FLASH
Shkruar nga PamfletiUn'azienda legata a figure vicine all'amministrazione Trump si sta impegnando in un gigantesco progetto di gasdotto in Bosnia-Erzegovina, senza gara d'appalto e con il forte sostegno di alcuni funzionari locali e americani. L'UE e le organizzazioni internazionali mettono in guardia sui rischi di corruzione e di nuova dipendenza politica nel settore energetico della regione.
In un vicolo di Sarajevo ricoperto di graffiti, un sentiero serpeggia oltre un giardino trascurato e conduce a una porta bianca. Dietro di essa si trova la sede legale di un'azienda che sta per aggiudicarsi contratti per un valore superiore a un miliardo di dollari.
AAFS Infrastructure and Energy è vicina ad aggiudicarsi una concessione per la costruzione e la gestione di un gasdotto che attraverserà i Balcani, consentendo la sostituzione delle forniture russe con gas naturale importato dagli Stati Uniti.
"Questo potrebbe essere il progetto infrastrutturale più importante mai realizzato in Bosnia ed Erzegovina", afferma uno dei massimi funzionari del Paese, che, come altri coinvolti nei negoziati, ha chiesto di rimanere anonimo data la delicatezza della questione.
L'azienda non ha precedenti di realizzazione di progetti di questa portata. Ciò che possiede, tuttavia, sono legami personali con Donald Trump.
Uno dei rappresentanti dell'AAFS è un avvocato di Washington che ha rappresentato la famiglia Trump in processi politici. L'altro è il fratello dell'ex consigliere per la sicurezza nazionale del presidente degli Stati Uniti. Entrambi hanno partecipato all'iniziativa per contestare la sconfitta di Trump alle elezioni presidenziali del 2020.
Un'inchiesta del quotidiano britannico The Guardian, basata su interviste con funzionari bosniaci ed americani, sia in carica che in pensione, documenti riservati e registri aziendali, ha esaminato questa società poco conosciuta che si è ritrovata al centro di una corsa globale per l'influenza energetica. L'inchiesta offre spunti di riflessione su come le relazioni internazionali stiano cambiando sotto una presidenza che, secondo i critici, sta confondendo i confini tra la politica statale e gli interessi di chi è vicino al potere.
"Nel mondo di oggi, sembra esserci una logica per cui le persone legate all'amministrazione si coinvolgano in grandi progetti economici o investimenti", afferma un ex alto funzionario americano nella regione. "Non è una cosa piacevole, ma gran parte della politica del mio Paese è diventata così ultimamente."
Në hapësirën e ish-Jugosllavisë, çështja nuk ka të bëjë vetëm me atë se kush do të përfitojë financiarisht. Ndërhyrja amerikane mund të ndikojë edhe në marrëveshjen e paqes të vitit 1995, e cila i dha fund luftës që mori rreth 100 mijë jetë njerëzish, shumë prej tyre civilë boshnjakë myslimanë të vrarë nga formacione paraushtarake serbe.
Sipas burimeve të Guardian, zyrtarët amerikanë ua kanë bërë të qartë liderëve boshnjakë se administrata Trump dëshiron miratimin e projektit të gazsjellësit të AAFS.
Lidhjet “MAGA” të AAFS
Kur gazetarët e Guardian trokitën në adresën e AAFS në Sarajevë, një grua nga kati i sipërm u tha se përfaqësuesi lokal do të kthehej së shpejti. Disa minuta më vonë mbërriti Amer Bekan.
Bekan, një burrë në moshë të mesme, deklaroi se zyra e kompanisë do të transferohej së shpejti në një godinë të madhe me rreth 100 punonjës.
Në biografinë e tij online ai prezantohet si “investitor dhe sipërmarrës me përvojë të gjerë”. Ai ka provuar edhe politikën. Në vitin 2016 kandidoi për kryetar bashkie në Sarajevën qendrore, ku mori vetëm 116 vota. Një fushatë tjetër në vitin 2020 çoi në akuza se kishte shfrytëzuar procesin zgjedhor për përfitime personale, pretendime që ai i mohoi.
Bekan regjistroi kompaninë AAFS në Bosnje në vitin 2021. Vetëm pasi përfshiu partnerët amerikanë vitin e kaluar, kompania filloi të fitonte rëndësi. As ai dhe as partnerët e tij nuk tregojnë se si u njohën.
AAFS në Bosnje tani zotërohet nga një kompani amerikane me të njëjtin emër, e regjistruar në nëntor. Adresa e saj në Uashington ndodhet në një zonë turistike pranë lumit Potomac, mes një restoranti libanez dhe një pub-i irlandez. Një tabelë identifikon ambientet si zyrat e grupit ligjor Binnall Law Group.
