TAGS-AT E JAVËS

Editorial11 Nëntor 2025, 10:35

Demokracia e Baronëve

Shkruar nga Pamfleti

 Si kontrollojnë elitat fiskalitetin dhe shtetin...

Demokracia e Baronëve
Janis Varoufakis /

Janis Varoufakis është ekonomist grek, ish-ministër financash dhe një nga zërat më kritikë të sistemit ekonomik global. U bë figurë ndërkombëtare gjatë krizës së borxhit në Greqi më 2015, kur përfaqësoi qeverinë greke në negociatat me Bashkimin Evropian dhe FMN-në.

I njohur për analizat e tij të thella mbi kapitalizmin financiar dhe krizën e demokracisë, Varoufakis ka themeluar lëvizjen pan-evropiane DiEM25 dhe është autor i disa librave të përkthyer gjerësisht, përfshirë “Adults in the Room” dhe “Technofeudalism: What Killed Capitalism”. Shkrimet e tij shquhen për kritikën ndaj elitave ekonomike dhe rolit të tyre në dobësimin e sovranitetit demokratik.


SHBA, Britania e Madhe, Franca dhe Gjermania po përballen me kriza të mprehta fiskale, të shkaktuara nga rritja e shpenzimeve për pensione, ndihma sociale dhe mbrojtje. Politikanët nuk guxojnë t’i ulin ato, as të rrisin taksat. Shumë argumentojnë se demokracia po e dobëson menaxhimin fiskal sepse qytetarët nuk pranojnë kufizime. Por Varoufakis kundërargumenton se problemi nuk është demokracia, por mungesa e saj. Ai e përshkruan sistemin si oligarki që na lejon vetëm të votojmë.

Zgjedhjet e lira dhe të ndershme lejojnë individë me para dhe kohë të marrin poste publike, por kjo nuk do të thotë se ata kontrollojnë pushtetin. Pas zgjedhjes, ata duhet të miratohen nga "baronët" e vërtetë politikë dhe financiarë, të cilët nuk janë të zgjedhur por e kontrollojnë sistemin.

Varoufakis sjell shembullin e Francës: në vitin 1996, 500 familjet më të pasura zotëronin 6% të të ardhurave. Sot zotërojnë 42%. E njejta elitë financiare ka mbrojtur interesat e saj duke transferuar rreziqet financiare te shteti. Në vend që të falimentojnë, institucionet financiare "shpëtohen" nga buxheti i shtetit, ndërsa taksat ndaj pasurisë nuk rriten.

Demokracia e Baronëve

Protestat si ajo në Nju Jork, kundër liderëve autoritarë dhe thirrjet "No kings" janë inkurajuese, por Varoufakis paralajmëron se ato janë të pamjaftueshme nëse nuk sfidohet pushteti i baronëve. Këta nuk janë figura të njohura, por mekanizma të integruar që dirigjojnë ekonominë, median, ligjet dhe institucionet.

Ai thekson se lufta e vërtetë nuk është me liderët karizmatikë, por me strukturat e padukshme që i mundësojnë atyre të ekzistojnë. Për sa kohë demokracia do mbetet formale dhe jo substanciale, oligarkia do të vazhdojë të dominojë.

Edhe në Shqipëri, situata pasqyron të njëjtin model. Elitat politike dhe ekonomike kanë ndërtuar një sistem ku pushteti formal qëndron në duart e të zgjedhurve, por kontrolli real i burimeve, institucioneve dhe drejtësisë qëndron tek një pakicë joformale oligarkësh. Marrëveshjet klienteliste, koncesionet shumëvjeçare, favorizimi fiskal dhe kapja e medias dëshmojnë se demokracia shqiptare funksionon si një fasadë.

Baronët shqiptarë nuk shfaqen në fushata, por ndikojnë çdo vendim strategjik. Ata kontrollojnë tregjet kryesore, financojnë fushata politike, mbajnë lidhje me drejtësinë dhe sigurojnë imunitet të heshtur. Kjo strukturë ka prodhuar një formë të re autoritarizmi hibrid, ku qytetari voton por nuk përfaqësohet.

