FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Il progetto di lusso della famiglia Trump in aree protette ha scatenato le più grandi proteste in Albania dalla caduta del comunismo. Ora, attivisti locali e albanesi della diaspora chiedono la caduta del governo Rama e la fine della corruzione sistemica.
Sabato 30 maggio. Il caos scoppia su una delle spiagge più belle dell'Albania sudoccidentale. Manifestanti inferociti si scontrano con la polizia e le forze di sicurezza. L'atmosfera si fa sempre più tesa. Vengono lanciate pietre.
«Liberiamo l'Albania da questi mafiosi, da questi ladri che hanno esercitato una violenza animalesca contro i cittadini albanesi!», si sentono gridare i manifestanti. Uno di loro viene trascinato nella sabbia dalle forze di sicurezza. Il Primo Ministro Edi Rama condannerà in seguito quelle scene, ma da quel momento in poi si troverà sotto crescente pressione.
Da oltre 40 giorni, i cittadini sono scesi in piazza e nelle piazze. La cosiddetta "Rivoluzione dei Fenicotteri", come si autodefiniscono i manifestanti, è al suo culmine. Accusano il governo e il Primo Ministro Rama di aver svenduto il Paese ai grandi investitori a prezzi di favore.
Quanto sta accadendo in Albania è considerato la più grande protesta dalla caduta del comunismo nel 1991. Sebbene sia iniziata come una protesta per la tutela dell'ambiente, si è trasformata in un ampio movimento civico contro il governo. Arilda Lleshi, politologa e attivista, è una delle organizzatrici delle proteste.
"Sono rimasta alla protesta solo mezz'ora e, al mio ritorno, c'erano migliaia di persone dietro di me. Ogni giorno è una sorpresa. È chiaro che questa è una rivoluzione popolare e anche oggi avremo una manifestazione di massa", afferma.
Tutto è cominciato con i fenicotteri. Il loro habitat, la laguna protetta di Vjosa-Narta, nel sud-ovest del Paese, è in pericolo. La famiglia del presidente americano Donald Trump intende costruire un complesso turistico in quest'area, così come sull'isola di fronte. Il progetto prevede un resort di lusso con porti turistici e strutture ricettive.
Si tratta dell'isola di Sazan, un'ex isola militare con una superficie di circa 1.400 ettari. "Abbiamo nuotato fino all'isola, camminato a piedi nudi fino alla cima e siamo rimasti a bocca aperta. E lo siamo ancora", ha detto Ivanka Trump in un podcast.
Durante la notte sono arrivati degli escavatori nella zona e sono state erette delle recinzioni. Secondo i manifestanti, i lavori dovrebbero iniziare dopo un processo condotto senza trasparenza, senza dibattito pubblico e senza una valutazione completa dell'impatto ambientale.
Residenti e attivisti si sono immediatamente radunati vicino al cantiere, opponendosi al progetto.
Zemërimi i tyre drejtohet edhe ndaj kryeministrit Rama. Megjithatë, ai e bëri të qartë se nuk ka ndërmend të tërhiqet nga investimi prej 4.5 miliardë eurosh.
“S'ka asnjë shans që ky investim të ndalet për sa kohë unë jam këtu”, deklaroi ai.
Kjo çështje mund të ndikojë edhe në procesin e integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Në Kapitullin 27 të negociatave, që lidhet me mjedisin, parashikohen standarde të qarta për mbrojtjen e natyrës. Për këtë arsye, Brukseli ka shprehur tashmë shqetësime zyrtare.
Ndërkohë, natyra e paprekur në bregdetin shqiptar po bëhet gjithnjë e më e rrallë. Në shumë zona, peizazhi dominohet nga ndërtesa shumëkatëshe dhe komplekse të reja turistike që shtrihen deri buzë detit.
Turizmi po njeh një rritje të shpejtë. Vetëm vitin e kaluar Shqipërinë e vizituan më shumë se 12 milionë turistë. Kjo ka sjellë zhvillim ekonomik, por edhe presion gjithnjë e më të madh mbi mjedisin dhe infrastrukturën.
Prej kohësh edhe organizatat ndërkombëtare për mbrojtjen e natyrës kanë ngritur shqetësime për projektin në lagunën e Nartës. Aktivisti i njohur i mjedisit Uli Eichelmann thotë se betonizimi i Shqipërisë ka marrë përmasa alarmante.
