FLASH
Shkruar nga Olaf Storbeck
BQE synon të lëshojë eurot e para dixhitale në vitin 2029, pas një projekti pilot në vitin 2027...
Një nga projektet më komplekse dhe më të diskutueshme të Bankës Qendrore Evropiane po shkon drejt një prove vendimtare në gjysmën e parë të vitit 2026, kur parlamenti Evropian pritet të votojë për euron dixhitale. Plani kapërceu një pengesë kyçe në fund të dhjetorit, kur Këshilli Europian mbështeti planin e BQE-së për të lançuar një ekuivalent elektronik të parave në dorë: një monedhë dixhitale që funksionon në dyqane, në internet dhe në transaksionet peer-to-peer.
Shtetet anëtare e kanë mbështetur propozimin, i cili do t'u jepte bankierëve qendrorë evropianë më shumë liri veprimi mbi pagesat elektronike me pakicë, të cilat aktualisht mbështeten shumë te kompanitë amerikane. Por është e paqartë nëse projekti do të fitojë mbështetjen e shumicës së 720 eurodeputetëve. Një zyrtar që po e vëzhgonte nga afër debatin tha se votimi mund të përfundojë deri në fund.
Në një përpjekje për të fituar mbështetjen e skeptikëve, BQE-ja, e cila filloi vlerësimin e parave dixhitale të bankës qendrore në vitin 2020, ka nisur një fushatë të shpejtë për marrëdhëniet me publikun. Piero Cipollone, anëtari ekzekutiv i bordit të BQE-së përgjegjës për projektin, argumentoi për euron dixhitale në 21 fjalime, gjashtë intervista dhe dy postime në blog në vitin 2025. Presidentja e BQE-së, Christine Lagarde, u zotua në dhjetor se do të shtyjë sa më fort dhe sa më shpejt të jetë e mundur për të nxjerrë euron dixhitale.
BQE synon të lëshojë eurot e para dixhitale në vitin 2029, pas një projekti pilot në vitin 2027. Rregullat aktuale lejojnë që ajo të qarkullojë vetëm para fizike, që do të thotë se ligjvënësit duhet së pari të bien dakord për legjislacionin e ri. Argumenti kryesor i bankës qendrore për euron dixhitale është liria dhe sovraniteti. Në një epokë dixhitale ku pagesat pa para në dorë po bëhen gjithnjë e më të përhapura, pjesë të mëdha të pagesave me karta dhe online të Evropës kontrollohen nga kompani amerikane si Visa, Mastercard dhe PayPal.
Grupet e qendrës së majtë dhe liberalët në parlamentin evropian e mbështesin planin, por u mungojnë më shumë se 40 vota për një shumicë absolute. E djathta ekstreme e kundërshton atë plotësisht. Votat vendimtare ka të ngjarë të vijnë nga Partia Popullore Evropiane e qendrës së djathtë dhe Konservatorët dhe Reformistët Evropianë, ku pikëpamjet janë të ndara.
“Ndërtimi i një shumice do të jetë i vështirë”, tha për Financial Times eurodeputeti gjerman i PPE-së, Markus Ferber, i cili është skeptik në lidhje me planet e BQE-së, duke shtuar se pozicionet ndryshojnë shumë.
Fernando Navarrete, një eurodeputet i PPE-së nga Spanja, i cili u emërua nga parlamenti për të vlerësuar euron dixhitale, ka argumentuar për një version të zvogëluar. Ai ka sugjeruar fillimisht kufizimin e tij në përdorimin jashtë linje për pagesat nga një person tek tjetri.
Ferber e mbështeti këtë pikëpamje, duke argumentuar se pagesat jashtë linje janë të vetmet ku zgjidhjet ekzistuese të sektorit privat kishin boshllëqe të vërteta, siç është disponueshmëria e pagesave dixhitale kur nuk ka energji elektrike ose internet.
“Një euro dixhitale ka kuptim vetëm nëse ofron vlerë të shtuar të qartë dhe të kuptueshme për qytetarët dhe bizneset”, tha Ferber, duke shtuar se nuk duhet të shndërrohet në një projekt prestigji politik.
