FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Gjatë viteve të fundit, grupet mafioze shqiptare kanë forcuar në mënyrë progresive praninë e tyre në territorin evropian, deri në pikën që, sipas një sërë hetimesh dhe provash të mbledhura nga autoritetet ligjzbatuese, konsiderohen si një nga forcat kryesore që drejtojnë trafikun ndërkombëtar të lëndëve narkotike. Në veçanti, në Mbretërinë e Bashkuar ato thuhet se kontrollojnë një pjesë të konsiderueshme të tregut të shpërndarjes së drogës, ndërsa janë shndërruar edhe në aktorë të rëndësishëm në trafikun global të kokainës.
Shtrirja e tyre nuk kufizohet më vetëm në aktivitetin tradicional kriminal. Ajo përfshin gjithnjë e më shumë sektorët ekonomikë dhe financiarë, duke e bërë këtë fenomen më kompleks dhe potencialisht më të vështirë për t'u luftuar.
Profesor Musacchio, sa pushtet ushtrojnë sot mafiet shqiptare në Evropë?
Mafiet shqiptare disponojnë kapitale të jashtëzakonshme financiare dhe, aty ku u krijohen mundësitë, mund të mbështeten edhe në lidhje apo mbrojtje brenda institucioneve. Në shumë raste ato kanë mësuar të shmangin përdorimin e dhunës, ose të paktën ta bëjnë atë sa më pak të dukshme, duke favorizuar mjete më efikase dhe më pak të ekspozuara, si korrupsioni dhe infiltrimi indirekt.
Përdorimi i teknologjive moderne të informacionit u mundëson të përmirësojnë logjistikën, komunikimin dhe koordinimin mes grupeve të ndryshme kriminale, duke ulur rrezikun e përgjimeve dhe zbulimit nga autoritetet.
Ndryshe nga organizata të tjera kriminale që investojnë kryesisht në vendet ku veprojnë ose në ekonomi të huaja, grupet kriminale shqiptare duket se orientojnë riciklimin e fitimeve të paligjshme në industri dhe sektorë të ndryshëm të ekonomisë së vendit të origjinës. Ky model u lejon të shndërrojnë me shpejtësi kapitalet e paligjshme në aktivitete që duken të ligjshme, duke forcuar kështu aftësinë e tyre për t'u depërtuar jo vetëm në Evropë, por edhe në pjesë të tjera të botës.
Si pasojë, rritet fuqia e tyre ekonomike dhe, bashkë me të, edhe aftësia për të ndikuar në rrjetet tregtare, logjistike dhe, në disa raste, edhe në politikën lokale.
A është sot Shqipëria në gjendje t'u përgjigjet zhvillimeve të mafieve moderne?
Nuk besoj se Shqipëria është plotësisht në gjendje ta bëjë këtë, kryesisht për shkak të nivelit të lartë të korrupsionit në vend, siç evidentohet edhe nga Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit (CPI) i organizatës Transparency International.
Në një kontekst të tillë, edhe masat që janë teknikisht të vlefshme rrezikojnë të humbasin efektivitetin për shkak të mangësive në zbatim dhe dobësive në mekanizmat e kontrollit dhe të goditjes së kriminalitetit.
Sistemi penal ka nevojë për një forcim të prekshëm. Aktualisht ai nuk duket mjaftueshëm i zhvilluar dhe i përshtatur me mënyrat e reja të funksionimit të mafieve shqiptare, të cilat nuk mbështeten më vetëm në format tradicionale të kriminalitetit, por shfrytëzojnë lidhjet ndërmjet botës së krimit dhe sektorëve politikë, ekonomikë e financiarë.
Dobësia kryesore qëndron pikërisht te aftësia për të goditur këto ndërthurje, të cilat shpesh mbeten të padukshme për opinionin publik dhe janë të vështira për t'u provuar në gjykatë.
Nevojiten masa më të forta për sekuestrimin dhe konfiskimin e pasurive me origjinë të paligjshme, të mbështetura mbi një strategji të qëndrueshme dhe afatgjatë.
Gjithashtu, do të ishte e përshtatshme të krijohej një regjim i ngjashëm me izolimin e parashikuar nga neni 41-bis në Itali, duke garantuar izolimin e plotë të të burgosurve me rrezikshmëri të lartë, në mënyrë që të pengohen komunikimet e tyre me organizatat kriminale jashtë burgut.
Njëkohësisht, është e domosdoshme të përmirësohet efikasiteti dhe integriteti i sistemit të drejtësisë, duke e mbrojtur atë nga korrupsioni dhe ndikimet politike.
