FLASH
Shkruar nga Dashnor Kaloçi
In mid-October 1982, immediately after the arrest of former Interior Minister Kadri Hazbiu (then Minister of People's Defense) and his deputy, Feçor Shehu, (then Minister of Interior, arrested on March 22, 1982), at the behest of Enver Hoxha and by order of Hekuran Isai, the "Special Operational Group" was created, headed by the Deputy Minister of Internal Affairs and at the same time Director of State Security, Zylyftar Ramizi, with Enver Zeneli and Hasan Ulqinaku as his assistants. The main task of this group was; "discovery and investigation of the activity of the hostile group", headed by Kadri Hazbiu, which also included Feçor Shehu, Llambi Ziçishti, Nesti Nase, Mihallaq Ziçishti, Llambi Peçini, Fiqret Shehu, etc., as well as the connections they had with former Prime Minister Mehmet Shehu.
In addition to other tasks, such as; reviewing, studying and analyzing a large number of files and archival documents, belonging to a long period of time, (1945-1982), the "Special Operational Group", called and asked some of the former senior officials of the leadership of the Albanian People's Army and former senior management cadres of the Ministry of Internal Affairs, State Security officers, etc., to provide in writing, what they knew or had doubts, regarding the "hostile activity", of Kadri Hazbiu, Feçor Shehu, or other persons with whom they had been connected by work or not, during the period that they had served at that ministry, or in the Internal Affairs Branches in the districts, in the Political Intelligence sector, at our diplomatic representations accredited in various countries of the world, etc.
Likewise, by order of the Minister of Internal Affairs, Hekuran Isai (member of the Politburo and secretary of the Central Committee of the Albanian People's Liberation Army), five "working groups" were created, with experts from the relevant fields and departments, from the Ministry of Internal Affairs and People's Defense (for Kadri Hazbiu, Feçor Shehu and Llambi Peçini), from the Ministry of Health (for Llambi Ziçishti) from the Durrës district and that of Korça (for Mihallaq Ziçishti, former first secretary in those two districts). These five "expert groups", since they would "discover and investigate the hostile activity", for the five arrested and their collaborators, would ultimately submit a detailed report to the "Special Operational Group", which, as we emphasized above, was led by the Deputy Minister of Internal Affairs and at the same time Director of State Security, Zylyftar Ramizi.
Among the former senior officials of the Albanian People's Army and the Ministry of Internal Affairs, former management cadres and officers of the State Security, etc., who were forced and responded to the call to give their written testimonies to the "Special Operational Group", were: Liri Belishova, (former member of the Politburo and secretary of the Central Committee of the Albanian People's Army for propaganda, art and culture), Nesti Kerenxhi, (former Major General, Director of State Security and Minister of Internal Affairs), Xhule Çiraku (former Major General, Director of Security and Deputy Minister of Internal Affairs), Rexhep Kolli (former Major General, Director of State Security and Deputy Minister of Internal Affairs), Zija Kambo (former Major General and Commander of the Republican Guard), Zoi Themeli (former Major General, Director of State Security and Deputy Minister of Internal Affairs), Nevzat Haznedari, (former Major General and Head of Investigation at the Ministry of Internal Affairs), Hekuran Pobrati (former Colonel and Senior State Security Officer), Feti Smokthina (former Colonel and Commander of the Republic Guard), Zylfi Saliu (former Colonel, Senior State Security Officer, Head of the Internal Branch in several districts, and Member of the People's Assembly), Lelo Sinaj, (former Major Officer and Director of State Security), Halil Zeneli (former Colonel of Security and Head of the Internal Branch in several districts), Ilo Manushi (Major Officer and Head of the Personnel Directorate of the Ministry of Internal Affairs), Xhemal Bejto Fasllia, (former Senior State Security Officer at the Ministry of Internal Affairs), Ibrahim Kubati (former Senior Officer, sentenced to political imprisonment, together with his brother, Ali Kubati, former vice-president of the Tirana Executive Committee, close friend and colleague of Myslym Keta), Mark Dodani (former vice-president of the Internal Affairs Branch of the Saranda district with the rank of lieutenant colonel, senior State Security officer), etc., etc.
While we have published the testimonies of the above-mentioned individuals in some of the previous issues, in this article we are publishing some archival documents extracted from a voluminous file found in the archival fund of the Authority for Information on Files of the former State Security. The first document concerns the testimonies given by the Security collaborator with the pseudonym "Qershiza", who informs about the conversation that a former high-ranking official had, regarding the Tirana Conference of 1956.
