FLASH
Shkruar nga Emin Azemi
Ali Ahmeti’s open commitment to unitarism is in complete contradiction to the spirit of the Ohrid Agreement. This behavior sends a clear signal that the ground is being prepared for the abandonment of this agreement. It is a bitter historical irony that the man who invokes the legacy of 2001 is today providing political ammunition to those who want to undo the fundamental principles of national equality of Albanians. Macedonian nationalism has always seen the Ohrid Agreement as a necessary evil that must be overcome. Now they find an unexpected ally in its signatory himself.
After 24 years since the founding of the Democratic Union for Integration, the state flag of North Macedonia was placed for the first time in the office of the party chairman in Rečica i Vogël. This symbolic action was observed during a meeting with the Austrian ambassador, Martin Pammer. What raises an avalanche of questions and deep concerns is the dangerous interpretive acrobatics that Ali Ahmeti himself performed on this occasion.
Foreign diplomats simply requested compliance with protocol by placing the state flag in the office. This technical suggestion was interpreted and misused by Ahmeti as a kind of major political recommendation or endorsement for unitarism. This misreading shows a strange desire to hide behind international authority in order to legitimize a step that seriously damages the political and national status of Albanians. He transformed a diplomatic advice for symbols into an ideological surrender to the multiethnic cause.
To declare today that you are a defender of the unitary state means to make a dangerous leap over the blood of 2001. This stance constitutes an unparalleled denial of the cause that once changed the Constitution, while the new positioning of the DUI leader resembles a voluntary surrender of the instruments of equality. The structure of a unitary state naturally excludes the concept of sovereign co-ownership, it recognizes only a single decision-making center where power originates and is controlled by the ethnic majority. In this political project, genuine equality is replaced by the logic of paternalistic tolerance, where the rights of Albanians are treated as concessions measured with a dropper and not as a state-forming pillar. This model does not tolerate real partnership, it requires silent institutional submission, transforming the minority into a democratic decorum without real decision-making power.
Ky kurs i ri politik nuk është një manovër e izoluar semantike. Kjo është një lëkundje e rëndë e shtyllave të shtetformësisë së shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut. Metamorfoza politike e liderit të kryengritjes së fundit të armatosur, në një gardian të zellshëm të unitarizmit, shpërfaq një kapitullim të plotë konceptual-politik. Ky transformim i pashpjegueshëm dëshmon tjetërsimin e idealeve të dikurshme të lirisë, duke i dorëzuar ato përballë kompromisave pragmatike të pushtetit aktual. Çudirëisht, uniforma e dikurshme e rezistencës, sot zëvendësohet me kostumin e një administratori të thjeshtë, i cili pranon të ruajë themelet e centralizmit etnik.
Rezistenca dhe gjaku i derdhur legjitimuan ndërtimin e një godine shtetërore mbi parimin e konsensusit të plotë, duke vendosur si kusht të patjetërsueshëm mbrojtjen nga arroganca e numrave. Ky projekt politik konsensual garanton një partneritet të barabartë shtetformues, ku mekanizmi i mbivotimit etnik mbetet përgjithmonë i pamundur.
Për të kuptuar dimensionin e këtij gabimi strategjik, duhet zbërthyer kuptimi i vërtetë i shtetit unitar. Ky model nënkupton një sistem ku sovraniteti është i pandashëm dhe ku pushteti qendror mbetet burimi i vetëm i ligjshmërisë. Ky model funksionon me sukses në shoqëri homogjene si Franca apo Japonia ku kombi dhe shteti përputhen pothuajse plotësisht. Në këto vende, tradita centralizuese ka krijuar një identitet unik qytetar pa pasur nevojë për mbrojtje të të drejtave të grupeve të mëdha autoktone.
Ndryshe ndodh në vende të ndërlikuara etnike ku unitarizmi shpesh është përdorur si mjet i hegjemonisë së shumicës. Historia na tregon se përpjekjet për të ruajtur strukturën unitare në shtetet shumëkombëshe kanë çuar në dështime dramatike. Belgjika u detyrua të braktisë modelin unitar për të shpëtuar ekzistencën e saj përmes një federalizmi të komplikuar. Britania e Madhe aplikoi devoluimin e pushtetit në Skoci dhe Uells për të shmangur shpërbërjen. Spanja po ashtu mban një strukturë të rajoneve autonome me kompetenca të gjera për të menaxhuar tensionet e brendshme.
Në kontekstin e Maqedonisë së Veriut unitarizmi mbetet ëndrra e papërfunduar e nacionalizmit maqedonas. Ai është instrumenti kryesor për të ruajtur iluzionin se ky shtet u përket vetëm atyre. Kur një lider shqiptar deklaron me lehtësi se ka qenë gjithmonë në mbështetje të shtetit unitar, ai po legjitimon këtë ëndërr hegjemone. Ai po i thotë popullit maqedonas se lufta e tyre për dominim është e drejtë. Kjo platformë shndërrohet në një thikë pas shpine për të gjitha përpjekjet politike e shoqërore që dëshmojnë se ky shtet mund të mbijetojë vetëm si binom i barabartë.
