FLASH
Shkruar nga Federico Rampini
Rusia është më e izoluar se kurrë dhe Ukraina po arrin suksese të shumta taktike, por do të ishte gabim të nxirrej përfundimi se disfata e Putinit është e afërt.
Katër vjet e gjysmë pas pushtimit rus të Ukrainës, debati mbi të ardhmen e konfliktit zhvillohet në dy plane.
I pari lidhet me projektimin global të Rusisë dhe aftësinë e saj për t'i bërë ballë izolimit të Perëndimit. I dyti, shumë më i ashpër, ka të bëjë me ngërçin në fushën e betejës. Dy analiza të fundit, të shkruara nga autorë me formime dhe pozicione shumë të ndryshme, ofrojnë një mënyrë për t'i shqyrtuar së bashku këto dy dimensione pa i ngatërruar.
Hanna Notte është eksperte në James Martin Center for Nonproliferation Studies në Monterey, Kaliforni. Një analizë e saj e botuar në The New York Times paraprin librin e ardhshëm We Shall Outlast Them: Putin's Global Campaign to Defeat the West, rezultat i një reportazhi të realizuar në më shumë se një duzinë vendesh. Vlera e analizës qëndron në karakterin e saj empirik, pasi autorja ka vëzhguar nga afër nyjet kryesore të rrjetit global rus. Teza e saj është se parashikimi i bërë nga Joe Biden në mars 2022 – sipas të cilit Vladimir Putin do të mbetej "më i izoluar se kurrë" pas pushtimit – rezultoi i gabuar.
Larg shndërrimit në një shtet të izoluar ndërkombëtarisht, Rusia është bërë, sipas përkufizimit të Notte-s, vendi më i sanksionuar në botë, por megjithatë ka ruajtur aftësinë për të vepruar në skenën globale. Reportazhi rindërton këtë qëndrueshmëri përmes një sërë ndalesash gjeografike, ku secila prej tyre ndriçon një mekanizëm të ndryshëm të funksionimit të rrjetit rus.
Dubai, qendra e shmangies së sanksioneve. Sipas autores, Emiratet e Bashkuara Arabe janë shndërruar në boshtin e strategjisë ekonomike të luftës së Moskës: një strehë për kapitalet e mëdha ruse që largohen nga Perëndimi, një kanal për importin e tërthortë të mallrave kineze, një platformë pagesash në valuta të ndryshme nga dollari, si edhe një bazë logjistike për "flotën në hije" që transporton naftën ruse drejt blerësve aziatikë.
Alabuga dhe rekrutimi në Afrikë. Një kapitull i analizës i kushtohet zonës së posaçme ekonomike të Alabugës, ku një program trajnimi profesional për vajza të reja afrikane – të tërhequra përmes premtimeve për karrierë dhe një jetë më të mirë, kryesisht nëpërmjet rrjeteve sociale – rezultoi në fakt një kanal rekrutimi të fuqisë punëtore për montimin e dronëve me teknologji iraniane të destinuar për frontin ukrainas.
Notte e konsideron këtë si pjesë të një fushate më të gjerë informative ruse në Afrikë, e ndërtuar mbi narrativën e Rusisë si një alternativë "antikoloniale" ndaj një Perëndimi që paraqitet si hegjemoni dhe hipokrit.
Diplomacia shumëpalëshe. Në OKB dhe në formatet e BRICS – ku Moska mbajti presidencën gjatë vitit 2024, duke organizuar qindra aktivitete deri në samitin e madh të Kazanit – diplomacia ruse ka punuar për të konsoliduar bllokun e vendeve të paangazhuara, edhe në qëndrimet e tyre lidhur me luftën në Ukrainë.
Në Afrikën e Jugut, kujtesa e mbështetjes sovjetike për luftën kundër aparteidit vazhdon të ushqejë, brenda African National Congress (ANC), një refleks proruse që priret ta interpretojë konfliktin si pasojë të politikave të Perëndimit.
