FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Over the past decade, traditional fields of higher education have lost ground drastically. The humanities, arts, education, and social sciences all saw their student numbers halve between 2016 and 2024.
In contrast, engineering, medicine, and their branches have seen double-digit student growth in the last 8 years. This year, the academic offering expands with the entry into the market of the Rochester Institute of Technology (RIT) with programs in computer science and engineering.
Challenges of higher education
The technological revolution is rapidly orienting higher education towards branches of engineering, technology, informatics, etc., everywhere in the world, and Albania is also following this trend.
The number of students shrank by 11.8% between 2016 and 2024, as a result of the decline in the young population, but in engineering branches, their number increased by 15%, according to official data.
In pursuit of these trends, the academic offer for technology-related branches is also increasing.
The Harry Fultz Institute offers higher education starting this academic year, bringing to Albania the Rochester Institute of Technology (RIT) branch. Founded in 1829 in the United States of America, RIT specializes in technology and engineering.
Building on the legacy of the Harry Fultz Institute, RIT Tirana aims to bring a competitive offering for engineering and computer science majors to our country’s higher education market. Dr. James A. Myers, Director of International Education and Global Programs at RIT, said that “what matters is finding a place that doesn’t just give you a degree, but gives you the direction, opportunities, and support to build a future that excites you. That’s exactly what we strive to do at RIT Tirana.”
Due to their high flexibility and faster adaptation to the needs of the labor market, private universities are becoming more attractive to high school graduates. During 2016-2024, the number of students in public higher education decreased by about 26%, while in private ones it increased by 45.7%.
Higher education in our country, both in the private and public sectors, is under pressure from demographic developments. The rapid decline in the younger age groups of the population is emptying classrooms in many branches, while some universities in the regions are at risk of closing.
"I think that all universities, public and private, must adapt to the conditions of an even stronger reduction in new students expected in the future."
Universitetet publike mendoj se duhet të konsolidohen dhe të specializohen në programe të caktuara mbi bazën e një avantazhi të dukshëm mbi konkurrentët, ndërsa universitetet private gjithashtu mund të kalojnë drejt bashkimeve ose formave juridike të veçanta”, tha Selami Xhepa, President i Universitetit Europian të Tiranës.
Studentët po bëhen pragmatistë, rriten degët e shëndetësisë dhe inxhinierisë, bien klasiket
Gjatë gjashtë viteve të fundit, fushat klasike të studimeve të larta kanë humbur terren në mënyrë drastike.
Shkencat Humane dhe Artet kanë parë një përgjysmim të numrit të studentëve me 52% ndërmjet 2018-2024, ndërsa Shkencat Sociale, Gazetaria dhe Informacioni kanë rënë me pothuajse 40% në të njëjtën periudhë.
Një tjetër rënie e mprehtë është shënuar në Shkencat Natyrore dhe Matematikë, ku numri i studentëve është përgjysmuar (−49.9%).
Edhe Shkencat e Arsimit kanë humbur një të katërtën e studentëve, duke reflektuar mungesën e atraktivitetit të profesionit të mësuesit, pavarësisht nevojave të tregut për një brez të ri në këtë profesion.
Në këtë panoramë, fusha e bujqësisë dhe veterinarisë ka humbur gjithashtu gjysmën e studentëve, rreth 45% në gjashtë vite, duke vënë në pikëpyetje të ardhmen e sektorëve që kërkojnë zhvillim të qëndrueshëm rural.
Fusha e biznesit dhe administrimit të ligjit mbetet ndër më të frekuentuarat, me mbi 30 mijë studentë në vitin 2024, por ajo ka regjistruar një tkurrje prej gati 9% gjatë 2018-2024.
Në kontrast me këtë rënie të përgjithshme, dy fusha kanë përjetuar rritje të fortë. Shëndeti dhe Mirëqenia ka parë një shtim me mbi 22% të studentëve, duke arritur në 25 mijë të regjistruar në vitin 2024.
Ky trend pasqyron rritjen e kërkesës për profesionistë në shëndetësi, veçanërisht pas pandemisë dhe me një popullsi që po plaket me ritme të shpejta.
Inxhinieria dhe degët e saj kanë shënuar rritje prej 15% të numrit të studentëve në 6 vitet e fundit, në rrjedhë krejt të kundërt me fushat e studimit në shkencat humane.
Në vitin 2018, studentët në degët e inxhinierisë zunë 14.4% të totalit të studentëve, ndërsa në vitin 2024, ata zunë 18% të totalit.
Kjo tendencë do të shtyhet më tej duke parë numrin e lartë të aplikimeve në fazën e parë të regjistrimeve në këto degë për vitin akademik 2025-2026.
Studentët e teknologjisë dhe informacionit zënë ende një peshë të ulët me vetëm 8.1% të totalit të studentëve më 2024 nga 7.2% që zunë në vitin 2018.
Degët që kanë lidhje me shëndetësinë kishin 20.7% të totalit të studentëve në vitin 2024, me rritje të këtij treguesi me 5.8 pikë për qind në krahasim me vitin 2018.
