La Commissione europea affonda il governo: la corruzione "fa legge", preoccupazioni per le pressioni su SPAK e le questioni relative agli appalti.

Il Rapporto sullo Stato di Diritto 2026 valuta i risultati ottenuti da SPAK nella lotta alla corruzione di alto livello, ma evidenzia come le istituzioni giudiziarie siano state oggetto di pressioni e attacchi, mentre la corruzione continua a rappresentare un grave problema.

Le istituzioni giudiziarie albanesi continuano a subire tentativi di indebita influenza, con la Procura Speciale (SPAK) e i magistrati oggetto di attacchi diretti e minacce. Questa è una delle principali conclusioni del Rapporto sullo Stato di diritto 2026 della Commissione europea, che, pur lodando i risultati ottenuti dalla Procura Speciale nella lotta alla corruzione ad alto livello, sottolinea come la corruzione rimanga diffusa in Albania e come la tutela dell'indipendenza della magistratura rappresenti ancora una sfida. Secondo il rapporto, gli organi di governo del sistema giudiziario hanno reagito pubblicamente denunciando le pressioni politiche sulle istituzioni giudiziarie, mentre diversi magistrati sono stati posti sotto protezione a seguito di minacce ricevute.

La Commissione europea ritiene che la SPAK abbia continuato a consolidare una solida reputazione in termini di indagini, procedimenti giudiziari e condanne nella lotta alla corruzione ad alto livello. Secondo il rapporto, nel corso del 2025 la Struttura Speciale ha indagato su 30 funzionari ed ex funzionari di alto livello, tra cui un ex vice primo ministro, l'ex presidente del Parlamento, ex ministri ed ex parlamentari. Diciotto di loro sono stati rinviati a giudizio, mentre dieci sono stati condannati con sentenza definitiva. Il numero di nuove indagini è aumentato del 17,7%, mentre il numero di casi conclusi è cresciuto del 12,2%, il che, secondo Bruxelles, dimostra il consolidamento delle capacità della SPAK.

Tuttavia, il rapporto sottolinea che i risultati non sono ancora sufficienti. La Commissione evidenzia che la confisca dei beni di provenienza criminale rimane limitata, mentre le istituzioni statali continuano a deferire pochi casi di corruzione alla SPAK. Il documento auspica un rafforzamento della cooperazione interistituzionale, affinché i casi di corruzione vengano individuati e indagati più rapidamente e la repressione dei profitti illeciti derivanti dalla corruzione risulti più efficace.

In the chapter on corruption, the Commission concludes that the phenomenon remains widespread in Albania. The report notes that the legal framework against corruption is largely consolidated, but practical implementation still requires improvements. The document highlights that coordination between institutions responsible for preventing corruption and law enforcement bodies remains weak, while mechanisms for controlling assets and conflicts of interest need to be made more effective. According to the Commission, preventive measures should be given the same importance as criminal investigations.

Raporti sjell edhe shifra që tregojnë perceptimin e lartë të korrupsionit në vend. Sipas të dhënave të cituara nga Komisioni Evropian, 86% e qytetarëve besojnë se korrupsioni është i përhapur në Shqipëri, ndërsa 39% deklarojnë se janë prekur personalisht prej tij. Edhe bizneset japin një vlerësim negativ, pasi 73% e tyre e konsiderojnë korrupsionin fenomen të përhapur dhe 75% e shohin atë si pengesë për aktivitetin ekonomik.

Një nga shqetësimet kryesore të raportit lidhet me presionin ndaj institucioneve të drejtësisë. Komisioni Evropian thekson se, edhe pse sistemi gjyqësor ka treguar qëndrueshmëri, gjatë periudhës së raportimit kanë vazhduar përpjekjet për ndikim të papërshtatshëm mbi institucionet e drejtësisë, si edhe sulmet personale ndaj magjistratëve. Raporti përmend se pati sulme të drejtpërdrejta ndaj SPAK-ut dhe institucioneve të drejtësisë, ndërsa organet drejtuese të gjyqësorit dolën me deklarata publike për të dënuar presionin politik. Dokumenti nënvizon se autoritetet duhet të garantojnë që gjyqtarët dhe prokurorët të ushtrojnë funksionin e tyre pa ndërhyrje, intimidim apo presion.

