FLASH
Shkruar nga Raffaele Rossi
Reperi nga Atlanta është një problem për Evropën, por një mundësi për Tiranën. Basti i kryeministrit shqiptar mes imazhit ndërkombëtar, fondeve publike dhe konsensusit politik...
Në Tiranë, Kanye West gjeti mënyrën më të përshtatshme për të rrëfyer veten: ta vendosë fjalë për fjalë botën nën këmbët e tij. Skena e Eagle Stadium, struktura e ngritur posaçërisht në hyrje të kryeqytetit shqiptar, ishte një glob gjigant.
Ye ecën mbi të, ndërsa kontinentet dhe oqeanet rrëshqasin poshtë hapave të tij dhe reperi riktheu në skenë gati 30 vite karrierë. Një imazh i përkryer për të përshkruar rrugëtimin e tij: një artist që vitet e fundit ka humbur kontrata, sponsorë dhe skena në shumë vende të botës për shkak të deklaratave të tij antisemite dhe pro-naziste, por që vazhdon të ushtrojë një fuqi tërheqëse të aftë të mobilizojë turma njerëzish, qytete dhe madje edhe qeveri.
Megjithatë, ajo botë nën këmbët e tij rrëfen edhe një histori tjetër: atë të kryeministrit shqiptar, Edi Rama. Koncerti i 11 korrikut në Tiranë nuk përfaqëson vetëm mbërritjen në Shqipëri të njërës prej figurave më të debatueshme të muzikës botërore në tri dekadat e fundit.
Ai është edhe një përpjekje për ta shndërruar një artist që është kthyer në problem për shumë shtete evropiane në një aset politik, ekonomik dhe simbolik. Vetë Eagle Stadium e mishëroi këtë ambicie. Një strukturë e projektuar vetëm për një natë dhe e çmontuar menjëherë pas koncertit.
Një skenë e përkohshme për t’i bindur botës se vendi i shqiponjave nuk është më thjesht periferia e Evropës, por një hapësirë e aftë të tërheqë vëmendjen ndërkombëtare. Ndërsa në disa vende evropiane Kanye West është shndërruar në një çështje sigurie dhe reputacioni, Tirana zgjedh ta kthejë polemikën në dukshmëri.
Që në fillim basti i Ramës ishte i qartë: të përdorte një ngjarje globale për të ndryshuar narrativën mbi Shqipërinë. Por e njëjta zgjedhje që duhej të shërbente si vitrinë ndërkombëtare, ndezi edhe një përplasje të brendshme politike.
Për realizimin e saj, shteti ndërhyri drejtpërdrejt. Në skenë u shfaq një lloj autobiografie muzikore e Kanye West, nga “Can't Tell Me Nothing” te “Famous”, nga “Jesus Walks” dhe “Gold Digger” deri te “Stronger”, “Runaway” dhe “Hey Mama”.
Por muzika ishte vetëm një pjesë e historisë. Publiku nuk pa vetëm një artist që interpretonte hitet e tij, por edhe një personazh që i ka kthyer kontradiktat personale në pjesë të spektaklit. Muzika, polemikat dhe pesha mediatike e artistit u shkrinë në një rrëfim të vetëm.
Përpara se të mbërrinte në Tiranë, reperi kishte lënë pas një varg të gjatë polemikash. Në vitin 2022, gjatë një interviste për InfoWars, ai shprehu vlerësime për Adolf Hitlerin dhe nazizmin. Në vitin 2025 publikoi këngën “Heil Hitler”, duke rihapur një debat që i kishte kushtuar tashmë ndërprerjen e shumë bashkëpunimeve tregtare.
Rrjedhimisht, Kanye West hasi gjithnjë e më shumë vështirësi për të gjetur hapësirë në ngjarjet e mëdha muzikore evropiane. Koncerti i planifikuar në Marsejë u shty pasi ministri i Brendshëm francez Laurent Nuñez dhe kryetari i bashkisë Benoît Payan shprehën kundërshtimin e tyre.
Po ashtu u anulua edhe pjesëmarrja e tij në Wireless Festival në Britani. Çështja nuk lidhet më vetëm me muzikën: të ftosh Kanye West do të thotë të vendosësh nëse artisti mund të ndahet nga deklaratat e tij apo nëse çdo koncert i tij përbën edhe një mesazh politik.
Në Itali, koncerti i planifikuar më 18 korrik në RCF Arena në Reggio Emilia do të ishte kulmi i Pulse of Gaia Festival, një festival i rilindur mbi rrënojat e HellWatt Festival. Shfaqja ishte menduar të sillte disa prej emrave më të mëdhenj të muzikës ndërkombëtare, por anulimi i koncertit të Ye solli dështimin e gjithë projektit.
