FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Partnerë nga Azia dhe Lindja e Mesme rreshtohen në Uashington, ndërsa Evropa përpiqet të mbajë distancë...
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, do të presë të enjten në Uashington mbledhjen inauguruese të të ashtuquajturit “Bordi i Paqes”, duke mbledhur përfaqësues nga vendet anëtare për të shpallur strategjitë dhe fondet për rindërtimin e Gazës.
Ndërsa aleatët perëndimorë të SHBA-së e mbajnë me kujdes bordin në distancë, disa vende të Lindjes së Mesme do të marrin pjesë në takimin e parë, i cili do të zhvillohet në Institutin Amerikan për Paqen në Uashington.
Duke vlerësuar “potencialin e pakufizuar” të bordit, Trump, kryetar i tij pa afat të caktuar, shkroi në platformën e tij Truth Social: “Bordi i Paqes do të provojë të jetë organi ndërkombëtar më i rëndësishëm në histori.”
Kritikët kanë denoncuar atë që e quajnë “agjendë imperialiste” të Trump, ndërsa shumë analistë e shohin zgjerimin e mandatit të bordit si rival të Kombeve të Bashkuara.
Trump është kritikuar gjithashtu për ofrimin e vendeve në bord për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu dhe presidentin rus Vladimir Putin, të dy të kërkuar për krime të pretenduara lufte nga Gjykata Penale Ndërkombëtare. Deri tani, vetëm Netanyahu e ka pranuar zyrtarisht ftesën, megjithëse është shprehur i pakënaqur për përfshirjen e zyrtarëve turq dhe katarianë në Bordin Ekzekutiv për Gazën.
Për disa nga pjesëmarrësit në Uashington të enjten, çështja nuk është vetëm diplomatike, por edhe e brendshme, pasi vendimet e marra në lidhje me territorin e pushtuar palestinez mund të kenë jehonë në vendet e tyre.
Çfarë përfshin axhenda e takimit të parë?
Fokusi kryesor i takimit inaugurues të së enjtes është një plan rindërtimi për Gazën, e cila është shndërruar kryesisht në rrënoja nga lufta e vazhdueshme e Izraelit, e mbështetur diplomatikisht dhe me armë nga SHBA-ja.
SHBA-ja pritet të shpallë 5 miliardë dollarë fonde nga shtetet anëtare “për përpjekjet humanitare dhe të rindërtimit në Gaza”.
Bordi pritet të dëgjojë gjithashtu më shumë detaje për një të ashtuquajtur Forcë Ndërkombëtare Stabilizimi, e cila do të mbikëqyrte sigurinë në Gaza, sipas planit me 20 pika të administratës Trump për përfundimin e luftës së Izraelit në Rripin e Gazës, të shpallur vitin e kaluar.
Plani parashikon një armëpushim me faza në Gaza, çarmatimin e Hamasit dhe krijimin e një strukture qeverisëse teknokrate për administrimin e territoreve palestineze gjatë një periudhe tranzitore.
Bordi i Paqes u prezantua zyrtarisht muajin e kaluar në kuadër të Forumit Ekonomik Botëror në Davos, Zvicër. Jared Kushner, dhëndri i Trump dhe anëtar ekzekutiv i bordit, paraqiti gjithashtu një vizion të detajuar për rindërtimin, përfshirë resorte bregdetare dhe kulla të larta, për Gazën, i cili u kritikua nga grupet palestineze të avokimit si “imperialist”.
Më 15 shkurt, Trump shkroi në Truth Social se shtetet anëtare të bordit “kanë angazhuar mijëra pjesëtarë për Forcën Ndërkombëtare të Stabilizimit dhe Policinë Lokale për të ruajtur sigurinë dhe paqen për banorët e Gazës”.
Rindërtimi i territoreve palestineze të rrafshuara, të shkatërruara nga bombardimet izraelite në Gaza dhe nga prishjet dhe bastisjet në Bregun Perëndimor, do të ishte një detyrë kolosale më vete, me një kosto të vlerësuar rreth 70 miliardë dollarë nga Kombet e Bashkuara.