Komisioni ndalet edhe te procesi i vettingut, duke e cilësuar përfundimin e tij një arritje të rëndësishme të reformës në drejtësi. Sipas raportit, procesi ka forcuar integritetin dhe pavarësinë e sistemit gjyqësor, por ka krijuar edhe vakanca që vazhdojnë të ndikojnë në efikasitetin e gjykatave dhe prokurorive. Brukseli thekson se duhet të vijojë plotësimi i vendeve vakante, të forcohen kapacitetet e institucioneve të reja të drejtësisë dhe të ruhet niveli i kontrollit të integritetit edhe pas përfundimit të vettingut.

Raporti evidenton se rreziqet e korrupsionit mbeten veçanërisht të larta në Policinë e Shtetit dhe në prokurimet publike. Sipas Komisionit, nevojiten masa më të forta për rritjen e integritetit në radhët e policisë, hetim më efektiv i rasteve të korrupsionit dhe forcim i mekanizmave të kontrollit të brendshëm. Në të njëjtën kohë, Brukseli kërkon më shumë transparencë dhe konkurrencë në procedurat e prokurimeve publike, duke i konsideruar ato një sektor me ekspozim të lartë ndaj korrupsionit.

Në përfundim, Komisioni Evropian vlerëson se Shqipëria ka shënuar progres në reformën në drejtësi dhe në hetimin e korrupsionit të nivelit të lartë përmes punës së SPAK-ut, por thekson se sfidat mbeten të shumta. Raporti kërkon mbrojtjen e plotë të pavarësisë së institucioneve të drejtësisë, më shumë rezultate në konfiskimin e pasurive kriminale, forcimin e mekanizmave të parandalimit të korrupsionit, rritjen e bashkëpunimit ndërinstitucional dhe garantimin që sulmet apo presionet ndaj SPAK-ut, gjyqtarëve dhe prokurorëve të mos cenojnë funksionimin e shtetit të së drejtës.

Pjesë nga raporti

Korrupsioni vazhdon të konsiderohet i përhapur

Një nga konkluzionet më të forta të raportit lidhet me perceptimin e korrupsionit.

Komisioni Europian nënvizon se, ndonëse Shqipëria ka shënuar një përmirësim të lehtë në indeksin e Transparency International, perceptimi për korrupsionin mbetet shumë i lartë.

Sipas të dhënave të cituara nga raporti:

-Shqipëria renditet me 39 pikë nga 100 në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit.

-Pozicionohet e 91-ta në botë.

-86% e qytetarëve shqiptarë besojnë se korrupsioni është i përhapur në vend.

-39% deklarojnë se janë prekur personalisht nga korrupsioni në jetën e përditshme.

-73% e bizneseve mendojnë se korrupsioni është i përhapur.

-75% e sipërmarrjeve e konsiderojnë korrupsionin problem serioz gjatë ushtrimit të aktivitetit ekonomik.

Raporti thekson se këto shifra mbeten dukshëm më të larta sesa mesatarja e Bashkimit Evropian.

SPAK, institucioni më i vlerësuar nga Komisioni Evropian

Pjesa më pozitive e raportit lidhet me punën e Strukturës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar.

Komisioni Evropian vlerëson se SPAK ka vazhduar të demonstrojë pavarësi dhe kapacitete të forta në hetimin e korrupsionit të nivelit të lartë.

Sipas raportit, SPAK ka ndërtuar tashmë një histori solide hetimesh, ndjekjesh penale dhe dënimesh, duke u kthyer në institucionin kryesor të luftës kundër korrupsionit në Shqipëri.