Një tjetër element thelbësor është forcimi i institutit të bashkëpunëtorëve të drejtësisë, për të nxitur bashkëpunimin me autoritetet dhe për të rritur kapacitetin hetimor.
Deklaratat e para të disa bashkëpunëtorëve shqiptarë të drejtësisë, të dhëna tashmë, po kontribuojnë në rritjen e nivelit të hetimeve dhe arrestimeve, duke treguar se mund të krijohet një bazë gjithnjë e më e fortë provash.
Disa vite më parë ju e cilësuat Shqipërinë si një "narko-shtet". A e mbështesni ende këtë vlerësim?
Po. Sipas mendimit tim, zhvillimi i organizatave kriminale shqiptare tregon një proces të vazhdueshëm konsolidimi.
Grupet shqiptare fillimisht u angazhuan në trafikun e marijuanës, më pas kaluan te heroina, edhe falë marrëdhënieve të krijuara me mafian turke.
Në një fazë të mëvonshme ato u shndërruan në ndërmjetës ndërkombëtarë në tregun e kokainës, duke u bërë nyje të rëndësishme në rrjetin global të trafikut të drogës.
Fitimet e siguruara nga këto aktivitete kanë rritur si fuqinë ekonomike, ashtu edhe ndikimin politik të organizatave kriminale shqiptare.
Ky zhvillim tregon gjithashtu ngjashmëri me organizatën mafioze italiane 'Ndrangheta, jo vetëm për mënyrën se si ndërtohen marrëdhëniet, por edhe për aspektet kulturore dhe organizative, duke filluar nga struktura familjare deri te kodet e rrepta të sjelljes të mbështetura mbi besën, pra mbi nderin dhe fjalën e dhënë.
Kësaj i shtohet edhe aftësia për t'u infiltruar në sistemin ekonomik dhe financiar, si dhe për të ushtruar ndikim në sektorin politik dhe administrativ.
Me fjalë të tjera, kriminaliteti nuk mbetet më i kufizuar vetëm në aktivitetet e paligjshme, por priret të shndërrohet në një faktor ndikues në jetën ekonomike, institucionale dhe shoqërore.
Në Evropë, ku shtrihet ndikimi i mafies shqiptare?
Do të thosha pothuajse kudo, me një prani që duket veçanërisht e fortë në nyjet kryesore tregtare dhe logjistike të kontinentit. Ajo është e pranishme, për shembull, në portet e Roterdamit, Antverpit dhe Hamburgut.
Sa i përket kontrollit të tregut, grupet shqiptare thuhet se menaxhojnë një pjesë të madhe të kokainës që shitet në Evropë, ndërsa në Londër kontrollojnë pothuajse të gjitha zonat kryesore të shpërndarjes së drogës.
Sipas asaj që del nga analizat hetimore dhe gjyqësore, kjo organizatë po e rrit në mënyrë eksponenciale peshën e saj në nivel ndërkombëtar. Konsolidimi i kontrollit përfshin rrugët e trafikut, veçanërisht në fushën e drogës, prostitucionit dhe armëve.
Forca e këtij modeli kriminal qëndron edhe te struktura e tij e mbyllur dhe e vështirë për t'u depërtuar, e mbështetur nga lidhje të ngushta bashkëpunimi me grupe të tjera kriminale transnacionale.
Në këtë mënyrë, klanet shqiptare kanë arritur të depërtojnë si në tregjet e ligjshme, ashtu edhe në ato të paligjshme, duke zgjeruar ndikimin e tyre jo vetëm në Shqipëri, por edhe në Evropë dhe në rajone të tjera të botës.
Sipas jush, sa për qind të lëndëve narkotike që hyjnë në Itali autoritetet italiane arrijnë të sekuestrojnë?
Është e vështirë të përcaktohet me saktësi përqindja e lëndëve narkotike që sekuestrohen, pasi statistikat ndryshojnë në varësi të rrugëve të trafikut, mënyrave të fshehjes së ngarkesave dhe evolucionit të teknikave kriminale.
Megjithatë, disa statistika gjyqësore të besueshme japin një tregues domethënës: nga dhjetë ngarkesa, vetëm një ose dy thuhet se kapen nga autoritetet, ndërsa tetë ose nëntë të tjerat mbërrijnë në destinacion.
Ky realitet tregon jo vetëm ekzistencën e mangësive operative, por edhe nevojën për të forcuar analizën parandaluese, bashkëpunimin ndërmjet shteteve dhe inteligjencën financiare.
