FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Presidenti ukrainas kundërshton lëshimet territoriale për armëpushim dhe kërkon garanci sigurie afatgjata nga SHBA
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, vijon të përcjellë një mesazh të fortë sfide.
Kur u takuam këtë fundjavë në selinë e qeverisë në Kiev, ai tha se Ukraina, larg humbjes, do ta përfundojë luftën me fitore. Ai kundërshtoi prerazi pagesën e çmimit për një marrëveshje armëpushimi të kërkuar nga presidenti Vladimir Putin, e cila do të nënkuptonte tërheqjen nga territore strategjike që Rusia nuk ka arritur t’i pushtojë, pavarësisht sakrificës së dhjetëra mijëra ushtarëve.
Putini, më tha Zelensky, e ka nisur tashmë Luftën e Tretë Botërore dhe e vetmja përgjigje është presioni intensiv ushtarak dhe ekonomik për ta detyruar të tërhiqet.
“Besoj se Putini e ka nisur tashmë. Pyetja është sa territor do të arrijë të pushtojë dhe si ta ndalim… Rusia dëshiron t’i imponojë botës një mënyrë tjetër jetese dhe të ndryshojë jetën që njerëzit kanë zgjedhur për veten e tyre”, tha Presidenti ukrainas.
Po për kërkesën e Rusisë që Ukraina të dorëzojë 20% të rajonit lindor të Donetskut që ende kontrollon,një vijë qytetesh që Ukraina i quan “qytete fortesë” – si dhe më shumë territore në rajonet jugore të Khersonit dhe Zaporizhias? A nuk është kjo, e pyeta, një kërkesë e arsyeshme nëse prodhon armëpushim?
“E shoh ndryshe. Nuk e shoh thjesht si tokë. E shoh si braktisje – dobësim të pozicioneve tona, braktisje të qindra mijëra njerëzve tanë që jetojnë atje. Kështu e shoh. Dhe jam i sigurt se kjo ‘tërheqje’ do ta përçante shoqërinë tonë.”
Por a nuk është një çmim i pranueshëm nëse kjo e kënaq Putinin? A mendoni se do ta kënaqte?
“Ndoshta do ta kënaqte për një kohë… atij i duhet një pauzë… por sapo të rikuperohet, partnerët tanë evropianë thonë se kjo mund të zgjasë tre deri në pesë vjet. Sipas mendimit tim, ai mund të rikuperohet brenda pak vitesh. Ku do të shkojë më pas? Nuk e dimë, por që ai do të dëshirojë ta vazhdojë [luftën] është fakt”, tha ai.
E takova Zelenskyn në një sallë konferencash brenda kompleksit qeveritar të ruajtur fort në një zonë të pasur të qendrës së Kievit. Në intervistë ai foli kryesisht në ukrainisht.
Pesha e lidershipit që mban Zelensky vërehet edhe nga përkushtimi i rojeve të tij të sigurisë. Vizita te çdo kryetar shteti kërkon kontrolle të rrepta, por hyrja në ndërtesat presidenciale në Kiev e çon këtë proces në një nivel që rrallë e kam përjetuar më parë.
Kjo nuk është e habitshme në një vend në luftë, me një president që tashmë është shënjestruar nga Rusia.
Pavarësisht kësaj, njeriu që e nisi karrierën si artist, që fitoi versionin ukrainas të “Strictly Come Dancing” në vitin 2006 dhe që luajti rolin e një presidenti të papritur në një serial televiziv përpara se të bëhej president në jetën reale, duket jashtëzakonisht i qëndrueshëm.
Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi në prag të bisedimeve më të fundit për armëpushim në Gjenevë se “Ukraina duhet të vijë shpejt në tryezë”.
Ai vijon të ushtrojë më shumë presion mbi Ukrainën sesa mbi Rusinë.
Diplomatë perëndimorë kanë sinjalizuar që prej verës së kaluar se Trump bie dakord me Putinin që lëshimet territoriale nga Ukraina drejt Rusisë janë çelësi për armëpushimin që ai dëshiron, idealisht para kësaj vere.
Shumë analistë jashtë Shtëpisë së Bardhë vlerësojnë gjithashtu se Ukraina nuk mund ta fitojë luftën dhe, pa bërë lëshime ndaj Moskës, rrezikon ta humbasë atë.
E pyeta Zelenskyn nëse Trump dhe të tjerët kishin të drejtë.
“Ku jeni tani?”, u përgjigj ai, duke shtuar “sot jeni në Kiev, në kryeqytetin e atdheut tonë, në Ukrainë. Ju jam shumë mirënjohës për këtë. A do të humbasim? Sigurisht që jo, sepse po luftojmë për pavarësinë e Ukrainës”.
Zelensky ka thënë shpesh se Ukraina mund të fitojë, por si do të dukej fitorja?
Ai tha se fitorja nënkupton rikthimin e jetës normale për ukrainasit dhe ndalimin e vrasjeve. Por ai e përshkroi fitoren edhe në një dimension më të gjerë, si ndalimin e një kërcënimi global që, sipas tij, vjen nga Putini.
“Besoj se ndalimi i Putinit sot dhe parandalimi i pushtimit të Ukrainës është fitore për të gjithë botën. Sepse Putini nuk do të ndalet në Ukrainë”, u shpreh Zelensky.
