FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Drought, lack of mechanization and high costs are leading this year to a drop of up to 50% in olive production compared to last year. Olive oil prices for collection have increased from 11 to 56% due to the lack of production. Farmers are demanding subsidies for mechanization and irrigation, while processors are demanding the equalization of VAT to zero, and a reduction in the costs of analysis through state laboratories.
Hamit Boja, a farmer from the village of Galigat in Gramsh, an area known for vegetable production, owns a plot of land with around 360 olive trees.
He says that two years ago he harvested about 26 kilos of olives, while in recent years production has dropped significantly.
This year, Hamiti has only harvested 3.5 hectares of olives, from which he managed to extract 50 liters of olive oil for personal consumption only.
"I haven't even managed to get 10% of the production of the previous two years. Both last year and this year we have come out very poorly."
"Last year the reason was the plant cycle, while this year we were harmed by dry weather during the summer and the lack of mechanized services," says Hamiti.
He points out that all work in the olive grove is still done by hand, while olive harvesting is done manually or by workers who are paid 3,000–4,000 lek/day. For this reason, without subsidies for mechanization, according to him, it is impossible to increase production.
"I will continue to provide services as best I can, but I do not foresee how the drought will affect the next year's production. Without help with mechanization, it is impossible to improve the situation," the farmer concludes.
In the Elbasan area, overall olive production is declining this year, according to Agron Çakalli, head of the Elbasan Agricultural Federation (FBE), which has been operating for 25 years as a collection and processing point for olive oil for the united olive groves of 100 farmers in the area.
"This year, overall, olive production is down compared to the previous year. For some farmers, the drop in production has been high, for others, the reduction in production ranges from 30 - 40 to 50%.
In the administrative area of Shirgjan and in the four other administrative units of Elbasan, so far it has been found that production has decreased by less than 50% compared to the previous year.
The main causes of the decline in production, according to him, are atmospheric conditions, especially the drought that prevailed during the summer season, and the biological cycle of the plant.
Farmers' services to olive groves, although with difficulty, have not been lacking, but the head of the Agricultural Federation of Elbasan, Mr. Çakalli, underlines that the lack of mechanization of the process remains another factor that hinders the increase in production.
The situation with olive production is similar in other areas of Albania.
Ylli Hajdini, the director of the olive oil collection and processing factory "SED - Borshi", stated that in some areas of the South, including villages such as: Borshi, Lukova, Piqeras, etc., olive production so far is up to 50% less compared to last year.
reason
Mr. Hajdini claims that the dry weather has had a greater impact on the decline in production of old roots, while in olive grove plots planted with roots, the decrease in production has been influenced by the decline in farmer services and the lack of mechanization of land cultivation.
"The olive grove plots lack irrigation canals. Farmers do not have water for irrigation and this remains one of the main problems that requires a solution to maintain production. In addition to the lack of water, the land in the olive groves continues to be unworked with machinery."
The lack of mechanization, reinforced by the high fragmentation of plots, hinders the timely provision of services.
Even olive harvesting is still done by hand, as farmers lack mechanical equipment and the subsidies to invest in it.
"These are the main factors that are affecting the decline in olive production in many areas of the country ," says Mr. Hajdini.
Other olive collectors and processors for the Berat and Elbasan areas also claimed that olive production, both for direct consumption and for processing into oil, is lower than in 2024. By the end of the season, it is expected that the amount of olives collected in Berat will be 30 to 40% less.
Kastrijot Çuedari, a processor from Berat, explained earlier that the decline in production was particularly affected by high temperatures during the summer, which extended into the fall, negatively affecting the development of the fruits.
In the Cakran area, according to collector Taulant Musaraj, olive production is 40 to 50% lower compared to the October-November 2024 season, for the same climatic reasons.
In almost three decades, according to INSTAT data, from 1998 to 2024, it turns out that olives have had significant fluctuations, both in production and yield.
In this period, the highest amount of olive production was reached in 2022, with a quantity of 157.7 thousand tons of olives or 43% more than the previous year. The production yield was 17.2 kv/ha or 4.7 kv per ha more than in 2021.
In addition to 2022, the high amount of olive production was also achieved in 2012, especially after the subsidy measures taken by the government from 2009 to 2013. In 2012, 108 thousand tons of olives were produced, with an increase of 65% compared to 2011.