Ai paralajmëroi se nuk është aspak e sigurt që ka kërkesë të qartë për një skemë të mbështetur nga BQE-ja për pagesat online.
Në të njëjtën kohë, bankat e mëdha të kontinentit po investojnë miliona në një sfidues evropian ndaj skemave të pagesave amerikane dhe kanë frikë se një euro dixhitale mund të prishë zgjidhjet e tyre të reja të sektorit privat. Bankierët paralajmërojnë se kjo do të vijë me kosto të mëdha, kompleksitet të jashtëzakonshëm dhe një rrezik të lartë dështimi.
“BQE-ja nuk ka asnjë ide se çfarë do të thotë të lançojë një skemë pagesash për më shumë se 350 milionë njerëz”, tha për FT kreu i shitjes me pakicë i një huadhënësi të madh evropian me kusht anonimiteti.
Në një studim të porositur nga grupet lobuese bankare, firma e kontabilitetit Big Four PwC verën e kaluar vlerësoi se kostot totale të projektit për bankat e Eurozonës mund të arrinin në 18 miliardë euro. BQE argumenton se shifra ndoshta do të ishte më afër 6 miliardë eurove.
Politikanët e ekstremit të djathtë e kundërshtojnë projektin për arsye të ndryshme. Partia Alternativa për Gjermaninë (AfD) e Gjermanisë ka paralajmëruar se kjo mund të çojë në zhvendosjen graduale të parave të gatshme, të cilat sipas saj janë e vetmja metodë pagese që garanton anonimatin.
Ludek Niedermayer, një eurodeputet çek dhe anëtar i PPE-së, tha se euro dixhitale ishte strategjikisht, ekonomikisht dhe politikisht e rëndësishme dhe se përparësia e tij ishte prezantimi i saj sa më shpejt të jetë e mundur pas testimit të nevojshëm teknologjik dhe fazave të mundshme pilot.
Niedermayer tha se ishte i kënaqur që ishin vendosur masa mbrojtëse të mjaftueshme për ata që ishin të shqetësuar për rolin e monedhave dhe kartëmonedhave. Ai pranoi se mbështetja brenda PPE-së mund të "ndryshojë ndjeshëm" në një votim plenar, por theksoi se ishte shumë herët për të spekuluar rreth rezultatit të përgjithshëm.
Në një postim në Instagram, Patriotët për Evropën, të ekstremit të djathtë në Parlamentin Evropian, pretenduan se BQE-ja mund ta përdorë euron dixhitale për të ndaluar qytetarët të blejnë mallra ose shërbime të caktuara, duke deklaruar se ajo mund të përdoret si një mjet për “censurë”. Grupi shtoi: “Nëse doni të blini diçka që ‘ata’ mendojnë se nuk duhet ta blini, ata nuk do t’ju lejojnë ta bëni këtë.”
BQE është e bindur se nuk do të jetë në gjendje as të monitorojë dhe as të kontrollojë pagesat individuale. Lagarde tha në dhjetor se dominimi global i ofruesve amerikanë të pagesave i dha Presidentit të SHBA-së Donald Trump një avantazh. Ajo përmendi gjyqtarët e Gjykatës Ndërkombëtare Penale të cilët u sanksionuan nga SHBA-të.
“Njerëzve mund t’u ndalohet qasja në çdo financim për shkak të një vendimi të marrë në anën tjetër të pellgut. Ne nuk jemi praktikisht sovranë në kopshtin tonë”, tha ajo.
Shumë vëzhgues, përfshirë disa brenda BQE-së, kanë frikë se mbështetja e fortë e qeverisë amerikane për monedhat stablecoin të denominuara në dollarë mund të rrisë varësinë e Evropës nga Amerika nëse tokena të tillë dixhitalë do të përhapeshin më gjerësisht.
Positive Money Europe, një grup lobist pro-konsumatorit, po bën thirrje për një formë vërtet publike të parasë evropiane në një botë dixhitale që përndryshe “dominohet nga interesat financiare të SHBA-së”./Përshtati “Pamfleti” nga “Financial Times”
Lini një Përgjigje