“Në Shqipëri po shpërthen diçka që ka qenë nën presion prej kohësh. Ajo që ka ndodhur gjatë pesë ose gjashtë viteve të fundit nuk e kam parë askund tjetër. Është një valë shkatërrimi në përmasa të çmendura. Tani duket se njerëzit po thonë: mjaft”, deklaroi aktivisti.
Arilda dhe protestuesit e tjerë akuzojnë qeverinë se i ka dhënë privilegje Jared Kushner-it përmes një procesi jotransparent. Sipas tyre, qeveria i ka dhënë atij statusin e “investitorit strategjik”, çka mundëson procedura të përshpejtuara miratimi për projektet e tij.
Ndërkohë, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit (SPAK) ka nisur hetime për çështjen.
Për Arildën, përgjegjësia politike është e qartë. “Kjo është një revoltë kundër sundimit 13-vjeçar të kësaj qeverie. Kjo është një qeveri kriminale dhe oligarkike”, thotë ajo.
Forcat speciale të policisë i godasin protestuesit me autobotë uji. Por kjo nuk i zmbraps. Ata janë të vendosur të vazhdojnë protestat derisa projekti luksoz të ndalet dhe qeveria të japë dorëheqjen. Për momentin, megjithatë, nuk ka asnjë shenjë se kjo do të ndodhë.
Edi Rama, në pushtet prej 13 vitesh, vazhdon të paraqitet si një lider i suksesshëm. Ai synon ta anëtarësojë Shqipërinë në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030. Ndërsa në vend dhjetëra mijëra qytetarë protestojnë prej javësh, ai vazhdon aktivitetin e tij në arenën ndërkombëtare. Deri tani, kritikat e partnerëve evropianë ndaj qeverisë shqiptare kanë qenë të rezervuara.
Një tjetër çështje ka nxitur debat në vend. Libri “Albanian Files”, parathënien e të cilit e ka shkruar vetë kryeministri Rama, paraqet më shumë se 500 megaprojekte të planifikuara në Shqipëri, resorte luksoze, kulla dhe vila, si një katalog për investitorët ndërkombëtarë.
Gazetari investigativ Lorin Kadiu kritikon lidhjet e ngushta mes investitorëve, arkitektëve dhe qeverisë. “Është Rama ai që realizon ëndrrat e investitorëve, duke ua lehtësuar ndërtimin dhe financimin. Për këtë krijohen mekanizma që anashkalojnë procedurat administrative që duhet të zbatohen në një shtet demokratik. Është e dukshme se një pjesë e këtyre fondeve burojnë nga krimi i organizuar dhe trafiku i drogës. Ka një simbiozë mes qeverisë dhe elementëve kriminalë për realizimin e këtyre projekteve”, thotë ai.
Sipas Kadiut, përveç projektit të Kushner-it, ekzistojnë edhe 19 megaprojekte të tjera të planifikuara në zona të mbrojtura ose në territore ende të paprekura nga ndërtimet.
“Për t'i bërë të mundura këto projekte, qeveria ndryshoi ligjin për zonat e mbrojtura. Në deltë dhe në zona të tjera të mbrojtura shohim plane jashtëzakonisht shqetësuese: qindra hektarë me vila, pishina, fusha golfi dhe qytete të reja me mbi 50 mijë banorë”, shprehet ai.
Edhe diaspora shqiptare i është bashkuar “Revolucionit të Flamingove”. Mes protestuesve është edhe Eduard Kasa, i ardhur nga Dyseldorfi. Ai udhëtoi rreth 48 orë me makinë për të marrë pjesë në protestat në Tiranë. “Është ironi e fatit. Në vitin 1990 u largova nga Shqipëria. Atëherë protestoja kundër diktaturës”, thotë ai.
Për dekada me radhë, Shqipëria e drejtuar nga diktatori Enver Hoxha ishte një nga vendet më të izoluara në botë. Mijëra kundërshtarë të regjimit u internuan ose u ekzekutuan. Nga frika e një pushtimi të mundshëm, regjimi ndërtoi dhjetëra mijëra bunkerë, gjurmët e të cilëve shihen ende sot.
