FLASH
Shkruar nga Enio Jaçe
I fenicotteri albanesi sono incorruttibili e la rivoluzione pacifica che hanno fomentato rappresenta la vittoria più economica e facile che l'Occidente possa ottenere nei Balcani occidentali.
All'alba, sulla laguna di Narta, prima che arrivi il caldo, i fenicotteri si stagliano in una lunga fila rosa tra l'acqua e l'Adriatico. Nidificano lungo questa costa da così tanto tempo che nessuno qui se lo ricorda.
Ma all'inizio della prossima settimana, riceveranno la visita di alcuni membri del Parlamento europeo. Una delegazione di europarlamentari verrà a trovarli. Non solo per vedere gli uccelli. Vengono per controllare la qualità dell'acqua, ma anche, e soprattutto, il "sistema" che dovrebbe mantenerla pulita.
E quando si parla di fenicotteri: non si comprano. Si nutrono in acque basse, pulite e salate, e nel momento in cui l'acqua si inquina, fuggono. Nessun lobbista può convincerli a rimanere più a lungo. Nessun permesso può accelerarne il ritorno. I fenicotteri sono diventati oggi il miglior garante della credibilità dell'Albania: una prova vitale delle istituzioni del paese. Dove restano i fenicotteri, l'acqua è pulita. Dove fuggono, qualcosa non va. E quest'anno, hanno scatenato una rivoluzione.
Ai margini della loro costa protetta, è prevista la costruzione di un resort di lusso legato a Jared Kushner e Ivanka Trump. Ma il paesaggio è un'area protetta a livello internazionale, un'Area Importante per gli Uccelli (IBA) e un futuro sito Natura 2000 quando l'Albania entrerà a far parte dell'UE.
Decine di organizzazioni ambientaliste albanesi, insieme a BirdLife ed EuroNatur, hanno protestato contro il fatto che la costruzione sia avvenuta senza una valutazione di impatto ambientale, senza consultazione pubblica e senza le necessarie autorizzazioni legali. "La natura, la consultazione pubblica e lo stato di diritto sono requisiti imprescindibili per l'adesione all'UE", ha dichiarato Gabriel Schwaderer di EuroNatur.
La reazione popolare è senza precedenti. Ciò che è iniziato il 23 maggio nel villaggio di Zvërnec è ora il più grande movimento civico che l'Albania abbia visto negli ultimi 35 anni. Ogni sera, i cittadini riempiono le strade di Tirana. La marcia del 20 giugno è stata la più grande finora, con oltre 150.000 persone secondo i media.
I manifestanti sono giovani, apartitici e ostinatamente pacifici, e sventolano fenicotteri, bandiere albanesi, europee e americane una accanto all'altra. "L'Albania non è in vendita" è il loro slogan, ripreso in seguito dall'eurodeputato tedesco Sebastian Everding al Parlamento europeo.
Questo ha acceso la fantasia e la reazione dei media globali: Reuters, AP, Financial Times, The Guardian, Le Monde ed El País stanno ora trasmettendo in diretta da un luogo solitamente invisibile alla stampa occidentale. Questo, di per sé, è un fatto unico.
Sinjalet e para për botën perëndimore janë, që kjo lëvizje nuk është një problem për t’u menaxhuar. Në fakt është dhurata më e madhe falas që Uashingtoni dhe Brukseli do të marrin për një kohë të gjatë. Një lëvizje paqësore që do të çojë përpara një nga qëllimet madhore për secilin prej tyre.
Ta nisim me Uashingtonin. Doktrina e re e administratës Trump për Ballkanin Perëndimor është pragmatike dhe tregtare. Administrata e ka mbyllur ciklin e përkëdheljeve dhe mbikëqyrjeve të vazhdueshme për Ballkanin. Ajo kërkon një rajon që qëndron me këmbët e veta dhe shkul korrupsionin dhe rrjetet e organizuara të drogës që helmojnë Amerikën.