In 2023, the amount of olives produced reached 117.6 tons of olives. Compared to 2022, olive production fell by 25%. The production yield also decreased by 4.8 kg per ha in 2023, compared to 2022.
Në vitin 2024, sipas të dhënave të INSTAT, u prodhuan 146,7 mijë tonë ullinj. Krahasuar me 2023, sasia e prodhimit u rrit rreth 25%. Në 2024, rendimenti i prodhimit të ullirit arriti 15.2 kv/ha. Në raport me 2023, rendimenti ishte me rënie 2.8 kv/ha.
Sa vaj ulliri u prodhua në vitin 2024
Bazuar në të dhënat e Ministrisë së Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural për vitin 2024, prodhimi i vajit të ullirit ka arritur në 35,6 mijë tonë. Kjo përfaqëson një rritje prej 26% krahasuar me vitin e kaluar.
Kjo është sasia më e lartë e prodhuar në 16 vitet e fundit, që nga viti 2009 deri në 2024.
Fermerët dhe përpunuesit parashikojnë që sasia e vajit të ullirit të prodhuar të jetë me rënie të lartë, nga pakësimi i prodhimit të ullinjve.
Rënia e prodhimit po ndikon edhe në rritjen e çmimit të grumbullimit të vajit për fermerët e zonës së Elbasanit deri 11% më shtrenjtë sesa vjet.
F.B.E prej 12 vitesh grumbullon vajin ekstra të virgjër nga fermerët. Vitin e kaluar, çmimi mesatar i grumbullimit varionte nga 620 deri në 630 lekë për litër, pra nën kufirin prej 650 lekësh.
Ndërsa këtë vit, çmimi ka arritur në 700 lekë për litër ose edhe më lart, kryesisht për shkak të rënies së prodhimit.
Sipas Agron Çakallit, kostot e prodhimit për fermerët vijojnë të jenë të larta për shkak të mungesës së mekanizimit të ullishtave dhe mungesës së subvencioneve për prodhimin e vajit të ullirit.
Ai thekson se fermerët kanë nevojë për kredi të buta ose kredi me interes 0%, sepse pa mbështetje financiare është e vështirë të ulet çmimi i grumbullimit.
“Për sa kohë puna në ullishte kryhet ende me mjete tradicionale me kazmë, lopatë, krehër dhe me dorë, kostoja e prodhimit do të mbetet e lartë. Edhe fuqia punëtore ka një kosto të konsiderueshme, duke shtuar presionin mbi çmimin përfundimtar të vajit”, pohon ai.
Ndryshe nga zonat e Elbasanit, në Jug, Ylli Hajdini nga fabrika e përpunimit të vajit Borsh, tha se vaji i ullirit i prodhuar nga varieteti i ullirit “Kalinjot” po kërkohet me çmim 1,000 lekë për litër, kundrejt çmimit prej 600 deri 650 lekë për litër që u grumbullua vitin e kaluar.
Krahasuar me vjet, çmimi i vajit të ullirit për grumbullim është rritur deri 54%.
“Çmimi i vajit të ullirit për varietetin ‘Kalinjot’, që mbizotëron në zonat e Jugut, është shumë i lartë. Fermerët kërkojnë një çmim prej 1,000 lekë për litër, gjë që nuk mundëson grumbullimin e vajit për shitje.
Pra deri tani nuk kemi realizuar grumbullime, duke qenë në pritje të një rënieje të mundshme të çmimit.
Me këtë nivel çmimi, duke i shtuar shpenzimet e ambalazhit (përfshirë qelqin, etiketat, tapat etj.) dhe marzhin e fitimit, kostoja e prodhimit të një litri vaji të ambalazhuar arrin në 1,400–1,500 lekë për litër.
Ky është një çmim i papërballueshëm jo vetëm për fuqinë blerëse vendase, por edhe për eksport, duke e vështirësuar seriozisht aktivitetin tonë si përpunues.
Ndërsa në Greqi dhe Spanjë, vaji i ullirit për grumbullim, po shitet prej fermerit me çmim nën 5 euro për litër.
Sivjet është regjistruar shtrenjtim edhe në çmimin e ullirit kokërr, që përforcon presionin mbi grumbullimin dhe përpunimin e vajit”, nënvizon z. Hajdini.
Ai renditi një sërë arsyesh pse prodhimi vendas nuk arrin të konkurrojë fqinjët.
