La Cina sta espandendo la sua presenza nelle aree dell'Ucraina occupate dalla Russia? O si tratta solo dell'ennesimo gioco propagandistico del Cremlino?
"Nel villaggio di Urzuf, i primi turisti hanno inaugurato la stagione balneare", riferisce una giornalista della televisione russa dalla costa del Mar d'Azov, nella Donetsk occupata. Continua dicendo: " C'è persino una nuova attrazione chiamata 'Pendolo', e oggi siamo i primi a provarla. È stata importata di recente dalla Cina e installata da tecnici cinesi".
Mosca desidera che il mondo consideri l'occupazione di parti dell'Ucraina come una realtà consolidata e normalizzata. La presenza di aziende straniere è uno dei modi in cui spera di raggiungere questo obiettivo. Tuttavia, c'è una grande differenza tra le aziende cinesi che vendono attrezzature ai russi in Ucraina e gli investimenti a lungo termine.
La cava di Karansky, vicino all'insediamento di Myrne, anch'essa nella Donetsk occupata, era rimasta inattiva per 14 anni prima della piena occupazione russa. Secondo un'inchiesta di Realna Gazeta, nel 2022 persone con legami con Pechino sono arrivate per riavviarne l'attività.
Nel maggio 2023, la cava impiegava 243 lavoratori e produceva circa 250 tonnellate di pietrisco commerciale al giorno.
Amma Construction Machinery Co., Ltd. e Zhongxin Heavy Industry Machinery Co., Ltd., entrambe registrate nella provincia di Henan, in Cina, hanno fornito attrezzature e supporto industriale per il restauro dell'impianto. Nel 2024, nell'ambito di un progetto congiunto con aziende cinesi, sono stati costruiti sul sito un impianto di betonaggio e un impianto di frantumazione di pietre, come riportato da Realna Gazeta.
Un rapporto dell'Eastern Human Rights Group, in collaborazione con l'Institute for Strategic and Security Studies, ha individuato almeno 17 aziende cinesi collegate ai territori occupati. Il loro coinvolgimento spazia dalle discussioni preliminari alla fornitura di attrezzature per progetti minerari e infrastrutturali.
Il settore minerario sembra essere il punto focale dell'impegno economico cinese. Nel 2023, i rappresentanti del gruppo minerario Nedra, con sede nella Donetsk occupata, hanno visitato produttori di attrezzature minerarie in tutta la Cina e hanno poi ricevuto macchinari industriali dalla Henan Liming Heavy Industry Science & Technology.
Un anno dopo, il colosso dell'ingegneria WISDRI fu contattato per modernizzare gli impianti metallurgici nella Donetsk occupata, mentre Mosca continuava a impegnarsi per attrarre aziende cinesi.
Mbetet e paqartë se sa ndikim fiton Kina nga shitja e pajisjeve që përdoren në territoret e pushtuara, apo nëse planifikon të zhvillojë veprimtari afatgjata atje. Disa analistë mbeten skeptikë dhe e shohin këtë si pjesë të makinerisë së dezinformimit të Kremlinit, e cila kërkon të shfrytëzojë marrëdhëniet tregtare afatshkurtra dhe shitjet e pajisjeve për të përforcuar legjitimitetin që Vladimir Putin përpiqet të marrë përmes takimeve me presidentin kinez Xi Jinping.
“Çdo dron ukrainas përmban 50 deri në 70 për qind komponentë kinezë. A do të thotë kjo se Kina mbështet Ukrainën?” pyeti Kostyantyn Batozsky, themelues i Agjencisë së Zhvillimit Azov të Ukrainës. Në vijim ai shtoi se “Kina i shet pajisje Rusisë hapur, por i shet edhe Ukrainës. Ajo ua shet të gjithëve.”
Batozsky paralajmëroi për rreziqe të tjera afatgjata, duke theksuar se Kina ka interes për një fitore ruse në Ukrainë, pasi kjo do të dobësonte Perëndimin. Sipas tij, interesat strategjike të Kinës në rajon lidhen me logjistikën dhe korridoret tregtare të nismës “Një Brez, Një Rrugë”.
“E vetmja gjë që i intereson vërtet Pekinit janë portet dhe korridoret e transportit, megjithëse portet e Azovit janë të cekëta dhe jo shumë të përshtatshme për ta,” tha ai, duke shtuar se “Kina nuk do të operojë kurrë zyrtarisht në territore që janë të rrezikshme dhe me status juridik të pasigurt.”
Ai paralajmëroi se shfaqja e punëtorëve kinezë në televizionin rus mund të jetë një “provokim” i Kremlinit dhe se Ukraina dhe aleatët e saj duhet të kenë kujdes të mos bien pre e këtyre manovrave. Sipas tij, Rusia përdor pretendimet për përfshirje kineze për të legjitimuar pushtimin dhe për të forcuar pozitat e saj në negociata.
