FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Rritja ekonomike në Ballkanin Perëndimor pritet të mbetet modeste gjatë dy viteve të ardhshme, raporton Trend duke cituar raportet e fundit të BERZH-it.
Rajoni parashikohet të rritet me një mesatare prej 2.7 përqind në vitin 2025, ndërsa në 2026, kjo rritje parashikohet në 3.2 përqind. Sipas raportit, pasiguria e vazhdueshme globale dhe kërkesa e dobët e BE-së vazhdojnë të rëndojnë eksportet, tregtinë, investimet dhe remitancat. Ekonomitë e varura nga turizmi si në rastin e Shqipërisë dhe Malit të Zi preken veçanërisht nga pasiguria në tregjet e BE-së, ndërsa vendet e orientuara nga eksporti si Serbia, Bosnja dhe Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut përballen me një rritje më të ngadaltë tregtare.
Shqipëria
Rritja ekonomike u moderua në 3.4 përqind në 3-mujorin e parë të vitit 2025, e nxitur nga sektorët e shërbimeve dhe të ndërtimit, ndërsa industria dhe bujqësia përjetuan tkurrje të lehta. Nga ana e shpenzimeve, aktiviteti ekonomik ishte përgjithësisht i balancuar, me kontribute të dukshme nga rritja e konsumit qeveritar dhe eksportet e mallrave dhe shërbimeve. Deficiti i llogarisë rrjedhëse u ngushtua me mbi 40 përqind nga viti në vit në tremujorin e parë të vitit 2025, duke reflektuar ndryshimet në të gjithë komponentët kryesorë. Presionet inflacioniste mbetën të ulëta, me normën vjetore të inflacionit që qëndroi në 2.3 përqind në gusht. Në përgjigje, Banka e Shqipërisë uli normën e saj bazë të interesit në 2.5 përqind në korrik 2025, ulja e tretë e normës që nga korriku 2024. Rritja reale e PBB-së parashikohet në 3.5 përqind në vitet 2025 dhe 2026. Rreziqet negative përfshijnë mundësinë e zbutjes së kërkesës brenda Eurozonës, rënien e flukseve të remitancave dhe faktorët e pafavorshëm klimatikë si thatësira, të cilët mund të vazhdojnë të ndikojnë negativisht në prodhimin e energjisë elektrike dhe prodhimin bujqësor. Nga ana tjetër, zbatimi i përshpejtuar i reformave strukturore dhe përparimet e mëtejshme në integrimin në Bashkimin Evropian, të mbështetura më tej nga zbatimi i Planit të Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor, mund të forcojnë perspektivën e rritjes së Shqipërisë.
Bosnjë dhe Hercegovinë
Rritja ekonomike u ngadalësua në 1.7 përqind nga viti në vit në tremujorin e parë të vitit 2025, e mbështetur nga rritja e pagave dhe remitancave. Rritja ekonomike u kufizua nga kërkesa e jashtme e ulët dhe paqëndrueshmëria politike e brendshme. Deficiti i llogarisë rrjedhëse vazhdoi në një trajektore rritëse gjatë së njëjtës periudhë, pas një dyfishimi pothuajse në vitin 2024. Inflacioni arriti në 4.8 përqind në korrik 2025, i nxitur nga rritjet e pagave reale dhe politika fiskale ekspansioniste. Rritja reale e PBB-së parashikohet të jetë 2.2 përqind në vitin 2025, duke u rritur në 2.7 përqind në vitin 2026. Rreziqe të konsiderueshme negative rrjedhin nga tkurrja e prodhimit industrial, pasiguria e shtuar tregtare, një ngadalësim në ekonominë evropiane, paqëndrueshmëria në tregjet e mallrave dhe tensionet e vazhdueshme politike.
Mali i Zi
Rritja ekonomike u ngadalësua në 2.5 përqind në tremujorin e parë të vitit 2025, kryesisht për shkak të reduktimit të eksporteve neto pasi rinovimet në termocentralin e Pljevljes çuan në rritje të importeve të energjisë elektrike. Ndërkohë, konsumi dhe investimet private u rritën, të mbështetura nga paga dhe pensione më të larta, si dhe nga projektet e infrastrukturës, përfshirë autostradën Bar-Boljare. Kërkesa e fortë e brendshme dhe importet më të larta të energjisë elektrike zgjeruan deficitet tregtare dhe të llogarisë rrjedhëse, me këto të fundit të ndikuara gjithashtu nga një rënie këtë vit si në turizëm ashtu edhe në transferta. Inflacioni u rrit nga 1 përqind në shtator 2024 në 4.5 përqind deri në korrik 2025, duke reflektuar politikën fiskale ekspansioniste dhe rritjen e të ardhurave reale të disponueshme. Qeveria qendrore pati një deficit për shkak të shpenzimeve më të larta dhe rritjes më të ngadaltë të të ardhurave. PBB-ja reale parashikohet të rritet me ritmin 2.6 përqind në vitin 2025 dhe 2.7 përqind në vitin 2026. Kostot më të larta të punës mund të ndikojnë negativisht në turizëm, dhe rindërtimi i vazhdueshëm i termocentralit pritet të kërkojë importe të mëtejshme të energjisë elektrike. Rritja e pagave, nga ana tjetër, duhet të vazhdojë të nxisë konsumin privat, me Planin e Rritjes që mbështet aktivitetin e investimeve.