Sipas tij, kostot e larta të prodhimit janë jo vetëm për shkak të pagave të larta për punonjësit, por edhe nga mekanizimi i ulët që nuk nxit rritjen e rendimentit, mungesa e subvencioneve për çdo litër vaj të prodhuar nga fermeri, siç është në Greqi, ku shteti subvencionin fermerin 1 euro për litër dhe nga niveli i lartë informalitetit të shitjeve në vend.
Vijon rënia e eksporteve të vajit të ullirit
Sipas dhënave të Doganave, në muajt janar-shtator u eksportua një sasi prej rreth 670 mijë kg vaj ulliri. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, eksportet janë ulur rreth 71%.
Por rënia e eksporteve të vajit të ullirit ka nisur që në vitin 2024, veçanërisht në muajt tetor-dhjetor, periudhë kur niveli i eksporteve të vajit arrin në sasinë e 17,4 mijë kg, më e ulët se në vitin 2020 të pandemisë së Covid-19 kur u eksportua një sasi prej 28 mijë kg.
Në total, për 2024, sipas të dhënave të Doganave u eksportua një sasi prej 2,3 mln kg vaj ulliri. Krahasuar me 2023, eksportet kanë rënë rreth 62%. Në vlerë, për 2024-n, tkurrja e eksporteve është rreth 44%.
Numri i operatorëve eksportues për 2024 ishin 41, më së shumti grumbulluese dhe eksportuese, përfshirë edhe persona fizikë.
Përpunuesit pohojnë se vazhdojnë të eksportojnë vaj në vendet me mungesë prodhimi, por sasia e eksportuar mbetet e ulët, për shkak të mungesës së konkurrueshmërisë së çmimit.
“Prej dy vitesh, çmimi i vajit të ullirit te ne është më i lartë se ai i tregut rajonal. Pavarësisht mungesës së konkurrueshmërisë, ne e kemi shitur vajin dhe sasia e vogël që kemi të grumbulluar është e gjitha e rezervuar për eksport. Megjithatë, krahasuar me vendet fqinje, çmimet tona mbeten dukshëm më të larta.
Dikur kemi pasur tregti të qëndrueshme me Greqinë, por prej dy vitesh nuk eksportohet më vaj ulliri atje, pasi çmimi në tregun grek rezulton më i ulët se sa në vendin tonë. Edhe blerësit italianë nuk po vijnë më, sepse çmimi i vajit në Itali është më i lirë.
Aktualisht, ne eksportojmë kryesisht në vendet e Europës Qendrore, si Gjermania, Polonia dhe Hungaria, shtete me mungesë prodhimi. Në këto tregje kemi arritur të krijojmë bashkëpunime të qëndrueshme me disa tregtarë.
Kërkesa për vaj është e qëndrueshme edhe në tregun e brendshëm. Por konsumatorët vendas kërkojnë vaj ekstra të virgjër, me çmim më të ulët.
Duke përfshirë koston e ambalazhimit, shishet e qelqit, etiketat dhe tapën, çmimi final për një litër vaj të ambalazhuar arrin në 10 euro. Me këtë çmim, fuqia blerëse në tregun vendas është shumë e ulët”, shprehet Agron Çakalli drejtuesi i F.B.E.
Mr. Çakalli says that he will continue to collect extra virgin olive oil in the same quantities as last year, due to the sales guarantees that export provides, while for the domestic market, selling the oil remains unprofitable due to consumer demand for the product at cheap prices.
He says that farmers' homes still have unsold stocks of oil produced last year, as the oil was not collected by them due to the unprofitability of the price.
Olive oil imports quadruple for January-September
Unlike the performance of olive oil exports, imports have marked significant growth.
In the period January-September 2025, according to Customs data, a quantity of 183.3 thousand kg of olive oil was imported. Compared to the same period of the previous year, the quantity of imported oil increased by about 325%.
There was an increase in imports for 2024 as well. In total, in 2024, an amount of 419 thousand kg of olive oil was imported, the highest amount imported after 2020. Compared to 2023, imports have increased 10 times.
Customs data shows that there were 52 operators that imported olive oil in 2024. Most of the importing operators are supermarket chains and food distributors.
Producers claim that the increase in olive oil imports from supermarkets continues to be driven by the more favorable price of olive oil offered abroad and the decline of the euro./Monitor
Lini një Përgjigje