Në Gjeorgji, partia në pushtet, Ëndrra Gjeorgjiane (Georgian Dream), ka përdorur narrativën anti, perëndimore, duke akuzuar një të ashtuquajtur "parti të luftës globale", për të konsoliduar pushtetin e saj të brendshëm. Megjithatë, jo gjithçka është në favor të Kremlinit. Në Kazakistan, Notte vëren lindjen e një lëvizjeje të re rinore dhe urbane për "dekolonizimin" nga ndikimi rus, e nxitur nga frika se vendi, i cili ndan me Rusinë kufirin e dytë tokësor më të gjatë në botë, mund të bëhet objektivi i radhës i ambicieve të Moskës.
Në Armeni, braktisja nga Rusia gjatë krizës së Nagorno-Karabakut në shtator 2023 ka lënë një ndjenjë të thellë zhgënjimi, duke dëmtuar prestigjin e Kremlinit te një popullsi që deri atëherë e konsideronte aleancën me Moskën si garanci për sigurinë e saj.
Krahas këtyre sukseseve dhe shenjave të dobësimit, Notte identifikon edhe tregues më të gjerë të erozionit të fuqisë globale ruse. Rënia e regjimit të Bashar al-Assad në Siri, në fund të vitit 2024, përfaqësoi humbjen e një aleati historik që Moska nuk arriti ta mbronte. Po ashtu, mandati i dytë i Donald Trump u shoqërua me operacione ushtarake amerikane kundër Iranit dhe Venezuelës – dy partnerë të Rusisë, pa u materializuar afrimi dypalësh mes Uashingtonit dhe Moskës që Kremlini kishte shpresuar.
Sa i përket frontit ukrainas, autorja rikujton koston e lartë njerëzore dhe ekonomike të luftës për Rusinë – rreth 1.4 milionë humbje në radhët e forcave ruse, një ekonomi gjithnjë e më e sforcuar dhe dronë ukrainas që janë në gjendje të godasin thellë në territorin rus – për të arritur në përfundimin se rezultati i konfliktit mbetet, në sytë e vetë Kremlinit, faktori vendimtar për reputacionin e ardhshëm ndërkombëtar të Rusisë. Ministri i Jashtëm Sergei Lavrov, sipas autores, u ka kujtuar së fundmi elitave në Moskë se miqtë, fqinjët dhe kundërshtarët po ndjekin me vëmendje mënyrën se si po zhvillohet lufta. Përfundimi i Notte-s është se Vladimir Putin ka vënë bast mbi aftësinë e Rusisë për të "qëndruar më gjatë" se Perëndimi, duke u mbështetur në një rrjet të gjerë – edhe pse heterogjen – admiruesish, aleatësh oportunistë dhe lehtësuesish në pjesë të ndryshme të botës.
Analiza e dytë është shkruar nga Valerii Zaluzhnyi, aktualisht ambasador i Ukrainës në Mbretërinë e Bashkuar dhe ish-komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura ukrainase nga viti 2021 deri në vitin 2024 – njeriu që udhëhoqi ushtarakisht rezistencën ukrainase në fazën më kritike të pushtimit, nga zmbrapsja e sulmit fillestar ndaj Kievit deri te periudha e gjatë e ngërçit, përpara se të zëvendësohej nga Oleksandr Syrskyi në shkurt 2024 dhe të emërohej në detyrën diplomatike në Londër.
Profili i autorit i jep analizës një autoritet të veçantë strategjik. Zaluzhnyi flet nga pozicioni i një njeriu që ka pasur akses të drejtpërdrejtë në zinxhirin e komandës, në planifikimin operacional dhe në marrëdhëniet reale – shpesh të padukshme për publikun – mes veprimeve taktike, kufizimeve logjistike që varen nga aleatët dhe objektivave politike. Ai vetë thekson se vetëm Shtabi i Përgjithshëm është në gjendje të kuptojë lidhjen mes një veprimi taktik "fotogjenik" dhe ndikimit të tij të vërtetë strategjik. Nga ana tjetër, bëhet fjalë për një ish-komandant largimi i të cilit nga drejtimi i ushtrisë nuk ndodhi pa tensione me udhëheqjen politike ukrainase. Përmes kësaj analize ai korrigjon një optimizëm që e konsideron të parakohshëm në debatin perëndimor dhe, ndoshta, shpreh edhe një distancë kritike ndaj mënyrës se si është menaxhuar lufta në nivel politik.