Megjithatë, ndërsa bordi fillimisht u konceptua si një organ që do të ndërmjetësonte luftën e Izraelit në Palestinë dhe stabilitetin në rajon, ai e ka zgjeruar që atëherë mandatin për të zgjidhur konflikte në mbarë botën. Bordi do të “paraqesë një vizion të guximshëm për civilët në Gaza dhe më pas, në fund, përtej Gazës, paqe botërore!”, shtoi Trump në postimin e tij.
Kush shkoi në Uashington dhe kush jo?
Shtëpia e Bardhë ka ftuar zyrtarisht 50 vende për t’iu bashkuar Bordit të Paqes, ndërsa 35 liderë kanë shprehur interes deri tani. Aktualisht, 26 vende janë bërë pjesë dhe janë caktuar si anëtare themeluese. Të paktën 14 vende kanë refuzuar ftesën.
Evropa
Evropa është e ndarë për Bordin e Paqes të Trump dhe mandatin e tij të zgjeruar, të cilin presidenti amerikan do të vazhdojë ta drejtojë edhe pas përfundimit të presidencës së tij.
Vetë Bashkimi Evropian ka deklaruar se nuk synon t’i bashkohet Bordit të Paqes për shkak të shqetësimeve lidhur me mandatin, ndërsa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e ka refuzuar ftesën për takimin e së enjtes.
Ftesa e Trump për presidentin rus Vladimir Putin për t’u ulur në bord e ka ndërlikuar më tej pozicionimin e vendeve evropiane, ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon. Deri tani, Putin nuk ka vendosur nëse do të bëhet anëtar.
Fuqitë kryesore evropiane, përfshirë Francën, Gjermaninë, Mbretërinë e Bashkuar dhe Spanjën, kanë refuzuar ftesat për t’u bërë anëtare.
Pavarësisht shqetësimeve, BE-ja do të dërgojë komisioneren për Mesdheun, Dubravka Suica, si vëzhguese në takimin e së enjtes. Një zëdhënës deklaroi se, megjithëse mbeten pyetje për mandatin, BE-ja do të punojë me SHBA-në për “zbatimin e planit të paqes për Gazën”.
Ndërsa BE-ja nuk i është bashkuar bordit si anëtare, dy vende anëtare – Hungaria dhe Bullgaria – janë bërë pjesë. Kryeministri hungarez Viktor Orban, i cili do të marrë pjesë në takim, është një aleat i afërt i Trump.
Kosova dhe Shqipëria i janë bashkuar gjithashtu bordit si anëtare dhe do të marrin pjesë në takimin e së enjtes.
Italia, Qiproja, Greqia dhe Rumania kanë konfirmuar se do të dërgojnë përfaqësues si “vëzhgues”. Presidenti rumun Nicusor Dan, i cili merret edhe me politikën e jashtme, do të marrë pjesë personalisht.
Ndërkohë, Papa Leo, i cili udhëheq 1.4 miliardë katolikë në mbarë botën, e ka refuzuar ftesën për vend në bord, duke theksuar se situatat e krizës duhet të menaxhohen nga Kombet e Bashkuara.
Tahani Mustafa, studiuese në programin për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, tha për Al Jazeera se aleatët perëndimorë të SHBA-së “këmbëngulin t’i përmbahen një rendi liberal të bazuar në rregulla dhe multilateralizëm, që u jep atyre njëfarë barazie, ndërsa pjesa tjetër e Jugut Global ka qenë shumë më pragmatike në mbështetjen dhe madje anëtarësimin që po i jep Bordit të Paqes”.
Lindja e Mesme
Disa fuqi të mëdha rajonale në Lindjen e Mesme i janë bashkuar Bordit të Paqes të Trump.
