FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në Berlin nuk duan të tërheqin këmbëzën. Qëndrim që mbështetet edhe nga qeveria Meloni...
Ndërsa Friedrich Merz dhe Giorgia Meloni përpiqen të përgatisin një ulje të butë në përplasjen e re me Donald Trump për tarifat doganore, Emmanuel Macron i shkruan presidentit amerikan për t’i kërkuar heqjen e sanksioneve të SHBA-së kundër ish-komisionerit evropian Thierry Breton dhe presidentit të Gjykatës Penale Ndërkombëtare, Nicolas Guillou. Në përpjekjen për të ndërtuar një qëndrim të përbashkët evropian ndaj Uashingtonit, që asnjë prej liderëve nuk e mohon se dëshiron ta arrijë, konfirmohen dallimet në pikat e nisjes.
Në Paris përfytyrojnë kundërmasa ndaj manjatit amerikan, tani që ai është dobësuar nga vendimi i Gjykatës së Lartë që i rrëzoi tarifat, për të cilat kompanitë evropiane kanë paguar tashmë qindra miliarda; rreth 100 miliardë euro vetëm për kompanitë gjermane, llogarisin në Berlin. Por pikërisht në Gjermani kërkojnë të mos ndezin fitilin, sidomos në prag të vizitës së kancelarit në Uashington në fillim të marsit. Edhe këtë herë, i ashtuquajturi “bazooka” i BE-së pritet të mbetet në sirtar. Ja pse.
I krijuar në vitin 2023, instrumenti anti-shtrëngim i Bashkimit Evropian (në anglisht Anti-Coercion Instrument, ACI) është norma tregtare më e fuqishme e Unionit për t’u mbrojtur nga presionet ekonomike të pajustifikuara nga vende të treta. Ai i lejon Brukselit të përgjigjet ndaj masave ekonomike të përdorura si mjet shantazhi politik me kundërmasa të përshtatshme, si rritja e tarifave për produkte të caktuara, por edhe kufizimi i aksesit në tregun unik ose në prokurimet publike evropiane për mallra, shërbime apo investime nga vendi i tretë në fjalë. ACI parashikon gjithashtu mundësinë e aplikimit të masave kufizuese ndaj shërbimeve dhe të drejtave të pronësisë intelektuale.
Quhet “bazooka” sepse, në teori, është një instrument kundërmasash shumë i gjerë dhe i fuqishëm, i aftë të godasë sektorë strategjikë dhe ekonomi të mëdha, përfshirë Shtetet e Bashkuara, duke mbyllur ose kufizuar aksesin në atë që është tregu unik më i madh në botë: 450 milionë konsumatorë. Për ta zbatuar nuk nevojitet unanimitet, por mjafton shumica e cilësuar e shteteve anëtare. Deri më tani nuk është përdorur kurrë. Lufta tregtare e Trump e ka sjellë në qendër të debatit evropian, por mbështetësi i tij më i vendosur mbetet gjithmonë dhe vetëm Macron, edhe tani që Gjykata e Lartë e SHBA-së po rindez përplasjen me Uashingtonin, pas armëpushimit të imponuar nga marrëveshja BE-SHBA e arritur në korrik në pronat e Trump në Turnberry, Skoci.
Në Berlin nuk duan të tërheqin këmbëzën. Qëndrim që mbështetet edhe nga qeveria Meloni. Zëvendëskryeministri Antonio Tajani zhvillon një bisedë të gjatë me komisionerin për Tregtinë Maroš Šefčovič “për të rënë dakord për një qëndrim të përbashkët të Italisë me Komisionin Evropian dhe vendet aleate”, shprehet ministri, i cili nesër merr pjesë në mbledhjen e G7 për tregtinë ndërkombëtare, si dhe në Këshillin e Punëve të Jashtme në Bruksel dhe në një takim të task-forcës për tarifat me sipërmarrjet italiane.