“Ata duan gjithashtu t’u tregojnë amerikanëve, veçanërisht gjatë negociatave aktuale, se ‘shikoni, kinezët tashmë po vijnë. Ata po hyjnë në rajon. Ju mund të kishit qenë këtu në vend të tyre’. Kjo është pjesa e rrezikshme. Rusët do të ishin të kënaqur nëse ne do të fillonim ta kundërshtonim publikisht gjithë këtë, sepse kjo do ta zhvendoste debatin në një nivel tjetër, ku ne në mënyrë të tërthortë do të pranonim kontrollin e tyre de facto mbi këto territore”, tha ai.
Krahasuar me rajonin e Donetskut, interesi kinez në Luhanskun e pushtuar duket shumë më i kujdesshëm. Autoritetet e pushtimit kanë tentuar që nga viti 2024 të tërheqin investitorë kinezë, por deri tani pa rezultat.
“Investitorë kinezë janë sjellë atje, por deri më tani nuk shohim ndonjë projekt të madh kinez që të jetë vënë realisht në zbatim,” tha gazetari ukrainas Andrii Dikhtiarenko, një nga bashkautorët e hetimit të Realna Gazeta.
Një model i ngjashëm vërehet në Kherson dhe Zaporizhia të pushtuara, ku bashkëpunimi mbetet kryesisht në nivel deklarativ. Guvernatori i emëruar nga Rusia në Zaporizhia pretendoi në dhjetor 2025 se po bashkëpunonte me Emiratet e Bashkuara Arabe, Kinën, Bjellorusinë dhe Kirgistanin, ndërsa homologu i tij në Kherson deklaroi se rajoni kishte përdorur një forum ekonomik në Krime për të forcuar bashkëpunimin me Kinën.
Burime në Kherson thonë se nuk ka prova të forta për ndonjë aktivitet biznesi kinez në terren.
Ajo që është më e sigurt është se rreth 6.000 stacione bazë të telefonisë celulare janë vendosur në Ukrainën jugore dhe lindore të pushtuar duke përdorur pajisje kineze, ndërsa rrjetet e telekomunikacionit në jug mbështeten në serverë të kompanisë Huawei. Kjo ka krijuar një mjedis dixhital të mbyllur, të integruar me teknologji kineze të mbikëqyrjes, sipas Eastern Human Rights Group.
Ka gjithashtu dëshmi të një procesi të quajtur “juanizim”. Sipas grupit, 79 degë bankare në territoret e pushtuara shesin zyrtarisht juanin kinez. Ai është bërë tashmë monedha e dytë më e përdorur në këto zona, ndërsa bizneset po përdorin metoda të fshehta, si aplikacionet Alipay dhe WeChat, për të anashkaluar kufizimet ndërkombëtare.
Edhe pse Kina nuk e ka njohur zyrtarisht aneksimin e paligjshëm të Krimesë, “republikat” kukulla të krijuara nga Moska në Ukrainën lindore, apo pushtimin e pjesëve të Luhanskut, Donetskut, Zaporizhias dhe Khersonit, ajo po depërton gradualisht në hapësirën informative dhe kulturore të këtyre territoreve.
Blogerë dhe gazetarë kinezë kanë fituar qasje në zonat e pushtuara dhe kanë prodhuar përmbajtje për publikun kinez që pasqyron narrativat ruse. Gjatë betejës për Mariupolin, për shembull, korrespondenti i Phoenix TV, Lu Yuguang, raportoi përkrah forcave ruse, duke transmetuar versionin e tyre të ngjarjeve për miliona shikues.
Rusia përdor gjithashtu blogerë dhe artistë kinezë për propagandë. Këngëtarja kineze Wang Fang interpretoi këngën sovjetike “Katyusha” në rrënojat e teatrit të Mariupolit, ku forcat ruse vranë më shumë se 600 civilë që ishin strehuar aty gjatë muajve të parë të luftës në shkallë të plotë.
Qendra për mësimin e gjuhës kineze dhe shkolla private po hapen gjithashtu në rajonet e pushtuara. Një qendër studimi e gjuhës kineze në një universitet në Luhanskun e pushtuar ka ambiente dhe staf të dedikuar, çka tregon se synon të jetë më shumë se një iniciativë e përkohshme.
Yurii Poita, drejtues i seksionit Azi-Paqësor në Qendrën Ukrainase për Studime mbi Ushtrinë, Konvertimin dhe Çarmatimin, thotë se Kievi ka në dispozicion kanale të ndryshme komunikimi me Pekinin, përfshirë lidhje diplomatike, biznesi dhe inteligjence, dhe duhet t’i përdorë ato për të reaguar.
"Il coinvolgimento cinese rafforza la posizione della Russia nei territori occupati, contribuisce a mantenere l'attività economica, sostiene lo sviluppo industriale, facilita lo sfruttamento delle risorse naturali e contribuisce alla costruzione di infrastrutture che possono essere utilizzate anche per scopi militari", ha affermato.
"L'Ucraina deve presentare prove di tali attività e fare pressione sulla Cina affinché riduca o ponga fine al suo coinvolgimento." /Adattato da un opuscolo del Cepa/
Lini një Përgjigje