Nga Izraeli, ministri i Jashtëm Gideon Saar do të marrë pjesë në takimin e së enjtes.
Aleatët afatgjatë të SHBA-së – Emiratet e Bashkuara Arabe, Maroku dhe Bahreini, ishin ndër shtetet e para arabe që ranë dakord të bashkoheshin muajin e kaluar, të ndjekura nga Egjipti.
Më pas, ekonomia më e madhe e rajonit, Arabia Saudite, iu bashkua së bashku me Turqinë, Jordaninë dhe Katarin, duke deklaruar se vendet janë të përkushtuara për të mbështetur “të drejtën e Palestinës për vetëvendosje dhe shtetësi në përputhje me të drejtën ndërkombëtare”. Së fundmi, iu bashkua edhe Kuvajti. Të gjitha këto vende do të dërgojnë delegacione në takim.
“Partnerët e Lindjes së Mesme thonë se po përpiqen të jenë pragmatikë dhe të bëjnë atë që mendojnë se është më e mira për Gazën dhe për të ndalur gjakderdhjen,” tha Mustafa për Al Jazeera.
Ajo shtoi se “në realitet, në fund të fundit, kjo ka të bëjë më shumë me forcimin e marrëdhënieve të tyre me SHBA-në dhe me shmangien e përplasjes me dikë aq të paparashikueshëm sa Trump”. Sipas saj, “vendet e Lindjes së Mesme kanë një histori jo të mirë si mbrojtëse të çështjes palestineze, veçanërisht në dekadat e fundit”.
Azia dhe Oqeania
Nga Azia Qendrore, presidentët e Kazakistanit dhe Uzbekistanit, përkatësisht Kassym-Jomart Tokayev dhe Shavkat Mirziyoyev, do të marrin pjesë si anëtarë të Bordit të Paqes.
Kryeministri armen Nikol Pashinyan dhe presidenti i Azerbajxhanit Ilham Aliyev po ashtu po udhëtojnë drejt Uashingtonit për takimin, si anëtarë të bordit.
Nga Azia Juglindore, presidenti i Indonezisë Prabowo Subianto ndodhet në Uashington për takimin, ndërsa sekretari i përgjithshëm i Partisë Komuniste të Vietnamit, To Lam, do të marrë pjesë në mbledhjen e anëtarëve të bordit.
Pakistani është i vetmi vend nga Azia Jugore që i është bashkuar Bordit të Paqes të Trump. Kryeministri Shehbaz Sharif po udhëton drejt Uashingtonit për të marrë pjesë. India ka deklaruar se po shqyrton ftesën, por nuk i është bashkuar ende bordit dhe nuk do të dërgojë përfaqësues si vëzhgues.
Ndërkohë, Zelanda e Re e ka refuzuar ftesën për t’u bashkuar, duke kërkuar më shumë qartësi, ndërsa Australia ka deklaruar se ende po e shqyrton ftesën.
Cilët liderë përballen me presion të brendshëm?
Me më shumë se 20 liderë që mblidhen në Uashington, vendimet për sigurinë dhe qeverisjen në territorin e pushtuar palestinez mund të kenë pasoja politike të brendshme, veçanërisht për qeveritë e Indonezisë dhe Pakistanit.
Në Indonezi, vendi me popullsinë më të madhe myslimane në botë, mbështetja për një Palestinë të pavarur daton prej dekadash. Indonezia gjeti gjithashtu mbështetje nga udhëheqja palestineze gjatë lëvizjes së saj për pavarësi, e cila kulmoi në vitin 1945. Opinioni në vend për Bordin e Paqes është i ndarë që nga momenti kur Prabowo iu bashkua nismës, dhe rezultatet e takimit në Uashington mund të kenë pasoja për të në politikën e brendshme.
Edhe kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, ka gjasa të përballet me presion në vend, ku opinioni publik prej kohësh mbështet kauzën palestineze. /Përshtatur nga Al Jazeera/
Lini një Përgjigje