Vetëm gjatë vitit 2025:

-janë hetuar 30 zyrtarë dhe ish-zyrtarë të nivelit të lartë;
-mes tyre përfshihen ish-ministra, deputetë, ish-kryetarë Kuvendi dhe një ish-zëvendëskryeministër;
-18 persona janë dërguar për gjykim;
-10 prej tyre janë dënuar me vendim të formës së prerë.

Gjithashtu:

-hetimet e reja janë rritur me 17.7%;

-çështjet e përfunduara janë shtuar me 12.2% krahasuar me një vit më parë.

Komisioni e cilëson këtë si një tregues të rëndësishëm të funksionimit të reformës në drejtësi.

Por BE ngre shqetësim: konfiskimet mbeten shumë të ulëta

Megjithëse vlerëson punën e SPAK-ut, Komisioni Evropian evidenton një mangësi të rëndësishme.

Vlera e pasurive të sekuestruara dhe të konfiskuara mbetet shumë e ulët krahasuar me numrin e hetimeve.

Sipas raportit:

-rreth 1.1 milion euro janë sekuestruar;

-vetëm rreth 100 mijë euro janë konfiskuar.

Për Brukselin kjo tregon se procedurat për konfiskimin e pasurive të përfituara nga korrupsioni duhet të bëhen shumë më efektive.

Një tjetër problem është fakti që referimet e rasteve drejt SPAK nga institucionet e tjera shtetërore vazhdojnë të jenë të pakta.

Presione politike dhe sulme ndaj SPAK

Një nga kapitujt më kritikë të raportit lidhet me ndërhyrjet politike.

Komisioni Evropian shkruan se gjatë gjithë periudhës së monitorimit kanë vazhduar përpjekjet e politikanëve dhe zyrtarëve të lartë për të ushtruar ndikim të papërshtatshëm mbi institucionet e drejtësisë.

Raporti përmend se:

-ka pasur deklarata publike kundër SPAK-ut;

-janë regjistruar sulme personale ndaj magjistratëve;

-janë shënuar kërcënime fizike ndaj prokurorëve.

Madje, tetë magjistratë kanë përfunduar nën mbrojtje për shkak të kërcënimeve.

Sipas Komisionit, reagimet politike pas pezullimit të një zyrtari të lartë dhe kërkesës së SPAK për heqjen e imunitetit të tij parlamentar përbëjnë shembull të presioneve mbi drejtësinë.

Institucionet drejtuese të sistemit gjyqësor u detyruan të dilnin me deklarata publike duke dënuar ndërhyrjet politike.

Raporti rikujton standardet e Komisionit të Venecias sipas të cilave të gjitha pushtetet duhet të mbrojnë besimin e publikut tek drejtësia dhe jo ta minojnë atë.

Korrupsioni vazhdon të jetë problem serioz në polici

Një tjetër kapitull kritik lidhet me Policinë e Shtetit.

Komisioni Evropian deklaron se policia mbetet shumë e ekspozuar ndaj korrupsionit.

Vetëm gjatë vitit 2025:

-Agjencia e Mbikëqyrjes Policore mori 1 677 ankesa direkte nga qytetarët;

-3 846 ankesa të tjera mbërritën përmes linjës telefonike;

-u kryen 40 inspektime;

-u rekomanduan procedime disiplinore për 108 efektivë;

-masa disiplinore u morën ndaj 114 punonjësve;

-444 punonjës policie u referuan për ndjekje penale, kryesisht për "shpërdorim detyre" dhe "korrupsion pasiv".

Raporti përmend gjithashtu shqetësime serioze për procesin e verifikimit të vetë punonjësve të Agjencisë së Mbikëqyrjes Policore.

Prokurimet publike mbeten një nga pikat më problematike

Komisioni Europian evidenton se prokurimet publike vazhdojnë të mbeten ndër sektorët me rrezikun më të lartë për korrupsion.

Në raport përmenden si fusha problematike:

-partneritetet publike-private;
-investimet strategjike;

-infrastruktura;

-shëndetësia;

-arsimi;

-kadastra;

-tatimet;

-doganat.

Brukseli thekson se transparenca mbetet e kufizuar sidomos për statusin e investitorëve strategjikë.