Jesse Binnall është një nga avokatët më të njohur të lëvizjes “Make America Great Again” (MAGA). Ai ka punuar për fushatën presidenciale të Trump në vitin 2016 dhe në vitin 2020 ishte ndër zërat më aktivë që vinin në dyshim fitoren e Joe Biden.
“Donald Trump fitoi ... pasi të llogariten mashtrimet dhe parregullsitë që ndodhën”, deklaronte atëherë Binnall.
Ai gjithashtu mbrojti Donald Trump dhe djalin e tij të madh, Donald Trump Jr., në një proces gjyqësor që synonte t’i mbante përgjegjës për ngjarjet e 6 janarit 2021, kur protestues sulmuan Kapitolin amerikan.
Pas rikthimit të Trump në pushtet vitin e kaluar, Binnall siguroi një marrëveshje kompensimi prej 1.25 milionë dollarësh nga Departamenti i Drejtësisë për Michael Flynn, ish-këshilltarin e Sigurisë Kombëtare në mandatin e parë të Trump.
Pikërisht përmes këtyre angazhimeve Binnall njohu Joe Flynn, vëllain e Michael Flynn, sipërmarrës në sektorin e shëndetësisë. Të dy ishin aktivë në përpjekjet për të diskredituar rezultatin e zgjedhjeve të vitit 2020.
“Gazsjellësi Southern Interconnection, i cili ka qenë prioritet i qeverisë amerikane gjatë tre administratave të fundit, do të zgjerojë dhe diversifikojë sektorin energjetik të Bosnje dhe Hercegovinës, duke i dhënë vendit kontroll më të madh mbi furnizimin me energji përmes aksesit në gaz natyror të bazuar në treg dhe duke reduktuar varësinë nga një burim i vetëm dhe jo i besueshëm.”, deklaroi Departamenti Amerikan i Shtetit për The Guardian.
Megjithatë, përvoja e Binnall dhe Flynn në projekte infrastrukturore në Ballkan mbetet e paqartë. Pavarësisht kësaj, që prej përfshirjes së tyre, projekti ka marrë mbështetje të fortë nga administrata Trump.
Projekti pa garë konkurruese
Diskutimet e para të Binnall, Flynn dhe Bekan me autoritetet boshnjake kishin të bënin me rinovimin e dy aeroporteve me vlerë rreth 300 milionë dollarë.
Më pas, sipas Guardian, zyrtarët boshnjakë u sugjeruan të merrnin përsipër një projekt shumë më të rëndësishëm: gazsjellësin Southern Interconnection.
Shtetet e Bashkuara e kanë mbështetur prej kohësh këtë projekt, i cili do ta lidhte Bosnjën me terminalin e gazit në bregdetin kroat, duke reduktuar ndikimin e Rusisë në Evropën Juglindore.
Gjatë administratës Biden, plani ishte që projekti të drejtohej nga kompania shtetërore boshnjake e gazit. Por interesat konkurruese të grupeve etnike në Bosnje sollën vonesa të vazhdueshme.
Ndërsa disa zyrtarë kundërshtonin dorëzimin e projektit tek investitorë privatë të huaj, të tjerë panë në lidhjet e kompanisë me Trump një mundësi për të zhbllokuar procesin.
Koha po shteronte. Bosnja është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe Brukseli ka vendosur shtatorin e vitit 2027 si afat për ndërprerjen e blerjeve të gazit rus.
Disa figura të larta boshnjake arsyetonin se përfshirja e një kompanie amerikane mund të forconte jo vetëm sigurinë energjetike, por edhe atë politike në një rajon ku kujtimet e luftës mbeten ende të freskëta.
“Qeveria amerikane i mbron investimet e saj”, thotë Bekan.
Megjithatë, analistë të ndryshëm paralajmërojnë se Bosnja mund të rrezikojë të zëvendësojë një varësi me një tjetër. Sipas tyre, askush nuk dëshiron të rrezikojë përplasjen me Trump, edhe nëse kjo nënkupton besimin e një projekti strategjik një kompanie pa përvojë të provuar.
Kur u pyet për aksionarët e AAFS, Bekan deklaroi se mes tyre janë Jesse Binnall dhe Joe Flynn, si dhe persona të tjerë që nuk pranoi t’i identifikojë.
Ai shtoi se financimi mund të vijë nga “fonde investimi në Shtetet e Bashkuara”, por nuk dha detaje të mëtejshme.
Binnall mbrojti projektin duke deklaruar se “Ne jemi ekipi i duhur për këtë. Asnjë grup tjetër nuk kombinon praninë në terren në Bosnje me mbështetje të fortë në Amerikë. Jemi të entuziazmuar të ndërmarrim këtë hap sepse besojmë se Bosnje dhe Hercegovina është e ardhmja.”
