FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Ultimatumi po mbaron, por bashkë me të mund të marrë fund edhe arsyeja...
Kur fuqitë flasin me afate, raketa dhe kërcënime ndaj infrastrukturës civile, bota po i afrohet një humnere, pas së cilës askush nuk do pyesë se kush ka pasur të drejtë.
Ultimatumi po skadon. Dhe bashkë me të, po zbehet edhe ajo pjesë e arsyes që zakonisht i ndalon shtetet të devijojnë nga presioni te marrëzia.
Presidenti Donald Trump ka thënë se afati ndaj Iranit është “final”, ndërsa Reuters dhe AP raportojnë se kërcënimi amerikan lidhet drejtpërdrejt me goditje të gjera ndaj infrastrukturës iraniane nëse nuk rihapet Ngushtica e Hormuzit.
Irani, nga ana e tij, ka refuzuar një armëpushim të përkohshëm dhe po kërkon fund më të qëndrueshëm të luftës, me garanci konkrete kundër goditjeve të reja.
Kjo është pika ku diplomacia pushon së qeni art i kompromisit dhe rrezikon të kthehet në zyrë noteriale të katastrofës.
Kur njëra palë flet me gjuhën e afateve dhe pala tjetër me gjuhën e mosbesimit absolut, nuk kemi më negociatë të vështirë. Kemi një korridor të ngushtë, ku çdo hap i gabuar mund të ndezë jo vetëm Iranin, jo vetëm Gjirin, por gjithë ekuilibrin energjetik dhe strategjik të botës.
Reuters dhe AP theksojnë se Hormuzi mbetet nyjë jetike për ekonominë globale, ndërsa tregjet po reagojnë me frikë dhe nafta po lëviz rreth 110 dollarëve për fuçi.
Por ka diçka edhe më të rëndë se kriza e tregjeve: normalizimi i idesë se mund të goditen ura, centrale dhe infrastruktura nga e cila varen miliona civilë. Kjo është pika ku politika humbet fytyrën e saj njerëzore.
AP raporton se ekspertë të së drejtës ndërkombëtare dhe zyrtarë të OKB-së kanë paralajmëruar se sulmet ndaj infrastrukturës civile mund të konsiderohen krime lufte, sidomos kur pasojat prekin drejtpërdrejt ujin, energjinë, spitalet dhe jetën e përditshme të popullatës.
Dhe këtu duhet thënë pa ekuivok: asnjë arsye strategjike, asnjë llogari force, asnjë slogan për siguri kombëtare apo ndërkombëtare nuk e pastron dot moralisht një vendim që e zhyt një popull të tërë në errësirë, etje, frikë dhe rrënim.
Infrastruktura civile nuk është “objektiv”. Është sistemi nervor i jetës së përditshme. Të godasësh atë, do të thotë të ndëshkosh jo regjimin, por qytetarin. Jo komandantin, por fëmijën. Jo bunkerët e luftës, por dritën në shtëpi dhe ujin në spital.
Editoriali i vërtetë sot nuk duhet t’i drejtohet vetëm Uashingtonit, Teheranit apo Tel Avivit. Duhet t’i drejtohet gjithë elitës politike ndërkombëtare, gjithë atyre që flasin në emër të rendit, ligjit, stabilitetit dhe sigurisë: Njerëz, vini gishtin kokës! Bota nuk mund të udhëhiqet si një dhomë krizash televizive, ku afatet shpallen para kamerave dhe planeti mbahet peng i impulsit të një deklarate të radhës.
Sepse një luftë e tillë nuk mbetet kurrë aty ku nis.
Reuters raporton se tensioni tashmë po tremb tregjet e Gjirit dhe Europës, ndërsa AP përshkruan zgjerimin e pasojave njerëzore e rajonale përtej Iranit. Historia e Lindjes së Mesme e ka provuar disa herë: është shumë e lehtë të japësh urdhra, por askush nuk kontrollon dot me të njëjtën lehtësi pasojat.
Për këtë arsye, edhe kur dikush mendon se po vepron nga pozita e forcës, duhet të ndalet për një çast dhe të kuptojë një të vërtetë elementare: forca pa masë nuk prodhon domosdoshmërisht bindje; shpesh prodhon kaos, urrejtje afatgjatë dhe një cikël hakmarrjeje që e bën paqen edhe më të largët. Nga ana tjetër, edhe refuzimi kategorik i çdo formule tranzitore, edhe ngritja e kërkesave maksimale në kulmin e krizës, mund ta bëjnë rrugëdaljen më të vështirë. Kjo është një interferencë diplomatike e mbështetur në faktin se SHBA po kërcënon me përshkallëzim, ndërsa Irani po refuzon armëpushimin e përkohshëm dhe kërkon garanci shumë më të gjera.
Sot nuk ka nevojë bota për një fitore retorike. Nuk ka nevojë as për liderë që maten me sa fort kërcënojnë. Ka nevojë për një gjë: Përmbajtje. Frenim. Mendje të ftohtë. Sepse kur ultimatumi bëhet më i rëndësishëm se jeta e miliona njerëzve, atëherë politika ka dështuar. Dhe kur dështojnë politikanët, faturën nuk e paguajnë ata. E paguajnë qytetet, familjet, civilët, ekonomitë, brezat.
Prandaj mesazhi duhet të jetë i thjeshtë, i prerë dhe pa zbukurime: ndaluni para se të jetë vonë. Rihapni kanalet reale të ndërmjetësimit. Hiqni dorë nga gjuha e shkatërrimit total. Kjo nuk është strategji e mençur. Kjo është receta klasike për një tragjedi të re ndërkombëtare.
Sepse fundi i një ultimatumi mund të duket si fitore dhe vendosmë. Por shumë shpesh është vetëm fillimi i një katastrofe që askush nuk do të arrijë ta ndalë më./Pamfleti
Lini një Përgjigje