Kasa, i cili jeton prej 36 vitesh në Gjermani dhe punon si përkthyes, thotë se nuk dëshiron ta shohë Shqipërinë të rrëshqasë sërish drejt autoritarizmit. “Shqipëria është një vend ku sundojnë korrupsioni dhe oligarkia. Rama nuk është më në gjendje ta përfaqësojë Shqipërinë, as në vend dhe as në Bashkimin Evropian”, thotë ai.
Njerëzit vazhdojnë të rezistojnë. Çdo mbrëmje ata mblidhen para Kryeministrisë në Tiranë për të protestuar. Vendi duket politikisht më aktiv se në shumë vite të fundit. Ajo që nisi si një protestë mjedisore kundër një projekti të madh turistik, tashmë është shndërruar në një revoltë më të gjerë.
Protestuesit akuzojnë kryeministrin Edi Rama për korrupsion dhe keqqeverisje. Disa ish-ministra dhe zyrtarë të lartë të qeverisë së tij janë përballur me procese gjyqësore, ndërsa hetimet penale vazhdojnë.
“Ka mijëra probleme. Nga shëndetësia te arsimi, gjithçka duket se po shkon keq në sistemin tonë. Jam këtu për një kauzë të madhe: kundër korrupsionit dhe kundër gjithçkaje që qeveria jonë po bën gabim”, thotë një prej protestuesve.
Tuttavia, il movimento si trova ad affrontare un problema importante: la mancanza di fiducia nell'opposizione politica. Persino il leader dell'opposizione, Sali Berisha, non gode del pieno appoggio dei manifestanti. In piazza si sentono di tanto in tanto cori come "Rama in prigione, Berisha in prigione".
Ed è proprio qui che risiede una delle principali difficoltà di questo movimento: i cittadini sono uniti contro il governo attuale, ma non avranno una nuova figura politica attorno alla quale unirsi.
Il Primo Ministro Rama, dal canto suo, non vede la situazione in questo modo. Ha definito le critiche inaccettabili e ha descritto le proteste come parte di una "guerra ibrida" contro il suo governo.
Le proteste si sono diffuse ampiamente sui social media e vengono seguite anche al di fuori dell'Albania. Gli analisti affermano che la portata della reazione dei cittadini sembra aver colto di sorpresa il governo.
Negli ultimi giorni le reazioni di Rama si sono fatte più dure. Ha criticato i giornalisti locali, si è scontrato con diversi rappresentanti dei media stranieri e ha usato un linguaggio più aggressivo nei confronti dei suoi oppositori.
Nel corso della protesta, Eduard Kasa di Düsseldorf ha chiesto le dimissioni del primo ministro, ricevendo gli applausi della folla. "Credo che questa sarà la Primavera albanese. È la fine di un sistema e l'inizio di una nuova era per l'Albania. Ora una nuova generazione di politici deve prendere le redini", ha affermato.
Rama non ha dato alcun segnale di voler dimettersi. Tuttavia, secondo i suoi critici, è evidente che sia sotto pressione. Le sue reazioni pubbliche si sono fatte più intense e, a loro dire, si sta allontanando dall'immagine di leader liberal-progressista che si è costruito nel corso degli anni.
La pressione sul governo è aumentata a seguito di altri sviluppi. La neoeletta deputata Mariana Koceku ha lasciato il Partito Socialista. Nel frattempo, un documento di 180 pagine redatto da un'agenzia anticorruzione solleva il sospetto che i terreni a Zvërnec, dove è prevista la costruzione di un resort di lusso legato a Kushner, possano essere stati acquisiti e venduti illegalmente.
Al centro dell'inchiesta c'è l'imprenditore albanese Artur Shehu, residente a Miami, ricercato con l'accusa di riciclaggio di denaro proveniente da attività criminali. Secondo le indagini, è sospettato di aver falsificato documenti immobiliari e di aver acquisito illegalmente terreni.
Ma per molti manifestanti, questo è solo una parte di un problema più ampio. Affermano che la battaglia non è più solo contro un progetto turistico in un'area protetta. È diventata una protesta più ampia sul modo in cui viene gestito il paese, sulla trasparenza, sulla tutela della natura e sul futuro politico dell'Albania. / Adattato da "Pamphlet" di "Weltspiegel"
Lini një Përgjigje