Një propozim konfidencial i AAFS, i siguruar nga Guardian, parashikon një kosto prej 300 milionë eurosh për gazsjellësin dhe 900 milionë euro shtesë për tre centrale energjetike. Financimi do të vinte nga kapital privat dhe borxh, jo nga shteti boshnjak.
Në mars, legjislacioni i ri boshnjak përcaktoi AAFS si kontraktorin e projektit. Nuk u zhvillua asnjë procedurë konkurruese tenderimi.
Edhe Transparency International reagoi për projektin.
“Krijimi i një praktike të tillë në një vend me një nga nivelet më të larta të korrupsionit në Evropë do të sillte pasoja katastrofike në zbatimin e projekteve strategjike si gazsjellësi Southern Interconnection.”
Pak ditë më vonë, ambasadori i Bashkimit Evropian në Bosnje paralajmëroi privatisht liderët e vendit se duhej të konsultoheshin me Brukselin për çdo ndryshim në politikën energjetike.
Megjithatë, Shtetet e Bashkuara vazhdojnë ta mbështesin projektin.
“Kjo partneritet forcon pavarësinë energjetike dhe i jep fund varësisë nga gazi rus”, shkroi Ambasada Amerikane në Sarajevë në platformën X. “Ka nisur një epokë e re për sigurinë energjetike në Ballkanin Perëndimor.”
Dodik dhe dimensioni politik
Megjithatë, projekti nuk mund të realizohet pa mbështetjen e Milorad Dodik, liderit ultranacionalist të serbëve të Bosnjës.
Administrata Biden e kishte akuzuar Dodik për korrupsion dhe kishte zgjeruar sanksionet ndaj tij dhe familjes së tij.
“Ai ka abuzuar me detyrën publike për të grumbulluar pasuri personale përmes ryshfetit dhe formave të tjera të korrupsionit”, thuhej në një deklaratë të Departamentit Amerikan të Thesarit.
Dodik i quajti këto akuza “gënjeshtra”.
Pas rikthimit të Trump në pushtet, Dodik nisi një fushatë intensive lobimi me qëllim heqjen e sanksioneve dhe afrimin me administratën e re republikane.
Një nga lobistët e përfshirë ishte Michael Flynn, i cili përfitoi 100 mijë dollarë për një muaj punë.Në tetor, administrata Trump hoqi sanksionet ndaj Dodik pa dhënë shpjegime publike.
Më 7 prill, Donald Trump Jr. vizitoi Banja Lukën, qytetin kryesor të entitetit serb në Bosnje.
Igor Dodik, djali i liderit serb, e priti ngrohtësisht.
“Prania juaj thotë shumë”, deklaroi ai. “Ne varemi nga ju dhe mbështetemi tek ju. Në këmbim, ju, Amerika dhe administrata republikane e udhëhequr nga babai juaj do të keni një aleat të besueshëm, të sinqertë dhe të krishterë në këtë pjesë të botës.”
Michael Murphy, ish-ambasador amerikan në Bosnje, paralajmëron se Dodik po kërkon mbështetje në rrethet e Trump ndërsa synon të sfidojë marrëveshjen e paqes së vitit 1995 dhe të avancojë idenë e pavarësisë së entitetit serb.
"Vuole che abbraccino il suo programma più ampio. Per raggiungere questo obiettivo, non può bloccare l'oleodotto", ha detto Murphy. "Chi lo appoggia sta giocando con il fuoco."
In base all'accordo di condivisione del potere in Bosnia, i rappresentanti serbi possono bloccare il progetto.
Tuttavia, un alto funzionario politico serbo-bosniaco ha affermato che la priorità assoluta per gli americani presenti sul territorio è il gasdotto.
"L'ho visto con i miei occhi: gli americani qui hanno una priorità assoluta, e cioè il gasdotto. Sono estremamente interessati a questo progetto. Dodik, come tutti gli altri, è stato avvertito: non scherzate con il progetto."
Durante la sua visita, Donald Trump Jr. non ha menzionato direttamente il progetto, ma si è espresso a favore del gas americano.
"Questa è una scelta chiara", ha affermato. "Si possono risolvere molti problemi, sia in ambito commerciale che geopolitico. Credo sia una grande opportunità."
Il 21 aprile, poco dopo la visita di Trump Jr., Dodik ha fatto intendere che non avrebbe ostacolato il piano sostenuto da Binnall e Flynn.
Questo avvicina ulteriormente al completamento il processo che potrebbe dare agli alleati di Trump il controllo di uno dei progetti energetici più importanti dell'Europa sud-orientale.
Lini një Përgjigje