FLASH
Shkruar nga Pamfleti
What has the Israeli prime minister's relentless campaign of violence achieved? His closest ally is leaving, while Iran is emerging bolder.
Benjamin Netanyahu, the biggest loser of last week’s tentative U.S.-Israel-Iran war-stopping deal, will be remembered and fiercely criticized as the man who plunged the Middle East into a perpetual cycle of conflict. Whether the “problem” was Hamas in Gaza, illegal land seizures in the West Bank, Arab groups inside Israel considered a “fifth column,” humanitarian flotillas of peace activists, Hezbollah in Lebanon, hostile militias in Syria, Iraq, and Yemen, or the hardline Islamic regime in Tehran, Netanyahu’s preferred “solution” has almost always been the same: the use of extreme violence, often outside the legal framework, which in many cases has made the situation worse.
The unprovoked and considered illegal war against Iran was the fullest expression of what could be called the Netanyahu doctrine of disproportionate use of brute force. Predictably, this strategy has also failed.
Donald Trump is trying hard to argue that the armistice memorandum he signed at Versailles is not the weak capitulation that many observers clearly see it as. But while the US president may survive this humiliation despite skepticism and derision on the international stage, the consequences for Netanyahu, his closest ally in this clash, could be fatal to his political career. In many ways, Israel's longest-serving prime minister is now a thing of the past.
Netanyahu’s political record reads like an indictment. For decades, he has opposed a two-state solution to the Israeli-Palestinian conflict. He failed to prevent Hamas attacks on October 7, 2023, and then responded with a devastating campaign in Gaza that critics describe as a reprisal of catastrophic proportions. He has maintained power by giving key roles to far-right politicians, which has brought shame and long-term resentment to many Israelis. He also worked against the internationally backed 2015 Iran nuclear deal, and Trump’s subsequent withdrawal from that deal directly contributed to this year’s conflict.
However, the main reason why Netanyahu is nearing his political end as the fall elections approach is not only related to these developments. According to his critics, he has severely damaged the US-Israeli strategic relationship, considered for decades the foundation of Israeli security.
Marrëdhëniet mes Trump dhe Netanyahut thuhet se janë përkeqësuar ndjeshëm. Në Shtëpinë e Bardhë dhe në një pjesë të opinionit publik amerikan, tashmë të tronditur nga lufta në Gaza, ekziston perceptimi se Netanyahu e tërhoqi SHBA-në në një konflikt që nuk mund të fitohej, duke premtuar fitore të lehtë dhe shembje të regjimit iranian. Tani, kur paqja duket më pranë, ekziston frika se ai po përpiqet ta minojë atë duke vazhduar operacionet ushtarake në Liban.
Në dekadat pas krijimit të Izraelit në vitin 1948, SHBA-ja dhe Izraeli shpesh kanë pasur mosmarrëveshje, përfshirë krizën e Suezit në vitin 1956, luftërat arabo-izraelite, çështjet e kufijve, vendbanimeve dhe proceset e paqes. Por pas përfundimit të Luftës së Ftohtë dhe zhdukjes së kërcënimit sovjetik, interesat strategjike dhe të sigurisë së të dy vendeve u afruan gjithnjë e më shumë, të mbështetura edhe nga vlerat demokratike të përbashkëta.
Ndihma ushtarake amerikane për Izraelin u rrit ndjeshëm, ashtu si edhe ndikimi politik i grupeve pro-izraelite në Uashington. SHBA-ja u shndërrua në mbrojtësin kryesor dhe aleatin e pazëvendësueshëm të Izraelit, ndërsa Izraeli u bë partneri më i rëndësishëm rajonal i Amerikës.
Ky konsensus filloi të lëkundej në vitin 2015, kur Netanyahu dhe organizatat pro-izraelite në SHBA zhvilluan një fushatë të gjerë kundër përpjekjeve të presidentit Barack Obama për afrimin diplomatik me Iranin.
Sipas kolumnistit të gazetës Haaretz, Joshua Leifer, kjo fushatë nuk arriti të ndalonte marrëveshjen bërthamore, por shkatërroi fasadën e bipartizanizmit që kishte karakterizuar më parë mbështetjen për Izraelin. Më pas, shumë grupe pro-izraelite filluan të identifikoheshin hapur me Partinë Republikane.
Mandati i parë i Trump e thelloi më tej polarizimin politik. Ai ndërpreu kontaktet me Organizatën për Çlirimin e Palestinës, zhvendosi ambasadën amerikane në Jerusalem dhe njohu sovranitetin izraelit mbi Lartësitë e Golanit. Leifer argumenton se Trump ka kontribuar më shumë se çdo aktivist pro-palestinez në largimin e demokratëve të zakonshëm nga mbështetja tradicionale për Izraelin.
Veprimet e mëvonshme të Netanyahut afrimi me politikat nacionaliste të ekstremit të djathtë, mbështetja për zgjerimin territorial dhe kolonitë izraelite, si dhe luftërat në Gaza, Liban dhe Iran kanë thelluar edhe më shumë përçarjen.
