FLASH
Shkruar nga Pamfleti
A report by the British organization The Bar Human Rights Committee of England and Wales (BHRC), which was presented on Thursday by the Ombudsman, Naim Qelaj, raises serious questions about the way the trial of former leaders of the Kosovo Liberation Army is being conducted at the Specialist Chambers in The Hague. One of the criticisms is the expanded role of judges, which, according to the report, risks violating the fundamental principle of a fair trial: equality between the parties.
The report notes that judges are not limiting themselves to the role of neutral arbitrator, but are actively intervening in the construction of the case. They have asked dozens of hours of questions to witnesses, often beyond what the prosecution itself has presented. In some cases, according to the report, judges have used documents that were not part of the admitted evidence, even materials taken from the internet, without prior notice to the defense. Such a practice, the report says, “creates the conditions for the trial panel to function as a second prosecutor.”
“The Specialist Chambers framework gives the Trial Chamber considerable freedom as a determiner of facts and law. Without clear limitations, this could create conditions for the Chamber to function as a ‘second prosecutor’, affecting equality of arms. The Defence is faced not only with the Prosecution’s case, but also with that of the Trial Chamber, with clear consequences for resources and strategy ,” the 90-page report states.
The concerns are not just theoretical. The data show a glaring disparity: by November 2024, judges had spent 71 hours questioning witnesses, more than each defense team individually. Meanwhile, the defense was forced to spend over 31 additional hours responding to questions raised by the judges themselves, while the prosecution spent only 12 minutes. This disparity, according to the report, places the defense at a structural disadvantage.
Another problematic element is the way questions are phrased. According to an analysis of public transcripts, judges often use the phrase: “I don’t want to put words in your mouth, but…”, before questions that essentially suggest the answer. “Also, in one case, a member of the Body used a document downloaded from the internet without prior notice to the Defense,” it points out.
"The defense identified that the Trial Panel was not sufficiently testing the Prosecution's case, that it used wording that suggested answers, and that it elicited evidence beyond the scope of direct examination ," the report states.
Këto shqetësime ishin paralajmëruar që në fillim nga juristi ndërkombëtar Michael Karnavas, i cili kishte theksuar se modeli hibrid i gjykatës, një përzierje mes sistemit adversarial dhe atij inkuizitorial, mund të krijojë një rol dominues për gjyqtarët.
“Nga perspektiva e Mbrojtjes, kjo ka potencial të ngrejë çështje të mungesës së drejtësisë dhe paanshmërisë. Nga këndvështrimi i barazisë së armëve, Mbrojtja është në mënyrë të natyrshme në disavantazh, pavarësisht nëse procedurat zhvillohen në mënyrë më adversariale apo më inquisitoriale. Pa mëdyshje, Prokurori i Specializuar (i ndihmuar edhe nga Përfaqësuesi i Viktimave) nuk ka nevojë reale për ndihmë nga gjyqtarët”, citohet ai në raport.
Megjithatë, raporti nuk konstaton drejtpërdrejt shkelje të drejtësisë, por thekson se kushtet për një gjë të tillë janë të pranishme dhe disa prej tyre tashmë janë materializuar në praktikë.
“Ky problem do të mund të vlerësohet plotësisht vetëm pas publikimit të aktgjykimit. Roli që kanë luajtur provat e nxjerra përmes pyetjeve sugjestive ose spekulative do të jetë një indikator kyç për drejtësinë e procesit”, theksohet në raport.
Në thelb, dilema që ngrihet është e qartë: kur gjyqtari fillon të bëjë më shumë se sa të gjykojë, a mbetet procesi ende i barabartë për palët? Raporti sugjeron se përgjigjja për këtë pyetje do të jetë vendimtare për besueshmërinë e vetë gjykimit.
Procesi gjyqësor ndaj krerëve të UÇK-së përfundoi më 18 shkurt, pas paraqitjeve të fjalëve përfundimtare të palëve. Pas kësaj, trupi gjykues është tërhequr për vendim, i cili duhet të jepet brenda 90 ditëve, më 19 maj.
Nga ky afat kanë mbetur edhe 20 ditë. Sipas ligjeve të Speciales, trupi gjykues mund të kërkojë edhe dy muaj kohë nëse brenda 90 ditorëshit fillestar nuk ka marrë një vendim.
Krerët e UÇK-së, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniq, ndodhen në Qendrën e Paraburgimit në Hagë që nga 5 nëntori i vitit 2020.
Ata akuzohen nga Gjykata Speciale për krime të pretenduara lufte dhe krime kundër njerëzimit. Të katër krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës janë deklaruar të pafajshëm.
Prokuroria e Speciales ka kërkuar nga 45 vjet dënim për secilin nga krerët e UÇK-së. Në total 180 vjet.
Procesi gjyqësor ndaj tyre filloi në prill të vitit 2023 – më shumë se tri vjet pas arrestimit. Zyra e Prokurorit të Specializuar (ZPS), më 16 prill të 2025-së, njoftoi se kishte mbyllur paraqitjen e provave ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit.
Në anën e krerëve të UÇK-së ka pasur dëshmitarë tejet të rëndësishëm ndërkombëtarë si ish-ndihmëssekretari Amerikan, James Rubin, ish-Komandanti i NATO-s gjatë luftës në Kosovë, Wesley Clark, ish-diplomati amerikan, Chris Hill etj.
Ata, ndër të tjera, kanë theksuar se UÇK-ja nuk ka pasur zinxhir komandues, ashtu siç tenton që ta paraqesë Prokuroria e Speciales.
There has been constant criticism from legal experts, both local and international, about the way the trial in The Hague has been conducted. It has been considered biased, evidence from Serbia has been admitted, there have been suspicions that human rights are being violated and that exculpatory evidence has been hidden.
Several protests have been organized against the way the trial of former KLA leaders has been conducted, with thousands of Albanians from all over the world demanding justice. The last one was held in Pristina on February 17. Before that, two more were held in the capital of Kosovo, and one each was held in Tirana, The Hague, Strasbourg and Skopje.
The institutions of Kosovo and Albania have also called for a fair trial in the Special Court. On February 12, the Kosovo and Albanian parliaments adopted resolutions in defense of the KLA leaders, demanding, among other things, that the Special Court ensure an impartial trial./VoxKosova
Lini një Përgjigje