Një tjetër shqetësim është ndikimi politik mbi ndërmarrjet shtetërore që administrojnë kontrata të mëdha publike, përfshirë projekte të financuara edhe nga Bashkimi Evropian.

Komisioni kërkon zbatim të plotë të vlerësimeve të riskut dhe masa konkrete parandaluese në sektorët më të ekspozuar ndaj korrupsionit.

Deklarimi i pasurisë, ende me mangësi
Raporti vlerëson se është rritur transparenca në publikimin e deklaratave të pasurisë së zyrtarëve.

Megjithatë, Komisioni nënvizon se:

-numri i deklaratave të publikuara mbetet shumë i kufizuar;

-procedurat e verifikimit ende nuk arrijnë të identifikojnë në mënyrë efektive pasuritë e fshehura;

-nevojitet një metodologji më e fortë për kontrollin e deklarimeve.

-ILDKP ka vendosur 75 gjoba gjatë vitit 2025, por Brukseli kërkon forcim të mëtejshëm të mekanizmave të kontrollit.

Vettingu përfundon, por problemet nuk mbarojnë

Komisioni e konsideron përfundimin e procesit të vettingut si një moment historik.

Procesi nëntëvjeçar përfundoi me:

-456 largime ose ndërprerje të mandatit, që përbëjnë 57% të rasteve;

-348 konfirmime në detyrë, ose 43%.

Megjithatë, raporti paralajmëron se standardet e vettingut duhet të ruhen edhe në sistemin e zakonshëm të drejtësisë.

The responsible institutions still do not have sufficient resources to carry out checks to the same standard as during the reassessment process.

The lack of judges continues to paralyze the system

Although dozens of new judges and prosecutors have been appointed, shortages remain large.

The report highlights that:

-only 73% of judges' positions are filled;

-only 71% of prosecutor positions are filled.

-Only 40 judges out of the planned 78 are functioning in the Court of Appeals.

The Commission warns that the lack of staff is directly affecting the quality and speed of justice.

Court cases are decreasing, but appeals remain a problem

The Commission notes a decrease in the backlog of cases, especially in the Supreme Court.

The number of backlogged files has decreased from around 30 thousand in 2022 to 12,356 in June 2026.

However, appeals processes continue to take a long time.

The report highlights that the pace of reviewing cases in second-instance courts remains low and requires new measures to increase efficiency.

Parliament criticized for interference in justice

Another strong criticism relates to the Assembly's decision not to authorize the lifting of the immunity of a deputy requested by SPAK.

The European Commission writes that this decision has raised serious questions about:

-equality before the law;

-the balance of powers;

-the effectiveness of anti-corruption investigations.

-The report also expresses concern about legal initiatives aimed at expanding the category of officials who cannot be suspended from duty during investigations, warning that such changes could create a perception of impunity.

Media under political and economic influence

The European Commission also reserves numerous criticisms for media freedom.

According to the report:

-the independence of the AMA continues to be questioned;

-RTSH remains exposed to political influence;

-media ownership is highly concentrated;

-business groups with political connections dominate the media market.

The report adds that the distribution of state advertising is not transparent and continues to create a risk of political influence over the media.

Meanwhile, journalists continue to face threats, smear campaigns, and strategic lawsuits (SLAPPs), while women journalists remain particularly exposed to online attacks.

Political polarization continues to damage institutions

Il rapporto conclude che la polarizzazione politica continua ad avere un impatto negativo sul funzionamento dell'Assemblea.

La Commissione menziona:

- rigetto delle commissioni d'inchiesta richieste dall'opposizione;

- indebolimento del controllo parlamentare sul governo;

- la politicizzazione delle nomine nelle istituzioni costituzionali;

- Consultazioni pubbliche inefficaci e mancanza di trasparenza nel processo legislativo.

Secondo il rapporto, le organizzazioni della società civile continuano a dover affrontare la mancanza di finanziamenti, campagne diffamatorie e consultazioni insufficienti da parte delle istituzioni statali. / Opuscolo

rama be raporti