Maqedonia e Veriut
Rritja reale e PBB-së u përshpejtua në 3 përqind nga viti në vit në tremujorin e parë të vitit 2025 dhe më tej në 3.4 përqind në tremujorin e dytë, kryesisht e nxitur nga ndërtimi, prodhimi dhe tregtia. Gjatë kësaj periudhe, konsumi familjar u mbështet nga rritja e të ardhurave dhe zbutja e inflacionit, ndërsa ndërtimi i rrugëve nxiti investimet. Eksportet u rikuperuan në gjysmën e parë të vitit 2025 pas një performance të ulët të eksportit në vitin e kaluar. Megjithatë, deficiti i llogarisë rrjedhëse u zgjerua me 66 përqind në të njëjtën periudhë, duke reflektuar suficite më të ulëta si në tregtinë e shërbimeve ashtu edhe në të ardhurat dytësore. Pas heqjes së kufizimeve të marzhit të fitimit për disa mallra bazë, inflacioni u rrit në 4.8 përqind deri në korrik 2025 përpara se të lehtësohej në 4.4 përqind në gusht. Politika fiskale mbetet ekspansioniste, me objektivin e rishikuar të deficitit për vitin 2025 të vendosur në 4 përqind të PBB-së, duke synuar të balancojë konsolidimin fiskal me investimet e vazhdueshme në infrastrukturë. Deficiti për periudhën janar-korrik 2025 arriti në 2.5 përqind të PBB-së së parashikuar, pasi shpenzimet tejkaluan rritjen e të ardhurave. Rritja reale e PBB-së parashikohet të jetë 3 përqind në vitet 2025 dhe 2026, e mbështetur nga kërkesa e fortë e brendshme dhe ekzekutimi i përshpejtuar i projekteve të investimeve publike, veçanërisht ndërtimi i seksioneve të autostradave përgjatë Korridoreve Pan-Evropiane VIII dhe X.
Rritja e investimeve komunale përpara zgjedhjeve lokale në fund të vitit 2025 mund të ofrojë një stimul të mëtejshëm në afat të shkurtër. Konsumi familjar pritet të mbetet i qëndrueshëm, i mbështetur nga rritja e pagave reale dhe transfertat më të larta qeveritare. Rreziqet për perspektivën ekonomike rrjedhin nga kapaciteti i kufizuar fiskal dhe paqëndrueshmëria e jashtme, veçanërisht për shkak të rregullimeve strukturore në industrinë evropiane të automobilave dhe pasigurisë së shtuar globale.
Serbia
Rritja ekonomike u moderua në 2 përqind gjatë gjysmës së parë të vitit 2025, pas dy vitesh zgjerimi të fuqishëm. Faktorët kryesorë të rritjes ishin sektorët e shërbimeve të informacionit dhe komunikimit dhe prodhimit, të mbështetur nga fillimi i prodhimit serik të automjeteve elektrike dhe rritja e prodhimit të gomave, ndërsa ndërtimi ndikoi negativisht në rritjen e përgjithshme. Trazirat sociale ndikuan negativisht në tregti, mikpritje dhe industri të lidhura me to. Ndërsa konsumi familjar dhe qeveritar vazhduan të zgjeroheshin, investimet ranë dhe eksportet neto ishin negative. Deficiti i llogarisë rrjedhëse u dyfishua në gjysmën e parë të vitit. Inflacioni mbeti i lartë në 4.9 përqind në korrik 2025, duke reflektuar si rritjen e çmimeve të ushqimeve ashtu edhe inflacionin bazë ngjitës. Shpenzimet qeveritare u rritën me një ritëm më të shpejtë për shkak të pagave më të larta dhe rritjes së transfertave sociale, duke rezultuar në një zhvendosje në një deficit të vogël në periudhën janar-korrik 2025. Rritja reale e PBB-së parashikohet të jetë 2.5 përqind në vitin 2025, duke u përshpejtuar në 3.3 përqind në vitin 2026, e mbështetur nga investimet e lidhura me EXPO-n. Rreziqet negative rrjedhin nga tensionet e vazhdueshme politike të brendshme dhe ndërprerjet e mundshme të tregtisë globale, të cilat mund të kufizojnë eksportet dhe flukset e investimeve të huaja direkte dhe të rëndojnë reformat strukturore. Megjithatë, eksportet më të forta në automobila dhe investimet e përshpejtuara në infrastrukturë mund të nxisin rritjen në gjysmën e dytë të vitit.
Lini një Përgjigje