FLASH
Shkruar nga Maurizio Ferraris
What was history as a manifestation of the spirit in Hegel will thus become class struggle in Marx...
Between 1788 and 1795, three young men studied together at the theological seminary of Tübingen. The youngest is Schelling, born in 1775 and who by the end of the century would become a famous philosophical figure, only to then set off towards a long decline until his death in 1854. The other two were born in 1770. One is Friedrich Hölderlin, who would blossom poetically in the same period as Schelling's philosophical flowering, only to sink into madness around 1805 and then into a quiet dementia until his death in 1843. The third, much less promising at first, is Hegel, who for a time grew up in Schelling's shadow, but who in 1807 invaded the philosophical scene and never left it again until his death in 1831. A little more than twenty years of protagonism, which nevertheless marked philosophy much more than had happened with Schelling, who, called in the Forties to Berlin, in taking the place of Hegel (whose followers had taken revolutionary positions unpopular with the Prussian government), did nothing but deepen the void left by his predecessor.
What is the soul made of?
It was Hegel himself who suggested placing it within the history of philosophy and more precisely within the Kantian heritage. As we have seen, it was an important but controversial heritage, because on the one hand it solved the problem of knowledge, which returned to a constructive action of the subject towards the world, and on the other hand it risked absorbing existence within knowledge, that which exists within what we know. Johann Gottlieb Fichte (1762–1814) had resolved this alternative by eliminating the world in favor of the subject: there is no thing in itself behind what we know and the world is what we construct with our moral and historical initiative. This path was denied by Kant himself, but it would remain extremely influential in the history of philosophy, because on the one hand it was linked to Berkeley's idealism, while nevertheless eliminating the regulating function of God, and on the other hand, precisely by eliminating God and returning the world to the action of the self, it gave thought a constructive force that, through Nietzsche, would lead to the postmodern thought of the 20th century. For his part, Schelling had sought to reclaim Kant's legacy by starting from nature and thus reconnecting with the Critique of Judgment, recovering reality and avoiding, at least in his intentions, the nihilistic reduction of the world to the self, but he had never managed to explain the process through which culture emerges from nature. Schelling had said that nature and spirit are the two faces of the same entity, the absolute, but he had not managed to go further in his explanation.
Absolute as a result
Në vitin 1807, me Fenomenologjinë e shpirtit, Hegeli, i cili deri në atë moment konsiderohej një ndjekës i Schellingut, refuzon hapur përdorimin e një absoluteje të padiferencuar nga e cila do të kishin origjinën natyra dhe shpirti dhe thotë se kjo zgjidhje është si një e shtënë pistolete në errësirë, një natë ku të gjitha lopët janë të zeza. Zgjidhja e lidhjes mes natyrës dhe shpirtit është ajo që ilustrohet në atë libër, i cili ka një zhvillim romanesk, pasi përshkruhen figurat, domethënë format, që subjektiviteti merr në rrugëtimin e tij progresiv drejt objektivitetit. Në fillim është një un që dëshiron dhe ndien dhe që gjatë një procesi bëhet ajo që është, hyn në dimensionin e ndërgjegjes dhe prej aty i jep jetë botës së shpirtit, e cila nga subjektive (ndërgjegjja) bëhet objektive (bota e kulturës) dhe më pas absolute, domethënë e çliruar nga çdo lidhje subjektive dhe objektive, si shfaqje e pastër e së vërtetës që për Hegelin përkon me format e artit, në botën antike, të fesë, në botën e krishterë, dhe të filozofisë (që për Hegelin tregon tërësinë e dijes, përfshirë shkencën). Perspektiva është e përmbysur krahasuar me Schellingun, pasi absolutja ndodhet në fund dhe jo në fillim të procesit; megjithatë Hegeli nuk e bën botën një pasqyrim të pastër të shpirtit, si te Fichte, por përkundrazi rezultatin e një takimi mes një subjekti dhe një bote që ekziston para tij, siç ndodh me secilin prej nesh, që vjen në botë duke gjetur institucione, tradita dhe kultura që e paraprijnë dhe që e formojnë përmes një procesi të pafund edukimi që përbën jetën e njeriut si qenie, natyra shtazore e së cilës ndërthuret sistematikisht me një natyrë të dytë, botën e kulturës dhe të shpirtit.
