FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Protestat kundër projekteve turistike në Sazan dhe Vjosa-Nartë po shndërrohen në sfidën më serioze politike për Edi Ramën. Ndërsa qeveria akuzohet se ka anashkaluar procedurat mjedisore për investitorët strategjikë, presioni i protestuesve po rritet dhe shqetësimet e Bashkimit Evropian po e vendosin Tiranën përballë një prove të rëndësishme politike dhe institucionale.
Në Shqipëri, protestat kundër një kompleksi hotelesh luksoze të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e ish-presidentit amerikan Donald Trump, kanë hyrë tashmë në muajin e dytë. Paralelisht, janë shtuar edhe thirrjet që kryeministri Edi Rama të japë dorëheqjen. Por përtej përplasjes së brendshme politike, kjo çështje mund të ketë pasoja edhe për rrugën evropiane të Shqipërisë.
Në qendër të debatit është ndikimi i projektit në peizazhin e mbrojtur të Vjosa-Nartës, një nga ekosistemet më të rëndësishme në Mesdhe, që strehon mbi 2.300 specie dhe më shumë se 70 specie të rrezikuara, si edhe gjashtë habitate me prioritet sipas legjislacionit të Bashkimit Evropian.
Pikërisht për këtë arsye, Brukseli ka ngritur shqetësime se zhvillimi mund të jetë në kundërshtim me standardet mjedisore të BE-së. Protestat lidhen me një projekt turistik që parashikon ndërtimin e rreth 10.000 dhomave hotelerie në bregdetin shqiptar, i financuar nga Affinity Partners, fondi i investimeve në pronësi të Jared Kushner.
Projekti përbëhet nga dy pjesë kryesore: një zhvillim turistik me vlerë 4,7 miliardë dollarë në zonën e mbrojtur të Vjosa-Nartës dhe një resort me vlerë 1.4 miliardë dollarë në ishullin e pabanuar të Sazanit.
Në fund të vitit 2024, qeveria shqiptare i dha kompanisë Atlantic Incubation Partners LLC, një degë e Affinity Partners, statusin e investitorit strategjik, duke i mundësuar procedura të përshpejtuara miratimi.
Kritikët argumentojnë se kjo shmangu një proces të plotë të vlerësimit të ndikimit në mjedis dhe konsultimit publik. Që prej fillimit të majit, makineritë e rënda kanë nisur punimet në zonë, duke shkaktuar reagime të forta nga organizatat mjedisore.
Rrjedhimisht, projekti ka hasur kundërshtim të gjerë si në Shqipëri ashtu edhe jashtë saj. Kritikat nuk lidhen vetëm me ndikimin në mjedis, por edhe me mënyrën se si janë trajtuar procedurat për investimin.
Në janar, 41 organizata mjedisore i drejtuan një letër kryeministrit Edi Rama, duke kërkuar pezullimin e menjëhershëm të projektit. Më pas, Komisioni Evropian paralajmëroi se zhvillimi mund të ndikojë negativisht në procesin e negociatave të Shqipërisë me BE-në. Megjithatë, qeveria nuk ka ndryshuar qëndrim dhe protestat janë zgjeruar, duke u kthyer në një lëvizje më të gjerë kundër mënyrës së qeverisjes.
Protestuesit kërkojnë dorëheqjen e Edi Ramës, largimin e klasës aktuale politike, përfshirë edhe liderin e opozitës Sali Berisha, krijimin e një qeverie teknike dhe ndryshime të thella në legjislacionin që lidhet me investimet strategjike dhe mbrojtjen e zonave natyrore.
Nga ana tjetër, Rama i ka hedhur poshtë këto kërkesa, duke deklaruar: “Kam një kontratë me popullin shqiptar deri në vitin 2029 dhe nuk kam ndërmend të largohem”.
Ndërkohë, protestat janë bërë gjithnjë e më të tensionuara. Gjatë përplasjeve pranë parlamentit në Tiranë u plagosën disa punonjës policie dhe u arrestuan protestues. Më vonë, Rama reagoi në rrjetin X duke ironizuar protestuesit me emoji kllouni dhe duke i cilësuar organizatorët si “kllounë të politikës së dështimit”.
Në deklarata të mëparshme ai i ka quajtur protestuesit edhe “budallenj” dhe e ka përshkruar lëvizjen si një “luftë hibride” të nxitur aktorë të jashtëm. Kjo situatë ka shtuar shqetësimet edhe në Bashkimin Evropian.
Shqipëria konsiderohet një nga vendet më të avancuara në procesin e zgjerimit, së bashku me Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut. Megjithatë, zhvillimet e fundit kanë ngritur pikëpyetje nëse vendi po largohet nga standardet që kërkon procesi i anëtarësimit.
Një nga shqetësimet kryesore lidhet me Kapitullin 27 të negociatave, që mbulon mjedisin dhe ndryshimet klimatike. Ky kapitull përfshin zbatimin e Direktivës së Habitateve dhe Direktivës së Shpendëve, dy nga aktet më të rëndësishme të legjislacionit mjedisor të Bashkimit Evropian.
Në fakt, Komisioni Evropian ka ngritur shqetësime për ligjin shqiptar të investimeve strategjike prej vitesh. Raporti i vitit 2019 paralajmëronte se ligji mund të cenonte mbrojtjen e biodiversitetit, ndërsa raporti i vitit 2025 kritikoi zgjatjen e tij deri në vitin 2027 dhe shprehu shqetësime për ndikimin e mundshëm në zonat e mbrojtura.
Përtej aspektit mjedisor, shumë analistë argumentojnë se kjo çështje lidhet edhe me transparencën, llogaridhënien dhe shtetin e së drejtës. Me fjalë të tjera, debati nuk është vetëm për një resort turistik, por për mënyrën se si merren vendimet politike në Shqipëri.
Kjo është edhe arsyeja pse “Revolucioni i Flamingove” ka evoluar nga një protestë mjedisore në një lëvizje më të gjerë kundër qeverisë së Edi Ramës. Për shumë protestues, projekti është bërë simbol i pakënaqësisë ndaj korrupsionit të pretenduar, mungesës së transparencës dhe mënyrës së ushtrimit të pushtetit.
Nëse kjo lëvizje do të sjellë ndryshime politike mbetet për t'u parë. Por është e qartë se Edi Rama po përballet me një nga sfidat më të mëdha të karrierës së tij politike./ “TLDR News EU”
Lini një Përgjigje