rajoni më i çmuar i Shqipërisë. Ndërsa pjesa më e madhe e protestuesve kundërshton demokracinë thellësisht të mangët të vendit, korrupsionin, një kryeministër që ndodhet në mandatin e katërt dhe liderin përçarës të opozitës, Sali Berisha, i cili që prej humbjes së pushtetit në vitin 2013 ka refuzuar me këmbëngulje t’ua lërë vendin brezave më të rinj.
Dy çështje madhore shqetësojnë shqiptarët dhe për këto mbajnë përgjegjësi figurat dominuese të politikës. Rënia e popullsisë është një problem serioz, pasi të rinjtë dhe njerëzit e arsimuar janë larguar në numër befasues. Ndërkohë, kur Shqipëria nisi daljen e saj kaotike nga komunizmi, regjimi la pas vetëm një pasuri të çmuar: një vijë bregdetare të Adriatikut, kryesisht të paprekur. Më shumë se tridhjetë vjet më vonë, kjo pasuri është dëmtuar rëndë nga zhvillimet e pakontrolluara dhe pa planifikim. Dorëzimi i kësaj zone në duart e "oligarkëve", përmes asaj që shumë e konsiderojnë marrëveshje të fshehta, për shumë qytetarë ka kaluar çdo kufi.
Nga ana tjetër, zoti Rama e sheh këtë investim si një katalizator që mund të nxisë ndërtimin e më shumë resorteve me pesë yje dhe ta bëjë Shqipërinë më në fund një destinacion të marrë seriozisht nga bota.
Po të kishin ardhur zonja Trump dhe zoti Kushner dhjetë ose më shumë vite më parë, situata do të kishte qenë ndryshe. Shqipëria atëherë po ofronte pasuri publike për një euro, në kërkim të investitorëve seriozë të huaj. Në atë kohë, askush nuk donte të sfidonte Shtetet e Bashkuara apo partnerët e tyre nga Katari. Njerëzit mund të bindeshin lehtësisht se një hotel do të ndryshonte gjithçka. Me shumë gjasë, askujt nuk i interesonin flamingot atëherë. Por këtë herë kanë ardhur tepër vonë.
Sa i përket Presidentit Donald Trump dhe lëvizjes së tij MAGA, ato konsiderohen toksike në pjesën më të madhe të Evropës. Shqipëria ishte bastioni i fundit ku bindja pothuajse e pakushtëzuar ndaj Shteteve të Bashkuara shihej si një simbol nderi. Tani gjërat kanë ndryshuar dhe emri Trump shoqërohet me polemika. Protestuesit i drejtohen Evropës dhe autoriteti rregullator i Bashkimit Evropian për standardet mjedisore është bërë pjesë e përpjekjes së tyre për të bindur Evropën se Shqipëria i përket asaj.
Ka qenë një pritje shumë e gjatë. Në fakt, është meritë e zotit Rama që shqiptarët sot mund të shohin një të ardhme ndryshe. /Përshtati "Pamfleti" nga "The Globe And Mail"
Lini një Përgjigje