Procesi
Në këtë dimension, bëhet e qartë se ekzistenca njerëzore është para së gjithash një ekzistencë historike dhe procesuale. Le të përpiqemi të kuptojmë këto dy pika, që qëndrojnë në qendër jo vetëm të reflektimit të Hegelit, por edhe të mënyrës se si bota bashkëkohore e ka kuptuar veten. Ekzistenca njerëzore është historike për aq kohë sa secili prej nesh lind në një moment të zhvillimit të shpirtit. Ja një element që mungonte te Kanti, i cili megjithëse kishte qenë filozof i historisë, e kishte mbajtur atë jashtë fushës së arsyes së pastër. Për Hegelin, përkundrazi, arsyeja është tërësisht historike, sepse është fjalë për fjalë sedimentimi i qëndrimeve që qeniet njerëzore kanë mbajtur ndaj vetes dhe botës. Nuk është e vështirë të parashikohet një përfundim i mundshëm, që në fakt u realizua në trashëgiminë e Hegelit, domethënë historicizmi, i cili zgjedh procesin (historinë) duke hequr dorë nga rezultati (absolutja) dhe arrin në përfundimin se nuk ka absolute të tjera përveçse bëhet historik. Procesi është interesant për rezultatin e tij të mundshëm dhe problematik, domethënë rrëzimin e absolutes dhe relativizimin e plotë historik (dhe gjeografik) të çdo dijeje, kështu që, për shembull, djegia shkaktohet nga çlirimi i një substance, flogjistit, në fillim të shekullit XVIII, domethënë në botën ku Georg Ernst Stahl (1660–1734) e formuloi atë, ndërsa varet nga veprimi i oksigjenit në botën e Antoine Lavoisier (1743–1794), i cili e kundërshtoi atë. Meqenëse versioni i Lavoisier-it është edhe i yni, është e vështirë të heqim nga mendja idenë se ai është i vërteti, domethënë një përshkrim objektiv i natyrës si e tillë.
Por, nëse pranojmë se gjithçka është historike, duhet gjithashtu të pranojmë se realiteti ynë objektiv nuk është vërtet i tillë, por është më tepër momenti i përkohshëm i një procesi të papërcaktuar ku ekzistojnë shumë të vërteta, domethënë nuk ekziston asnjë. Thosha se kjo vlen edhe për gjeografinë, gjë që është bërë veçanërisht e dukshme në një botë të globalizuar: duke qenë se bashkëjetojnë kultura të ndryshme, si mund të pretendohet që vizioni i një kulture të veçantë të mbizotërojë? Dhe, nëse gjërat janë në këto terma, a duhet të pranojmë poligaminë ose infibulacionin, që janë praktika ekzistuese në kultura bashkëkohore me atë perëndimore dhe që bien ndesh me të? Edhe më rrënjësisht, nëse gjithçka është bëhet, çfarë argumentesh mund t’i kundërvëmë një adoleshenti që zgjedh të ndryshojë gjini ose pretendon se ka identitete të shumëfishta?
Por, nëse pranojmë se gjithçka është historike, duhet gjithashtu të pranojmë se realiteti ynë objektiv nuk është vërtet i tillë, por është më tepër momenti i përkohshëm i një procesi të papërcaktuar ku ekzistojnë shumë të vërteta, domethënë nuk ekziston asnjë.
Dialektika
There is another equally actual element of the process as described by Hegel. What sets in motion the course of history and the actions of men within it is a mechanism of which they are not aware, and this is dialectics. By opposing objectivity (thesis), the subject is modified by it (antithesis), but at the same time modifies the world, through an action that is not necessarily accompanied by knowledge, and creates a result that was not present in either the subject or the object (synthesis). With dialectics, Kant's problem is solved, namely, how it is possible for the a priori to be reconciled with experience. If the a priori were a concept, the Kantian dilemmas of the reconciliation of a concept with an object, of the general and abstract with the particular and concrete, would be reopened. But, since we are faced with a process, with a doing that does not necessarily involve knowledge (as in the case of history: the so-called “cunning of reason” consists in the fact that people make history believing simply that they are pursuing their interests and responding to the needs of the moment), we learn that it is not necessary to know the basics of mathematics to do arithmetic operations, or that it is not necessary to understand the laws of physics to ride a bicycle. Dialectics thus explains not only the becoming of the world of the spirit, but progress in general, being the law that underlies the functioning of any technology, which is precisely a doing without knowledge.
What was history as a manifestation of the spirit in Hegel will thus become the class struggle in Marx (the opposition between labor and capital, the synthesis of which would be a classless society and communism) and, perhaps even more importantly, it explains why technique as a competence without meaning, as doing without knowledge, has played such an important role in human history and has made us who we are in what is wrongly called the "age of technology", because there is no era of man that has not been modified by the action of a second nature, of a culture that is above all a technological modification of oneself and the world. / Adapted from "Pamphlet" by "Corriere della Sera"
Lini një Përgjigje