Çfarë marrëdhëniesh ka mafia shqiptare me organizatat mafioze italiane?
Mafiet shqiptare janë shndërruar në partnere të biznesit kriminal të organizatës mafioze italiane 'Ndrangheta dhe, falë këtyre lidhjeve, kanë arritur të konsolidojnë praninë e tyre në Amerikën Latine, veçanërisht në Ekuador, Peru, Kolumbi dhe Brazil.
Paralelisht, ato mbajnë marrëdhënie me organizatat kryesore kriminale transnacionale që veprojnë në Evropë, Amerikën e Veriut dhe Amerikën e Jugut.
Gjithashtu, vihet re një interes gjithnjë e më i madh për tregjet aziatike dhe australiane, në përputhje me kërkimin e mundësive të reja për fitim dhe rrugëve alternative të trafikut.
Në nivel evropian, vërehet se konfiskohen më pak se 2 për qind e pasurive të përfituara në mënyrë të paligjshme. Për pasojë, pjesa më e madhe e këtyre kapitaleve arrin të futet me lehtësi në ekonominë e ligjshme.
Për këtë arsye, sipas meje, duhet bërë më shumë, duke harmonizuar strategjitë e luftës kundër krimit të organizuar ndërmjet sistemeve të ndryshme gjyqësore dhe administrative.
Veçanërisht e rëndësishme do të ishte që veprimet të përqendroheshin edhe ndaj ndërmjetësve dhe personave që lehtësojnë operacionet kriminale, të cilët shpesh luajnë rol vendimtar në procesin e riinvestimit të kapitaleve mafioze.
Sipas jush, kur mafia shqiptare u shndërrua në një organizatë të fuqishme?
Ishte viti 2005 kur shkrova për herë të parë mbi rrezikshmërinë e lartë të grupeve shqiptare, të cilat nuk janë më ato të dikurshmet, të lidhura kryesisht me fenomene lokale, si grabitjet e vilave në rajonet veriore të Italisë.
Me kalimin e viteve, grupet shqiptare u bënë pjesë e qëndrueshme e rrjetit të madh të narkotrafikut ndërkombëtar, duke u shndërruar në një fuqi ekonomike dhe financiare.
Ky transformim pasqyrohet edhe në investimet e realizuara në Shqipëri, të cilat duket se kanë ndikuar në ndryshimin e pamjes së disa qyteteve, përfshirë Tiranën, Durrësin, Sarandën, Elbasanin dhe Vlorën.
Në perspektivë, ky proces forcon aftësinë e kontrollit, rezistencën dhe kapacitetin për rekrutimin e anëtarëve të rinj, duke krijuar një cikël ku ekonomia e paligjshme ushqen ekonominë që paraqitet si e ligjshme.
Në Romë, grupi shqiptar i autorëve të krimeve të rënda akuzohet se ka vrarë, trafikuar drogë, torturuar njerëz dhe importuar tonelata kokainë, megjithatë nuk rezulton asnjë vendim gjyqësor për veprën penale të mafias. Sa prapa jemi ende në aspektin gjyqësor në luftën kundër krimit të organizuar?
Jemi shumë prapa, veçanërisht në luftën kundër mafieve joautoktone, të cilat vazhdojnë të nënvlerësohen.
Sa u përket grupeve shqiptare, mendoj se ato i kanë të gjitha karakteristikat tipike të organizatave tona mafioze: kontrollin e territorit, sidomos në rajonet e Italisë Qendrore dhe Veriore, si dhe aftësinë për të ofruar shërbime që garantojnë siguri dhe mbrojtje.
Këtyre elementeve u shtohet edhe një nivel gjithnjë e më i lartë pranueshmërie, i ushqyer nga menaxhimi i marrëdhënieve të dobishme dhe krijimi i rrjeteve të ndikimit.
Një faktor tjetër vendimtar është ekzistenca e një bashkëpunimi të heshtur, të rrënjosur thellë, që e bën shumë më të vështirë nxjerrjen në dritë të provave.
Paralelisht, zhvillohen marrëdhënie gjithnjë e më të ngushta me sipërmarrës, politikanë dhe profesionistë, duke krijuar një ndërthurje interesash mes ekonomisë dhe kriminalitetit, e cila kërkon reagime më të shpejta nga drejtësia, koordinim më efektiv hetimor dhe instrumente shumë më të forta për sekuestrimin dhe konfiskimin e pasurive./Përshatur nga Rainews.it
Lini një Përgjigje