FLASH
Shkruar nga Romeo Kara
Në realitet, shumë nga ata që shpallen “armiq” janë zërat më të ndershëm të shoqërisë: ata që guxojnë të flasin, të sfidojnë, të kërkojnë llogari. Në një sistem të shëndetshëm, këta individë nuk denigrohen, por dëgjohen dhe respektohen....
1.
Në politikën shqiptare, por edhe më gjerë, është bërë thuajse normë që çdo zë kritik, çdo mendim ndryshe, çdo kundërshtim ndaj liderit të radhës të përballet me një akuzë të rëndë: “tradhti ndaj kombit”. Kjo etiketë nuk është thjesht një fyerje, por një instrument i fuqishëm i frikësimit dhe diskreditimit. Ajo ngrihet si një mur për të ndalur çdo debat, për të frenuar çdo reflektim kritik, për të shpallur “armik” këdo që i del përballë një autoriteti, edhe kur ky i fundit është në gabim të qartë. Në këtë trajtesë do të shqyrtojmë se si kjo etikëtë është përdorur si armë politike për të ruajtur pushtetin, si dëmton demokracinë, dhe pse, në të vërtetë, është akt patriotik të kritikosh padrejtësinë, jo ta fshehësh atë për hir të unit të liderit.
2. Përdorimi i fjalës “tradhtar” si armë politike
Etiketa “tradhtar” është një nga akuzat më të rënda që mund t’i bëhet dikujt në një shoqëri, veçanërisht në një shoqëri që ka kaluar periudha të dhimbshme historike ku tradhtia ka pasur pasoja të rënda. Në diktaturat totalitare, si ajo komuniste në Shqipëri, ky term përdorej për të legjitimuar ndjekjet penale, burgosjet, internimet apo edhe pushkatimet. Në demokracitë e brishta, ky term nuk sjell pushkatim fizik, por “vrasje” morale dhe sociale. Politikanët që ndihen të rrezikuar nga humbja e pushtetit ose nga zbulimi i gabimeve të tyre, e përdorin këtë armë për të krijuar ndasi: “Unë përfaqësoj kombin, kush është kundër meje është kundër kombit.”
Shembuj të kësaj retorike i kemi parë shpesh në Shqipëri, ku opozitarë, gazetarë, aktivistë apo ish-bashkëpunëtorë që janë ndarë nga partia në pushtet, janë shpallur publikisht si “tradhtarë të kombit”, “të shitur”, “armiq të brendshëm” vetëm sepse kanë guxuar të thonë: “Nuk jam dakord.”
3. Liria e mendimit si themel i demokracisë
Një nga shtyllat kryesore të çdo sistemi demokratik është liria e mendimit dhe e shprehjes. Kjo e drejtë është e sanksionuar në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, neni 22, si dhe në dokumentet ndërkombëtare si Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut (neni 19) dhe Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Liria për të menduar ndryshe nuk është luks, është themel i qytetarisë. Nëse mendimi kritik përballet me etiketim si “tradhti”, atëherë nuk jetojmë më në një demokraci, por në një regjim të heshtur ku frika dhe bindja e verbër zëvendësojnë arsyen dhe ndershmërinë.
4. Kur liderët janë vetë në gabim
Asnjë njeri, asnjë lider, asnjë pushtet nuk është i pagabueshëm. Demokracia ekziston pikërisht për të korrigjuar gabimet, për të kufizuar abuzimin me pushtetin, dhe për të ruajtur ekuilibrat mes forcave. Kur një lider etiketon si tradhtar kritikët e tij, ai nuk mbron kombin – ai mbron veten.
Në realitet, shumë nga ata që shpallen “armiq” janë zërat më të ndershëm të shoqërisë: ata që guxojnë të flasin, të sfidojnë, të kërkojnë llogari. Në një sistem të shëndetshëm, këta individë nuk denigrohen, por dëgjohen dhe respektohen. Siç ka thënë Vaclav Havel: “Shpresa nuk është bindja se gjërat do të shkojnë mirë, por siguria se ajo që po bën ka kuptim – pavarësisht si del.”
5. Patriotizmi i rremë vs. Patriotizmi i vërtetë
Një nga mashtrimet më të mëdha në historinë politike është barazimi i liderit me kombin. “Kush më kundërshton mua, kundërshton Shqipërinë.” – kjo është një tezë e rrezikshme që shkatërron konceptin e patriotizmit të vërtetë.
Patriotizëm nuk është të mbështesësh liderin e gabuar për hir të partisë. Patriotizëm është të mbrosh të vërtetën edhe kur ajo dhemb. Të ndihmosh popullin të mos bjerë në mashtrim. Të jesh zë i ndërgjegjes. Ky është patriotizmi i Sokratit që pranoi vdekjen në emër të së vërtetës, i Abraham Lincoln që luftoi për dinjitetin e çdo qenieje njerëzore, i Mandela-s që kritikoi padrejtësinë edhe nga burgu. Patriot është ai që nuk pranon të heshtë kur sheh padrejtësi, edhe nëse etiketohet si “armik”.
6. Rreziqet për shoqërinë
Etiketimi sistematik i kritikës si “tradhti” sjell një klimë frike dhe vetëcensure. Qytetarët ndalen së menduari, media ndalet së raportuari, intelektualët ndalen së foluri. Shoqëria kthehet në një trup pa tru. Kjo ndodh sepse kur frikësohesh se çdo fjalë mund të interpretohet si “sulm ndaj kombit”, më mirë hesht.
Në një shoqëri të tillë nuk ka progres, nuk ka zhvillim, nuk ka drejtësi. Rritet korrupsioni, arroganca e pushtetit, polarizimi social. Demokracia vdes jo me zhurmë, por me heshtje – heshtjen e atyre që nuk guxuan të flasin.
7. Përfundim – Thirrje për reflektim
Është koha të reflektojmë thellë si shoqëri: A duam një vend ku vetëm një mendim lejohet? Ku vetëm një njeri është “patriot” dhe të tjerët janë “armiq”? Nëse themi jo, atëherë duhet të mbrojmë me vendosmëri të drejtën për të menduar ndryshe. Duhet të kërkojmë që liderët tanë të mos mbulojnë dështimet e tyre me flamurin kombëtar, por të përballen me kritikën me etikë dhe maturi.
Tradhtar nuk është ai që kërkon llogari. Tradhtar është ai që fsheh të vërtetën për interesin e vet.
Lini një Përgjigje