Kjo analizë sjell nevojën për të ndryshuar qasjen ndaj reformave: jo vetëm ndërrim figurash në pushtet, por de-oligarkizimin e ekonomisë dhe transparencë në vendimmarrje. Shqipëria ka nevojë jo vetëm për liderë të rinj, por edhe për rrëzimin e strukturave që prodhojnë baronë të rinj në çdo rotacion politik./Pamfleti

janis varoufakis demokracia e baronëve

8 Komente

  1. E
    Eri

    Grek budalla! I duket sikur ka shpikur rroten. Rrymen e tij do ta quaja "skizofrenizem ekonomic". Nuk shikon vendin e tij qe eshte kthyer ne nje rrengalle demokratike,ku drejton familja Micotaqis dhe kisha greke me lidhje me Putin,ben gjoja analizen e demokracive perendimore. Nje marksist i fshehur.I brymosur me fene ortodokse.

    1. I
      Ing. Sergej Caci.

      Me sa di une, dhe nga Emisioni i Ditmir Bushatit, ish Minister i Jashtem i Shqiperise, Jani Varufakis eshte Pedagoog ne Universitetin e Oksfordit. Qe te hysh ne Replike me ate duhet te jesh i barabarte si nivel Prefesional ( ne fushen Ekonomiko financiare) me ate si Person. Une nuk e di se cfare Profesioni keni por Jani ka Botuar 3 libra per problematikat qe po kalon Europa Sot. jam i Mendimit qe ne Shqiptaret ti bejme Replikat me Profesionalizem dhe Argumenta Teknike. Faleminderit.

      1. L
        Ledi

        Bravo inxhinier! Dallohet qarte kultura nga injoranca!

        1. B
          Besim Mustafaj

          E çi përgjigjesh një copë injorantit/es! Duket që ka bërë veç shkollën e gam-gamizmit virtual dje Unin e ka parë nga trotuari.

      2. F
        Feti Dema

        Në Shqipëri ky bashkpunim(njësim i pushtetit me oligarkinë) ka edhe origjinalitetin shqiptar(zhvillimin krijues). Në Greqinë e Varoufakis kapitali ngelet aty. Rusia ju ofrojë larjen e borxheve në këmbim të blerjes së disa ishujve. Greqia nuk pranojë. Në Shqipëri politikano-oligarkia, janë gati ta shesin gjithë vëndin, ndërkohë që e kanë shpopulluar atë. Por ndarja e politikanëve nga pushtetit mund të bëhet jo vetëm nëpërmjet falimentimit, por mund të ndiqet modeli 'Rus': oligarkët të eleminohen fizikisht. "Kokat hëngshin". Që kjo mos të ndodhë , SPAK duhet të shpejtojë.

        1. Z
          Zihniu

          Tek ne elita oligarqike perfaqesohet nga kreu i qeverise Ed Rama. Mjaft te shohesh vendimet qe qeveria Ed Rama, nfakt vetem Rama, mer dhe bindesh qarte. Me e fundit ligji per Paqen fiskale, asnje perfitim shtresat e zakonshme, jo biznesore, e zhytur ne mjerim nga qe ska te paguj ujtin, dritat, taksat lokale, as detyrime te tjera. Per ta ska paqe fiskale, kur ti teket shpirtziut Rama i fut nje urdher per dhune fiskale dhe ca ne burg ca te vetvrare si me energjin. Kto politika zbato Ed Rama sja ndje per humanizmin. At e solli ne pushtshtet oligarkia per ti sherby. Mire keq Sal Berisha e boni nje amnisti fiskale ne 2011, ja fali fakirave cnuk kishin pagu edhe pse pd eshte e djathte. Ky menderi qe drejto ps e majte gjithmon pjerdh djathtas hahahaha.

          1. B
            Ben

            Super specialist Varufakis bravo.

            1. A
              A

              Pse patronazhistët meshkuj, gjejnë gjithnjë pseudonime femrash si Eri.. Zot çfarë IQ mizerabël kanë, midis patës dhe Xeqinesë.

              Lini një Përgjigje

              Editorial