Marrëveshja e Ohrit nuk lindi në salla të komunitetit ndërkombëtar si një dëshirë akademike. Ajo u nënshkrua për të shpërbërë shtetin unitar të vitit 1991, i cili i trajtonte shqiptarët si pakicë dhe qiraxhinj në shtëpinë e tyre. Filozofia e Ohrit është një sistem i ndarjes së pushtetit dhe i demokracisë konsensuale. Parimi i Badinterit dhe mekanizmat e tjerë mbrojtës janë instrumente që godasin drejtpërdrejt logjikën e unitarizmit klasik.
Angazhimi i hapur i Ali Ahmeti për unitarizëm është në kundërshtim të plotë me frymën e Marrëveshjes së Ohrit. Kjo sjellje jep një sinjal të qartë se mos vallë po përgatitet terreni për braktisjen e kësaj marrëveshjeje (!). Është një ironi e hidhur historike që njeriu i cili thirret në trashëgiminë e vitit 2001, sot po u jep municion politik atyre që duan zhbërjen e parimeve fundamentale të barazisë kombëtare të shqiptarëve. Për nacionalizmin maqedonas, Marrëveshja e Ohrit mbeti gjithmonë një guralec në këpucë, një e keqe e domosdoshme që duhej toleruar deri në gjetjen e mekanizmit për ta tejkaluar. Paradoksi i sotëm kapërcen çdo imagjinatë politike, pasi ky projekt i vjetër i zhbërjes po jetësohet përmes bashkëpunimit të papritur me vetë gardianët e dikurshëm të saj.
Kjo aleancë e panatyrshme e shndërron trashëgiminë e të drejtave të shqiptarëve në një mall tregtie, ku nënshkruesi i djeshëm pranon rolin e relativizuesit të sotëm. Ne kemi mbrojtur idenë se Maqedonia e Veriut është stabile vetëm nëse është multietnike në strukturë dhe konsensuale në vendimmarrje. Me pranimin e unitarizmit, të cilin lideri i BDI-së e maskon pas këshillave diplomatike, ne po zbresim vullnetarisht në kategorinë e një pakice që gëzon vetëm dekor simbolik. Ky nuk është një gabim i rëndomtë. Ky është një deficit i thellë strategjik që rrezikon t'i kthejë shqiptarët në vitet e nëntëdhjeta.
Pyetja që shtrohet me të drejtë në qarqe të ndryshme lidhet me qëllimin e vërtetë të kësaj kthese. A po e përgatit terrenin Ali Ahmeti për ndonjë marrëveshje të re shqiptaro maqedonase? Përvoja na mëson se kur krerët e politikës fillojnë të ndryshojnë fjalorin e tyre parimor pas dy dekadave, pas skenës po zihet një tjetër çorbë. Kostoja e kësaj aventure të re mund të jetë fatale për perspektivën politike të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut.
Një marrëveshje e re e ndërtuar mbi premisat e unitarizmit do të njihte vetëm një fitues. Ajo do të vuloste dominimin e shumicës maqedonase duke na ofruar në këmbim premtime abstrakte për integrim evropian ose poza të përkohshme para flamujve shtetërorë. Çmimi që po paguhet është humbja e statusit shtetformues. Ky status nuk mund të mbrohet me ankesa për paternalizëm maqedonas kur në praktikë pranohet me nënshtrim vullnetar korniza e shtetit unitar. Shqiptarët nuk kanë nevojë për marrëveshje të reja që zvogëlojnë peshën e tyre faktorizuese në strukturën e shtetit.
This strategic move could fundamentally undermine the hard-won idea of full ethnic equality. Instead of moving towards advanced European models of partnership, we are witnessing a retreat towards the centralization of power. The national cost of this setback will be measured by the loss of internal political sovereignty that Albanians won with great sacrifices. Consequently, this visionless policy will turn us into a factor dependent on the mood of Macedonian parties. The greatest danger from this new unitarism comes from the collective amnesia that is being attempted to be sown. Placing flags as decor to please international guests cannot hide the logical capitulation of the DUI leader. He took a friendly suggestion for a technical rule in the office and turned it into an ideological manifesto against the history of his own party. We are seeing how great ideas are crumbling before the narrow interests of political survival of a certain caste. The irony of fate lies in the fact that the project of a different Macedonia is drowning itself.
The commitment to unitarism under the shadow of a deliberate mistranslation of external suggestions is not a sign of state maturity. This commitment constitutes clear evidence of political fatigue and a lack of ideas to advance the national rights of Albanians. Albanians in North Macedonia cannot be simple spectators of this circus that turns them into tools to entertain the late guests of our political taverns. This state will either belong to everyone with full state-forming rights or it will remain a failed experiment of ridiculous and absurd centralism.
There is no doubt that this chosen path will bring irreparable damage to the defense of our political substance. Albanians must reject this dangerous unitarism that is offered as the final nail in the coffin of political adventures. This model remains old and harmful to a society that breathes with two different ethnic lungs.
Therefore, the attempt to design a unitary symphony with out-of-tune instruments remains a grave error in reading the political score. Stability is not built by cutting off the airway of one lung, just as social peace cannot be bought with the fake currency of a bankrupt centralism. Albanians do not need free tickets to the puppet theater of transition, where the scenography changes, although the direction remains the same. History preserves in its archives countless evidence that experiments on state-forming foundations quickly turn into ruins of failure.
Lini një Përgjigje