Sondazhet e fundit tregojnë një ndryshim të rëndësishëm në opinionin amerikan. Për herë të parë, më shumë amerikanë shprehin simpati për palestinezët sesa për izraelitët. Gjithnjë e më shumë qytetarë vënë në pikëpyetje nëse aleanca me Izraelin i shërben interesave amerikane dhe kërkojnë kufizimin ose ndalimin e ndihmës ushtarake.
Në mënyrë ironike, kritikat ndaj Izraelit sot vijnë si nga progresistët e majtë, ashtu edhe nga mbështetësit e lëvizjes MAGA të Trump.
Nëse raportimet për sulmet verbale të Trump ndaj Netanyahut janë të sakta, ato pasqyrojnë një krizë më të thellë besimi mes dy liderëve. Kjo krizë mund të ketë pasoja afatgjata gjeopolitike.
Pasi arriti diçka që asnjë prej paraardhësve të tij nuk e kishte bërë përfshirjen e SHBA-së në një luftë të drejtpërdrejtë Netanyahu ndodhet tani në qendër të një zhvillimi tjetër të paprecedentë: një përçarje strategjike të thellë mes SHBA-së dhe Izraelit.
Marrëveshja e Trump me Iranin ka shkaktuar zhgënjim te shumë izraelitë, jo vetëm te e djathta. Lufta kishte gëzuar mbështetje të gjerë publike bazuar në premtimet e Netanyahut për eliminimin përfundimtar të kërcënimit bërthamor dhe raketor iranian, dobësimin e aleatëve rajonalë të Teheranit, veçanërisht Hezbollahut, si dhe nxitjen e ndryshimit të regjimit në Iran.
Asnjë prej këtyre objektivave nuk është arritur.
Përkundrazi, nga këndvështrimi izraelit, Irani po del nga konflikti me një regjim të dominuar nga Garda Revolucionare, më sfidues dhe më i sigurt në vetvete. Si shembull përmendet plani i Teheranit për të vendosur tarifa tranziti në Ngushticën e Hormuzit.
Pas samitit të G7 javën e kaluar, Trump hodhi poshtë disa nga vijat e kuqe të Netanyahut. Ai deklaroi se Irani duhet të lejohet të pasurojë uranium, se ka të drejtë të zotërojë raketa balistike dhe se duhet të rikuperojë miliarda dollarë asete të ngrira si pjesë e një lehtësimi më të gjerë të sanksioneve.
SHBA-ja mbështeti gjithashtu kërkesën iraniane për një armëpushim të menjëhershëm dhe të përhershëm në Liban. Nënpresidenti JD Vance e përforcoi publikisht këtë qëndrim, duke i kërkuar Netanyahut të ndalonte luftimet dhe të ndiqte linjën amerikane.
Sipas tij, SHBA-ja është aleati i vetëm i fuqishëm që Izraelit i ka mbetur.
Sipas standardeve tradicionale të politikës ndërkombëtare, kjo përballje e hapur përbën një goditje serioze për Izraelin.
Netanyahu gjendet në një situatë të vështirë. Nëse sfidon Trump për të treguar pavarësi politike, rrezikon të provokojë Iranin dhe të minojë marrëveshjen e paqes. Nëse pranon kërkesat amerikane, veçanërisht për një tërheqje të plotë nga Libani, mund të humbasë mbështetjen e votuesve dhe të aleatëve të tij të ekstremit të djathtë.
Në secilin skenar, marrëdhënia e veçantë SHBA-Izrael nuk pritet të rikuperohet shpejt.
Pasojat e mundshme të kësaj përçarjeje janë të mëdha. Ajo mund të shënojë kulmin dhe njëkohësisht fillimin e rënies së asaj që shumë e kanë quajtur “përjashtim izraelit”, si dhe fundin e vizionit të Netanyahut për një Izrael dominues në Lindjen e Mesme.
Mund të sjellë reduktimin e mbështetjes së pakushtëzuar amerikane dhe të ndihmës ushtarake, të vështirësojë zgjerimin e Marrëveshjeve të Abrahamit drejt Arabisë Saudite dhe shteteve të tjera të Gjirit, si dhe të ndryshojë ekuilibrat rajonalë në periudhën pas luftës.
Po ashtu, mund të hapë rrugën për një ulje të izolimit ndërkombëtar të Iranit dhe një riintegrim gradual të Teheranit në skenën ndërkombëtare. Rezultati final mund të jetë që Izraeli të dalë më pak i sigurt sesa më parë.
Netanyahu staked everything on a comprehensive and legacy-enhancing victory over his Iranian foe and lost badly. Now he must reap the consequences of the whirlwind. Don’t make more trouble or more excuses, Bibi. Don’t expect to be pushed or fired. Resign./ Adapted from “Pamphlet,” from “The Guardian”
Lini një Përgjigje