Objektivi italo-gjerman është të shmangë një luftë tjetër të shpallur me Trump. Nesër në Bruksel mblidhet ekipi negociator i Parlamentit Evropian për të ratifikuar marrëveshjen e korrikut me SHBA-në. Presidenti i tij, socialisti gjerman Bernd Lange, do të propozojë pezullimin e punimeve legjislative derisa të kemi një vlerësim juridik të përshtatshëm dhe angazhime të qarta nga Shtetet e Bashkuara. Sepse, shpjegon Lange, pas vendimit të Gjykatës së Lartë askush nuk po kupton më asgjë: vetëm pyetje të hapura dhe pasiguri në rritje për BE-në dhe partnerët e tjerë tregtarë të SHBA-së. Kushtet e marrëveshjes së Turnberry-t dhe baza juridike mbi të cilën u ndërtua kanë ndryshuar.
Një qëndrim që ndahet nga të Gjelbrit dhe Liberalët, por PPE, partia e Merz dhe Ursula von der Leyen, frenon. Popullorët nuk duan të shtyjnë votimin. Vetë Komisioni Evropian shpërndan një deklaratë hapjeje ndaj Uashingtonit: “Një marrëveshje është një marrëveshje. Si partneri kryesor tregtar i Shteteve të Bashkuara, BE-ja pret që SHBA-ja të respektojë angazhimet e përcaktuara në deklaratën e përbashkët, ashtu si BE-ja respekton angazhimet e veta”.
Ratifikimi parlamentar i marrëveshjes skoceze është ngrirë prej më shumë se një muaji, që kur Trump e sulmoi frontal BE-në për Groenlandën. Tani nuk ka shumë gatishmëri për të hedhur poshtë marrëveshjen e nënshkruar tetë muaj më parë. Sepse ekziston frika e kundërmasave të tjera nga SHBA-ja: Gjykata e Lartë amerikane ka rrëzuar vetëm tarifat e vendosura në bazë të International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), por ato që mbështeten në një bazë tjetër juridike, për shembull për automjetet dhe çelikun, mbeten në fuqi.
Kur shpalli tarifa të reja prej 10 për qind, më pas të rritura në 15 për qind, në reagim ndaj vendimit të gjykatës, Trump përdori një tjetër akt legjislativ, Seksionin 122 të Trade Act të vitit 1974, i cili nuk preket nga vendimi i Gjykatës. Është e vërtetë që këto tarifa vlejnë vetëm 150 ditë, nëse nuk miratohen nga Kongresi. Por thelbi është se vendimi nuk e eliminon plotësisht mundësinë e presidentit për të vendosur tarifa: mbeten të hapura rrugë alternative ligjore. Pa përmendur instrumentet e tjera të presionit që Trump ka në dispozicion, duke nisur nga rreziku që SHBA-ja ta lërë BE-në të vetme në garancitë e sigurisë pas paqes në Ukrainë dhe më gjerë në fushën e mbrojtjes.
Sugjerimi francez për të kaluar në masa më të forta duket se është i destinuar të bjerë në vesh të shurdhër edhe kësaj here. Ndërkohë, kreu i Elizesë i shkruan Trump për të kërkuar heqjen e sanksioneve kundër Breton dhe Guillou. Ish-komisionerit evropian i është ndaluar hyrja në Shtetet e Bashkuara që nga dhjetori i kaluar: Breton është “babai” i direktivës evropiane për shërbimet digjitale, të cilën autoritetet amerikane e konsiderojnë një sulm ndaj lirisë së shprehjes.
Guillou u sanksionua nga Uashingtoni në gusht 2025, së bashku me gjyqtarë të tjerë të Gjykatës Penale Ndërkombëtare për shkak të vendimit mbi mandatin e arrestit kundër kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu. Edhe atij i është ndaluar hyrja në SHBA dhe banka e tij në Francë i ka revokuar kartën Visa. Për më tepër, Guillou nuk ka më akses në një sërë shërbimesh digjitale amerikane, nga Airbnb te Amazon.
Sanksione që, sipas Macron, cenojnë “autonominë rregullatore evropiane” dhe “parimin e pavarësisë së gjyqësorit dhe mandatin e Gjykatës Penale Ndërkombëtare”. Por edhe në këtë rast, presidenti francez mbetet i vetmi që ngre tonin me SHBA-në, ndonëse në listën e qytetarëve evropianë të sanksionuar së fundmi nga Uashingtoni përfshihen edhe disa gjermanë./Përshtati "Pamfleti" nga "HuffPost"
Lini një Përgjigje