Si dhe një bisedë tjetër me një shofer nga Tepelena, (të raportuar me shkrim nga oficeri i Sigurimit Moisi Nushi), për ato që përfliteshin në ministrinë e Mbrojtjes Popullore dhe zyrën e Shefit të Shtabit të Përgjithshëm, Veli Llakaj, pas arrestimit të Kadri Hazbiut, për eliminimin e Mehmet Shehut. Ndërsa në dokumentin e tretë, i hartuar nga oficeri i Sigurimit të Shtetit, Koli Sallaku, (pjesë e “Grupit Operativ Special”), bëhet fjalë lidhur me përgjimet e bëra me teknikë operative në burgun e Burrelit, për bisedat e bëra aty nga disa të dënuar, ish-ushtarakë dhe funksionarë të lartë të PPSH-së e qeverisë së kryesuar nga Mehmet Shehu, si Kiço Ngjela, etj. Për më shumë rreth këtyre etj., na njohin dokumentet në fjalë, të cilat publikohen për herë të parë dhe me faksimilet e fotot përkatëse, nga Memorie.al
Informacioni sekret i dy punëtorëve operativ të sigurimit, Enver Zeneli dhe Koli Sallaku, dërguar ministrit të brendshëm Hekuran Isai, lidhur me dëshmitë e agjentit “qershiza’ për konferencën e Tiranës në 1956, si dhe bisedat e bëra nga Veli Llakaj, për Mehmet Shehun, Kadri Hazbiun, etj.
Sekret ekzemplar nr. 1 Tiranë, më 11.10.1982
Informacion
Në dosjen formulare dhe atë të punës të (………) gjetëm këto të dhëna që paraqesin interes:
Në raportin e datës 14.8.1957, bashkëpunëtori “Qershiza”, ka raportuar se (………) i ka thënë:
“…Në Konferencën e Tiranës u ekspozuan pak shokë, ndërsa shumica dërmuese ishin jashtë saj. Përveç të tjerash, kishte dhe nga të Sigurimit dhe të Ushtrisë të cilët janë të fshehur.
Janë dy kapitenë që rrinë me shokun Enver dhe shokun Mehmet, që janë tanët, unë kam biseduar me ta dhe i kam shokë. Mbas Konferencës së Tiranës më kanë kapur oficerë, bile dhe kolonelë, të cilët më kanë thënë; aman Peço, mos fol…”!
Në raportin e datës 18.2.1982, Peçua ka raportuar se (….në 2/A për agjitacion e propagandë, ndiqet nga Fieri), i ka thënë:
“Mehmetin e vranë, e vrau udhëheqësi kryesor, ashtu siç i ka vrarë të gjithë shokët. Ustai nuk është imperializmi, apo dikush tjetër, por është vetë udhëheqësi kryesor, sepse ai e detyroi të vrasë veten.
Shumë shpejt, bile brenda qershorit, në mbledhjen e Komitetit Qendror, do kërcasë pushka brenda për brenda. Ai që do e kërcasë i pari, do jetë ministri i Mbrojtjes, sepse nuk mund të pajtohet me akuzën për tradhti të Mehmet Shehut.
Mos harrojmë se ministri i Mbrojtjes, është rritur te Mehmet Shehu…! Unë i kam thënë shefit të Shtabit të Ushtrisë, se çorrushjotët janë budallenj që nuk veprojnë?! Po shefi çfarë të tha, e pyeti ai (…….)? Shefi qeshi tha (……)”.
Në shënimin operativ të datës 3.5.1982, bërë nga Punëtori Operativ, Moisi Nushi, thuhet se (……) ka raportuar:
“….Më datën 16.4.1982, jam takuar me (…..) i cili në bisedë e sipër më tha: Doli fjala ime. Udhëheqësi kryesor po qan natë e ditë për këto që po ndodhin. Ministria e Punëve të Brendshme po pastrohet, do të dalin rreth 40-50 kuadro të dënuar, për këtë do të dali dhe një libër i veçantë.
Isha këto ditë në Tiranë bashkë me gruan time dhe i shkova në zyrë Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë (……….). Në zyrën e tij ndodhej edhe një shok tjetër, (emrin e të cilit nuk ma tregoj), që edhe ky dikur ka qenë më funksion, por tani ka rënë.
