FLASH
Shkruar nga Concita De Gregorio
Kanë mbetur vetëm zemërimi dhe dhuna....
Është çështje kujtese. Të moshuarit po vdesin, brezi i mesëm belbëzon, të rinjtë nuk mbajnë mend, ndërsa brezat që vijnë nuk do të kujtojnë asgjë fare. Në fund të fundit, është çështje kohe, e brezave që pasojnë njëri-tjetrin, e këtij mutacioni të pandërprerë antropologjik.
Një mutacion i qëllimshëm, sigurisht. Për të sunduar në qetësi, autokratët kanë nevojë për një popullsi nënshtetasish të bindur, të pavetëdijshëm, të qetësuar nga disa thërrime mirëqenieje private. Edhe një premtim mjafton, madje edhe ideja se pasuria është matësi i suksesit dhe se gjithmonë mund të fitosh diçka: një program televiziv, një paketë shpërblimi, një llotari, një leje qëndrimi. Nëse pret në radhë, mund të kesh një shans. Por mos protesto. Sepse dikush, siç e sheh, mund të të qëllojë në kokë nëse nuk qëndron në shtëpi dhe nuk voton në kuizin tënd televiziv. Dhe duket, për momentin vërtet duket, se nuk mund të bëjmë asgjë për këtë. Nuk mundemi. Duket se është tepër vonë.
“Hiri është bukuria e dyshimit”, thotë ish-Presidenti i Republikës në filmin e ri të Paolo Sorrentinos. Monumental, Toni Servillo në atë film mishëron një jurist të moshuar, autor i shquar i një manuali prej dy mijë faqesh të së drejtës penale, në fund të mandatit të tij presidencial. Në fund të kohës së tij dhe, ndoshta, pa e kuptuar, edhe të sonës. Një njeri i vetmuar, i drejtë, një prift i ligjit.
Filmi del pikërisht në ditët kur debatohet vdekja e ligjit. Në nivel ndërkombëtar, po, por jo vetëm. Del ndërsa presidenti bjond i vendit që konsiderohet demokracia e parë e Perëndimit thotë se do ta marrë Groenlandën “me grep ose me hak”, bën gjeste femërore për të tallur atletët transgjinorë, rrëmben një kryetar shteti në shtratin e tij dhe kërcënon se do t’u bëjë të njëjtën gjë të tjerëve, kujtdo, që nesër në mëngjes. Ai e pagëzon Ministrinë e Mbrojtjes si Ministrinë e Luftës.
Filmi “Grace” del ndërsa Netanyahu, një tjetër udhëheqës demokrat, vazhdon shfarosjen e tij programatike ndaj një populli, ndërkohë i ftuar të festojë natën e Vitit të Ri në Mar-a-Lago: le të ngremë dolli, mik. Ndërsa Putini ka katër vjet që bombardon Ukrainën (edhe ai: jo me mjete të drejta, por me mjete të liga) dhe pret shembjen e Evropës, i bindur se nuk do të vonojë shumë. E djathta e zgjedhur, në fakt, po përparon kudo.
“Grace” del ndërsa në Iran rrugët janë të ndezura kundër një regjimi të etur për gjak. Dhe lista do të ishte e gjatë, nëse do të donim të vërtetonim rënien e demokracisë dhe të sundimit të ligjit, si dhe fitoren e rendit të ri, të vendosur nga një njeri i vetëm, më i forti.
E di që Sorrentino nuk kishte ndërmend të fliste për të gjitha këto. Por, megjithatë, ai flet. Atij nuk i pëlqen të përkufizohet nga kategori, aq më pak nga aktivizmi, dhe këtë e kuptoj. Aktivizmi shpesh shërben për vetëlegjitimim, për ata që kanë nevojë për të. Kategoritë nuk shpjegojnë asgjë; ato shkatërrojnë veçantinë dhe misterin e çdo individi. Sorrentino tregon histori. Por, siç ndodh me artistët e mëdhenj, ai sheh i pari. Ai sheh më qartë se ku ndodhemi.