Zaluzhnyi kundërshton prirjen, gjithnjë e më të përhapur mes analistëve evropianë dhe amerikanë, për të nxjerrë nga suksese të izoluara taktike të Ukrainës – si goditjet ndaj logjistikës ruse apo sulmet kundër infrastrukturës kritike – përfundimin se disfata strategjike e Putinit ose fundi i luftës janë afër. Sipas tij, fronti mbetet i bllokuar në një ngërç strukturor, të cilin ai e kishte përshkruar që në fund të vitit 2023. Mbushja e fushëbetejës me sisteme pa pilot të çdo lloji e ka bërë pothuajse të pamundur jo vetëm pushtimin e pozicioneve të reja, por edhe arritjen deri te ato, furnizimin apo rotacionin e trupave. Për të dyja palët, çdo objektiv taktik arrihet me një kosto shumë më të lartë sesa përfitimi që sjell. Pikërisht për këtë arsye ai e përkufizon fazën aktuale si një luftë konsumimi, ku faktori vendimtar nuk është më lëvizja e vijës së frontit, por aftësia e secilës palë për të përballuar koston njerëzore, ekonomike dhe teknologjike të konfliktit.
Rusia nuk i ka arritur objektivat e saj politike të shpallura dhe, në këtë kuptim, nuk ka fituar. Por ky përfundim vlen vetëm nëse Moska pranon t'i japë fund luftës, gjë që autori e konsideron krejtësisht të pamundur. Në të njëjtën mënyrë, Ukraina mund ta konsiderojë veten fituese vetëm për aq kohë sa ka penguar Rusinë të realizojë synimet e saj, por mbetet fakti se Moska nuk është tërhequr nga konflikti dhe nuk e ka pranuar humbjen. Ajo vazhdon të kontrollojë territore të gjera që Kievi nuk është në gjendje t'i rimarrë në një afat të shkurtër, ndërsa çdo marrëveshje e ardhshme paqeje do të nënkuptojë lëshime të dhimbshme territoriale. Kësaj i shtohet edhe varësia në rritje e Ukrainës nga mbështetja financiare dhe teknologjike e Perëndimit, si dhe vështirësitë e brendshme gjithnjë e më të mëdha. Ndërkohë, Rusia – edhe pse e goditur rëndë ekonomikisht – disponon rezerva më të mëdha të burimeve të veta, përfshirë kapacitete të pavarura hapësinore dhe një prodhim raketash balistike që Ukraina nuk arrin ta neutralizojë për shkak të mungesës së sistemeve të mjaftueshme të mbrojtjes ajrore.
Vlerësimi më i mprehtë i Zaluzhnyit ka të bëjë me mbështetjen ndërkombëtare, veçanërisht me NATO-n. Ai bën dallimin mes një "bashkimi rreth Ukrainës" – të përbërë nga samite, fotografi zyrtare dhe deklarata solidariteti – dhe një "bashkimi kundër Rusisë", që sipas tij nuk është realizuar kurrë në të vërtetë. NATO, e krijuar gjatë Luftës së Ftohtë me synimin kryesor për të shmangur një përplasje bërthamore direkte me Bashkimin Sovjetik, mbetet, sipas tij, e ndërtuar mbi një logjikë të shmangies së konfliktit, jo të menaxhimit aktiv të tij. Një logjikë që autori e konsideron tashmë anakronike përballë një lufte që zhvillohet në zemër të Evropës që prej vitit 2014.
Përfundimi i Zaluzhnyit është i prerë: në një luftë konsumimi nuk ka fitues, por vetëm humbës në shkallë të ndryshme. Për momentin, në këtë kategori hyjnë si Rusia, ashtu edhe Ukraina, të dyja të bindura se kanë humbur më shumë sesa kanë fituar. Sipas tij, rezultati përfundimtar do të varet nga aftësia e shoqërisë ukrainase për të përballuar vazhdimin e luftës dhe nga një mbështetje ndërkombëtare që të mos kufizohet vetëm në ndihmë, por të arrijë të kufizojë realisht kapacitetet ushtarake të Rusisë. /Përshtatur nga "Corriere Della Sera"
Lini një Përgjigje