U thashë: “Çfarë po bëni”? Veli Llaka më shikoi me buzëqeshje dhe m’u përgjigj: “Çfarë të bëjmë, presim”?! Unë u thashë: “Çfarë prisni, s’ka më andej e këndej, burrë ishte vetëm ai (Mehmet Shehu). Po ministri, çfarë po bën”? Shefi i Shtabit, m’u përgjigj: “Le të veprojë, pse, ne do e mësojmë atë”?
Në vazhdim (S……..), më tha se shkova edhe tek (……), por më tha të pres dhe nuk e takova sepse isha me gruan dhe nuk mund të prisja gjatë. Aranitin e njoh se kam qenë shofer i tij…”.
Sqarim: (Sh……), është me origjinë nga Tepelena, shtresë e varfër, punon shofer. Në vitin 1979, është këshilluar nga Dega e Fierit, për agjitacion e propagandë. Në ngarkim të tij ka 2 prova për aktivitet armiqësor.
Mendimi ynë është se meqenëse është këshilluar njëherë dhe për të sqaruar ato qëndrimet që ngre bashkëpunëtori “Lundra”, ky të arrestohet.
Punëtorët operativ: Enver Zeneli, Koli Sollaku
Relacioni sekret i punëtorit operativ, Koli Sollaku, dërguar grupit operativ special, mbi përgjimet e bëra në burgun e Burrelit, lidhur me bisedat për dënimin e “grupit armiqësor” të Beqir Ballukut, Mehmet Shehut dhe Kadri Hazbiut
extrat nga informacioni me teknikë operative datë 3.4. dhe 5.7.1982 mbi bisedat e të dënuarve (………) Burrel
I dënuari (……..) duke folur rreth goditjeve që u bënë në ushtri me rastin e zbulimit të grupit komplotist të Beqir Ballukut me shokë, në bisedë e sipër me Kiço Ngjelën, i thotë: “Si mbeti (……….) përjashta, që kishte shkruar të gjitha, dhe për Kryeministrin (Mehmet Shehun) e të gjitha i kish shkruar dhe mbeti përjashta (………), dhe asnjë nga sektori i tij, disa të dënuar, disa i hoqi, por në përgjegjësitë e kështu nuk dolën gjëkundi, dhe shkuan e zunë nga një qoshe…e (……..) për një kohë….por vajtën nëpër punëra kështu….sekretar Komitete Partie.
Na e prunë për ballafaqim ne, nga Drejtoria Politike, i kanë marrë të gjitha të dhënat dhe i kanë nxjerrë dëshmitarë! Po atëhere kur ish Vaska në shkollë, u ngrit me të madhe atje, se e shpëtoi (………), Ushtrinë. Pra sektori politik, e ruajti atë…”!
Sqarim plotësues: (……….) në kohën që u godit grupi i Beqir Ballukut me shokët, ishte Zv/Drejtor i Drejtorisë Politike dhe si i tillë, ai u ngarkua me përgjegjësi të rëndë për ngjarjet në Ushtri. Edhe të dënuarit dhe të ekzekutuarit (……………) dhe mbiu bazën e këtyre materialeve, ai u muarr një kohë në përpunim, duke qëndruar në radhët e Partisë, që vazhdon të jetë dhe sot.
Nga ana tjetër, kur u shkëputën të gjithë personat e implikuar në komplot, nga Tirana u shpërngul edhe (……..) por u çua në qytetin e Krujës dhe mbas një kohe u hoq nga përpunimi, duke mbajtur në ruajte materialet komprometuese, që sot i ka Dega e Brendshme Krujë.
I remember that when I went as a management officer to the Krujë Internal Affairs Branch, the head of this Branch, comrade Hamit Myhyrdari, while discussing the issue of (…….) said that here in Krujë (…….) they treat him very well, they stay and associate with him as responsible cadres in the district, to the extent that he also does the life of the Party in the Executive Committee of the district, where he was appointed as responsible for Defense problems in the Committee.
Being in contact with such cadres of the district (…….), he spoke to both of them with pride, saying: "I was in Tirana, I was at Kadri Hazbiu's house, I met comrade Kadri, who said this or that, etc.
So, in this way he demonstrates the support he received from Kadri Hazbiu, perhaps this may have influenced his treatment in this way by the Party and the government in Kruja.
It should be noted here that Kadri Hazbiu's wife is a close relative of (…….), whose brother (………), is (……..), in Turkey. I think the materials in the custody of (……..) should be studied./Memorie.al
Lini një Përgjigje