Filmi paraqet vajzën e presidentit, e luajtur në mënyrë mahnitëse nga Anna Ferzetti. Ajo i përket brezit të mesëm, atij që ende ndjek shembullin e etërve, me shpresën për t’u parë dhe për t’u dashur. Është një histori vendimtare që rrëfen, me poezi, shkurt dhe bukur, momentin e saktë që sapo kemi kaluar: vijën ndarëse mes botës së mëparshme dhe botës së sotme.
“Ditët e kujt janë këto?”, e pyet vajza të atin, teksa përballet me dilemën nëse duhet apo jo të nënshkruajë një ligj për eutanazinë, nëse duhet të japë dy falje. Eutanazia. E drejta për të vendosur për fundin e jetës. Një e drejtë personale, intime, themelore.
“Gjaku nuk mund të lahet”, shkruhet në një mur në Iran. “Mos na e lani gjakun tonë”, shkruanin protestuesit në Gjenova, njëzet e pesë vjet më parë, në murin e shkollës Diaz. Kjo histori nis të paktën një çerek shekulli më parë. A e kuptuam ne, ata prej nesh që ishim aty atëherë? Pak. Shumë pak. A ishim në gjendje të ofronim një alternativë? Me sa duket jo.
Përgjegjësia duhet ndarë: mes atyre që vepruan për të keqen dhe atyre që nuk qenë në gjendje ta ndalonin.
Ata në të njëzetat e njohin pak a shumë botën e së kaluarës; ata në të dhjetat shumë më pak; ata që lindin sot do të njohin vetëm këtë botë. Është çështje kohe. Shumë pak kohe.
Në një moment, dëshmitarët e tmerreve të shekullit XX, mbi të cilat u ndërtuan ligji ynë dhe kushtetutat moderne, do të jenë zhdukur. Fëmijët e tyre janë tashmë të moshuar. Për nipërit e mbesat e tyre, hierarkia e re është tashmë e shkruar: rregullat e të fortit, mospajtimi i ndaluar. Burri me armë ka gjithmonë të drejtë. Burri me dronë mund të shfarosë, nëse i leverdis, një popull të tërë.
“Në tridhjetë centimetrat e parë, një gomar është po aq i shpejtë sa një qen race”, shkroi Andrea Satta, një artist. Në fakt, ne jetojmë gjithmonë në këta tridhjetë centimetra të parë. Çdo ditë është një episod i ri i një reality show; nuk ka kohë për t’u kthyer pas. Ata që shkruajnë filma dhe seriale e dinë mirë këtë: në histori nuk ka kthim prapa.
“Të rinjtë nuk do të jenë të këqij; do të jenë të pamatur”, shtoi Andrea. Është e vërtetë. Dialogu është punë e vështirë. Dyshimi është edhe më i vështirë. Është tashmë tepër vonë për të hequr dorë nga rrjetet sociale.
Holokausti në Gaza shënon fundin e njerëzimit, bërtitëm ne. Ekzekutimi i Renee Good në Minneapolis dhe pandëshkueshmëria e vrasësve të saj shënojnë fundin e lirisë. “Me ose pa të drejtë” shënon fundin e ligjit. Në Amerikë, priftërinjtë shndërrohen në mburoja njerëzore për policinë që kërkon të hyjë në kisha. Të rinjtë në Iran pranojnë të vriten, më mirë sesa të heshtin.
Por në rrugë nuk ka vend për dyshim: dallimet dhe dilemat shpallen bashkëpunëtorë të despotit, në një kohë arrogance.
Fryma e hirit dhe e dyshimit është tashmë pas nesh. Kanë mbetur vetëm zemërimi dhe dhuna. Dashuria, thotë edhe filmi. Dashuria është përgjigjja, gjithmonë. Po, është e vërtetë.
Le të shpresojmë që në sheshet e fëmijëve të fëmijëve tanë të ketë ende dashuri, jo vetëm zemërim. Është e vështirë, por është e vetmja rrugë. Këto janë ditët tona. Këto janë ditët tuaja, djema. Ditët tona./Përshtati “Pamfleti” nga “La Repubblica”
Lini një Përgjigje