Degët e studimit me peshën më të lartë në numrin e studentëve janë degët e ekonomikut dhe juridikut, me 25% të totalit të studentëve, pak a shumë me të njëjtën peshë si në vitin 2018.
Zhvendosja e preferencave të studentëve po pasqyron presionin që ushtron tregu i punës mbi zgjedhjet.
Teksa degët tradicionale vazhdojnë të humbin studentë, universitetet dhe qeveria do të përballen me një mungesë serioze të profesionistëve në fusha kyçe për zhvillimin afatgjatë, si arsimi, bujqësia dhe shkencat natyrore.
Ndërkohë, rritja e shëndetësisë dhe inxhinierisë është një sinjal pozitiv për përshtatjen e të rinjve ndaj sektorëve që ofrojnë siguri punësimi dhe paga më konkurruese.
Rritet preferenca për studime në privat
Përpos faktit që numri i përgjithshëm i studentëve është në rënie, tregu i studimeve po tkurr me shpejtësi numrin e tyre në universitetet publike, ndërsa në universitetet private po rritet.
Në vitin 2016, universitetet publike mbanin peshën kryesore të arsimit të lartë në vend, me mbi 116 mijë studentë, ose rreth 83% të totalit. Tetë vite më vonë, në 2024, kjo peshë ka rënë dukshëm, regjistrimet kanë zbritur në 86.900 studentë, duke humbur gati 30 mijë të rinj ose 26%.
Rënia ka qenë e shtrirë pothuajse në të gjitha institucionet publike të arsimit të lartë me disa përjashtime.
Universiteti i Tiranës ka humbur mbi 22% të studentëve, Universiteti Bujqësor ka humbur mbi 44%, ndërsa universitetet e rretheve si Shkodra, Korça dhe Elbasani kanë rënie nga 40% deri në 55%.
Në shumicën e rasteve, rënia reflekton interesin e ulët për programe tradicionale, teksa ka një rritje të emigrimit të të rinjve dhe një paragjykim në rritje mbi lidhjen e diplomës me tregun e punës.
Në të njëjtën kohë, universitetet private kanë njohur një rritje të dukshme. Nga 24.500 studentë në vitin 2016, numri është rritur në mbi 35 mijë, një shtim prej 45%.
Në vitin 2016, studentët në universitetet private zunë 17% të totalit të studentëve, ndërsa në vitin 2024, 29% të totalit, me gjasë për të kaluar në mbi 30% në këtë vit të ri akademik.
Universiteti Europian i Tiranës kryeson për numrin më të madh të studentëve në sektorin privat, me mbi 4500 në vitin 2024, ose 12.5% të totalit të studentëve në arsimin e lartë jopublik.
Në disa institucione, zgjerimi ka qenë i fortë. Universiteti Mesdhetar ka trefishuar regjistrimet, CIT ka pesëfishuar pranimin e studentëve, ndërsa Epoka dhe Polis kanë shënuar rritje mbi 60% dhe 150% ndërmjet 2016-2024.
Pse po zgjedhin privatin
Aktorët e tregut të arsimit të lartë privat pohojnë se arsyet se pse po tërheqin më shumë studentë janë investimet në infrastrukturën moderne dhe programe të reja studimore, shpesh të lidhura me tregun global të punës, teknologji, shkenca kompjuterike, dizajn, menaxhim biznesi apo shkenca sociale të aplikuara.
Universitetet private kanë krijuar më shumë marrëveshje ndërkombëtare, duke ofruar shkëmbime, diploma të dyfishta dhe programe në gjuhën angleze, të cilat i bëjnë më tërheqëse për një brez që synon të integrohet në tregun global të punës.
“Në kuptimin sasior, gjatë këtij viti ne kemi shtuar listën e programeve që ofrohen në gjuhën angleze në 10 të tilla, në përputhje me objektivin tonë kryesor që është sjellja e studentëve ndërkombëtarë në auditorët tanë.
"The structural changes occurring in labor market demands are also reflected in the reallocation of our resources towards the most market-demanded programs," said Selami Xhepa from the European University of Tirana.
A degree from a private university, accredited and recognized in international partnerships, is seen as a safer step towards the labor market in the EU or beyond by young Albanians who have a strong inclination towards emigration.
In many Balkan countries, private education is gaining ground over public universities, especially in Kosovo and North Macedonia.
These displacements will worsen skills in some professions with direct impacts on the Albanian economy.
Public universities, which have historically produced the majority of cadres in classic sectors such as teaching, health, and administration, are facing declining enrollments.
On the other hand, private universities are producing more and more young people oriented towards new sectors of the economy such as IT, management, communication, and design.
This could create a gap between the supply of graduates and the real needs of the Albanian market, but at the same time could better match the demands of the European market, where many of these students intend to emigrate.
If the current trend continues, within a few years, private universities could become the dominant factor in Albanian higher education.
If public universities do not urgently review their programs, modernize their curricula, and strengthen their connection to the labor market, they risk not only losing students, but also their historical function in training professionals in all fields./ Monitor
Lini një Përgjigje