Prefekti i Reggio Emilias, Salvatore Angieri, anuloi koncertin për arsye të rendit dhe sigurisë publike. Në këtë vendim ndikuan fluksi i pritshëm i pjesëmarrësve, rreziku i protestave dhe klima e krijuar rreth artistit.
Edhe Komuniteti Hebraik i Modenës dhe Reggio Emilias shprehu shqetësim për praninë në Itali të një artisti të njohur për deklaratat e tij antisemite. Por ai emër që në Itali përbënte një problem për t'u menaxhuar, për Ramën u shndërrua në një mundësi për të fituar vëmendje ndërkombëtare.
Megjithatë, Tirana nuk pritet të mbetet një episod i izoluar i rikthimit evropian të Ye. Kalendari zyrtar parashikon ndalesat e radhës në Madrid më 30 korrik dhe në Faro të Portugalisë më 7 gusht. Mbetet për t’u parë nëse turneu do të arrijë të përfundojë pa pengesa të tjera.
Vendimi për ta sjellë Kanye West në Tiranë nuk lindi rastësisht. Njoftimi për koncertin erdhi drejtpërdrejt nga kryeministri shqiptar, i cili publikoi në rrjetet sociale një fotografi të artistit të shoqëruar vetëm me fjalët: “11 korrik në Tiranë”.
Për Edi Ramën, organizimi i eventeve të mëdha është prej kohësh një instrument i politikës së imazhit. Ato synojnë të tërheqin vizitorë, të rrisin praninë ndërkombëtare të vendit dhe të ndryshojnë perceptimin për Shqipërinë.
Kanye West përfaqëson shembullin më ekstrem të kësaj strategjie: jo ta çosh Shqipërinë në botë përmes një simboli të saj, por ta sjellësh botën në Shqipëri përmes një ikone globale.
Sipas Reuters, Rama kishte deklaruar se koncerti do të sillte rreth 25 mijë vizitorë të huaj nga 80 vende dhe do të gjeneronte një ndikim ekonomik potencial deri në 100 milionë euro përmes turizmit, hoteleve, restoranteve dhe shërbimeve.
Megjithatë, projekti rrezikoi të mos funksiononte. Kur u njoftua mbajtja e koncertit, qeveria garantoi se shteti do të mbulonte vetëm mikpritjen, sigurinë dhe logjistikën, ndërsa koncerti do të financohej nga shitja e biletave dhe partnerët privatë.
Më pas erdhi ndërhyrja publike. Qeveria shqiptare akordoi rreth 4.2 milionë euro nga fondi rezervë i shtetit për të mbështetur organizimin e koncertit. Pikërisht ky vendim e shndërroi një koncert në një çështje politike kombëtare.
Deputetja e Partisë Demokratike dhe kryetarja e Komisionit për Kulturën, Turizmin dhe Diasporën, Ina Zhupa, kundërshtoi përdorimin e këtyre fondeve, duke argumentuar se një fond i krijuar për emergjenca reale - tërmete, zjarre apo fatkeqësi natyrore - nuk mund të përdoret për të financuar një aktivitet privat.
Për qeverinë, në atë moment emergjenca ishte shmangia e një dëmi reputacional ndërkombëtar. Ndërsa për opozitën, bëhej fjalë për një zgjedhje politike të financuar me paratë e taksapaguesve.
Por kundërshtimi nuk mbeti vetëm brenda opozitës parlamentare. Pikërisht gjatë zhvillimit të koncertit, mijëra njerëz dolën sërish në protestë në Tiranë për natën e 42-të radhazi kundër qeverisë Rama. Protesta, e nisur kundër projektit për një resort luksoz me vlerë 4.6 miliardë dollarë të lidhur me familjen Trump në zonën e mbrojtur të Zvërnecit dhe e shndërruar në simbol të akuzave për korrupsion dhe mungesë transparence ndaj qeverisë, përfshiu edhe ardhjen e Kanye West.
Për një pjesë të protestuesve, koncerti u bë simbol i një politike që investon në dukshmërinë ndërkombëtare dhe eventet spektakolare, ndërkohë që lë pas dore problemet shumë më urgjente të vendit.
Kështu debati mbi Kanye West u shndërrua në një debat mbi modelin e zhvillimit të Shqipërisë: të blesh vëmendje ndërkombëtare apo t’i investosh ato burime në prioritete të tjera.
Pas këtij koncerti fshihet një bast shumë më i madh: ndërtimi i një reputacioni të ri për një vend që për dekada është perceptuar si periferia e Evropës. Globi gjigant mbi të cilin Kanye West eci për më shumë se dy orë në skenën e Tiranës u shndërrua kështu edhe në metaforën e sfidës politike të Edi Ramës./Pamfleti nga “Il Foglio”
Lini një Përgjigje