Dhe tani një komb në Ballkan, po ndërton veten. Falas. Revolucioni i Flamingove është ekzaktësisht ajo që kërkon doktrina. Shqiptarët nuk po i kërkojnë Amerikës ta rregullojë Shqipërinë; ata kërkojnë që institucionet që Amerika ngriti, të funksionojnë.
SPAK-u, gjykata e pavarur kundër korrupsionit që Uashingtoni dhe Brukseli e mbështetën, ka nisur një hetim për marrëveshjet e tokës nga individë të lidhur me trafikun e drogës. SPAK ka ngrirë 128.3 milionë euro të ardhura nga shitjet e kontestuara.
Protestuesit kërkojnë vetëm që SPAK të ndjekë rrugën e vet, dhe asnjë marrëveshje, kushdo qoftë, të mos i shpëtojë rregullave të konkurrencës së ndershme. Asgjë nuk përmbush më shumë doktrinën amerikane, sesa një komb që e bën vetë punën e institucioneve të pastra -
pa ushtri, dhe pa miliona dollarë ndihmash nga taksapaguesit amerikanë. Për vite në Dhomën Amerikane të Tregtisë, kam kërkuar vetëm një gjë: kapitali amerikan nuk kërkon favore, kërkon rregulla të drejta, të barabarta dhe të parashikueshme. Projekti i Zvërnecit/Sazanit - pa leje, pa konsultim, dhe pa garë - është e kundërta. Mbështetja e protestuesve nuk shkon kundër investimeve; është në favor të konkurrencës.
Për Brukselin, rasti është akoma dhe më i qartë. Në sondazhin Eurobarometër të 2025, 91 për qind e shqiptarëve mbështetën anëtarësimin në BE - shifra më e lartë e çdo vendi kandidat. Mesa duket, populli më pro-evropian në kontinent nuk ndodhet brenda Unionit; po qëndrojnë në një lagunë, duke mbrojtur rregullat evropiane që vetë qeveria e tyre i shkeli.
Ata nuk kanë asnjë interes të tërheqin pas vetes në Evropë një klasë politike të kapur. Ata duan të hyjnë të pastër. Dhe duket se Evropa po dëgjon. Partia Demokratike Evropiane, pjesë e grupit Renew Europe, e ka përqafuar hapur kauzën e protestuesve.
Në 17 qershor, Parlamenti Evropian votoi 483 me 103 për ndalimin e menjëhershëm të ndërtimeve në zonat e mbrojtura dhe shfuqizimin e amendamentit të 2024 që e hoqi mbrojtjen.
Brukselit i mjafton vetëm të nderojë parimin e vet: të mbështesë një shoqëri që po ndërton shtetin e së drejtës nga poshtë-lart. Shqipëria po kryen falas, atë që Brukseli shpenzon dekada e miliona duke u përpjekur ta ndërtojë nga lart-poshtë.
Perëndimi pyet shpesh si mund ta bëjë Ballkanin Perëndimor më të sigurt. Përgjigjja nuk është edhe një samit apo një tjetër prerje shiriti.
La risposta sta nei fenicotteri rosa che vivono nelle acque poco profonde di Narta, assicurandosi che rimangano lì, su una sola zampa, per molti anni a venire.
Quando i deputati europei si recheranno alla laguna la prossima settimana, potranno fare l'unica cosa che non può essere manipolata: passeggiare lungo la riva al mattino e contare i fenicotteri.
Finché ci saranno gli uccelli, l'Albania sta diventando esattamente il partner che l'Occidente dice di volere. E ci sta riuscendo da sola. L'unico errore ora sarebbe quello di voltare le spalle all'acqua, finché è ancora pulita. / Opuscolo di "Emerging Europe"
Nota: Enio Jaço è l'ex presidente della Camera di Commercio americana in Albania e il capo di un'ONG che sostiene l'adesione dei Balcani occidentali all'UE.
Lini një Përgjigje