A nuk po thoni se fitorja është rikthimi i të gjitha territoreve?
“Do ta bëjmë. Kjo është absolutisht e qartë. Është vetëm çështje kohe. Ta bëjmë sot do të thoshte të humbnim një numër të madh njerëzish, miliona njerëz, sepse ushtria [ruse] është e madhe dhe ne e kuptojmë koston e hapave të tillë. Nuk do të kishim mjaftueshëm njerëz; do t’i humbnim ata. Dhe çfarë është toka pa njerëz? Sinqerisht, asgjë.
Ne gjithashtu nuk kemi mjaftueshëm armë. Kjo nuk varet vetëm nga ne, por nga partnerët tanë. Prandaj, aktualisht kjo nuk është e mundur, por rikthimi në kufijtë e drejtë të vitit 1991, pa asnjë dyshim, nuk është vetëm fitore, është drejtësi. Fitorja e Ukrainës është ruajtja e pavarësisë sonë, ndërsa fitorja e drejtësisë për të gjithë botën është rikthimi i të gjitha tokave tona”, thotë Presidenti ukrainas.
Një vit më parë, Zelensky vizitoi Shtëpinë e Bardhë dhe mori një pritje që një diplomat i lartë perëndimor ma përshkroi si një “sulm diplomatik” të planifikuar publikisht nga Donald Trump dhe zëvendëspresidenti i tij JD Vance.
Debati i tyre, në prani të mediave botërore, u ndoq nga miliona njerëz.
Trump, sapo i inauguruar për një mandat të dytë, dërgoi një sinjal të qartë se epoka e mbështetjes që Zelensky dhe Ukraina kishin marrë nga presidenti Joe Biden kishte përfunduar. Anëtarët e NATO-s tashmë ishin vënë në dijeni nga administrata e re. Vance sapo ishte kthyer nga Evropa Perëndimore, ku kishte tronditur pritshmëritë për forcën e aleancës transatlantike.
Që atëherë, sipas raportimeve, i këshilluar edhe nga Këshilltari britanik për Sigurinë Kombëtare, Jonathan Powell, Zelensky ka shmangur përplasjet publike me Trump.
SHBA-ja ka ndaluar pothuajse të gjitha dërgesat e ndihmës ushtarake për Ukrainën. Megjithatë, ajo vazhdon të ofrojë inteligjencë jetike, ndërsa vendet evropiane shpenzojnë miliarda për të blerë armë amerikane për Ukrainën.
I kërkova presidentit ukrainas të komentonte deklaratat shpesh kontradiktore të Trump, përfshirë akuzën se Zelensky është diktator që nisi luftën – një pretendim që përkon me narrativën e Putinit.
Zelensky qeshi.
“Nuk jam diktator dhe nuk e kam nisur luftën, kaq.”
A mund t’i besoni Trump-it? Nëse merrni një garanci sigurie prej tij, a do ta mbajë fjalën?
“Nuk bëhet fjalë vetëm për Presidentin Trump, por për Amerikën. Ne jemi të gjithë presidentë për mandate të caktuara. Ne duam garanci për 30 vjet, për shembull. Elitat politike do të ndryshojnë, liderët do të ndryshojnë”, shtoi Zelensky.
Ai nënkuptoi se garancitë amerikane duhet të miratohen nga Kongresi për të qenë të qëndrueshme.
“Votohen në Kongres për një arsye. Nuk janë vetëm presidentët. Duhet Kongresi. Sepse presidentët ndryshojnë, por institucionet mbeten”, shtoi ai.
Zelensky tha se këto garanci sigurie duhet të jenë në fuqi përpara se të shqyrtojë kërkesën për zgjedhje të përgjithshme deri në verë, një kërkesë që ai e konsideron të ngjashme me narrativën ruse se ai është president i paligjshëm.
Zgjedhjet ishin planifikuar për vitin 2024, por nuk mund të mbaheshin nën gjendjen e jashtëzakonshme të vendosur pas pushtimit në shkallë të gjerë nga Rusia.
Ai tha se mbajtja e zgjedhjeve të shtyra është teknikisht e mundur nëse ndryshohet ligji, por kërkoi fillimisht garanci sigurie.
Në fund të intervistës, ai u pyet nëse bota duhet të përgatitet për një luftë edhe më të gjatë.
“Jo, jo, jo, janë dy rrugë paralele… po luani shah me shumë liderë, jo vetëm me Rusinë. Nuk ka një rrugë të vetme të drejtë. Duhet të ndërmerrni shumë hapa paralelë, në drejtime të ndryshme. Një nga këto rrugë paralele, mendoj, do të sjellë sukses. Për ne, suksesi është të ndalim Putinin”, theksoi ai.
I pyetur nëse Putini do ta përfundojë luftën pa presion të madh, Zelensky u përgjigj:
“Po dhe jo. Do ta shohim. Po dhe jo. Ai nuk dëshiron, por fakti që nuk dëshiron nuk do të thotë se nuk do ta bëjë. Zoti na bekoftë. Zoti na bekoftë, do të kemi sukses. Faleminderit”, e mbylli intervistën për BBC, Presidenti ukrainas. /Përshtatur nga BBC/
Lini një Përgjigje