FLASH
Shkruar nga Timothy Snyder
Me rrëzimin dhe arrestimin e Nicolás Maduros, Presidenti i SHBA-së Donald Trump dëshiron përfitimet politike të zhvillimit të një lufte pa pasur nevojë të luftojë një të tillë. Ndërsa fashistët dhe imperialistët e dinë se lufta kërkon luftime të vërteta, Trump duket se nuk është i gatshëm ose i paaftë të shkojë kaq larg, jo vetëm sepse është i dobët në vendin e tij.
Shtetet e Bashkuara e rrëmbyen Nicolás Maduron nga Venezuela, duke e çuar në Nju Jork ku ka nisur përballjen me drejtësinë, ndërsa Presidenti Donald Trump pretendon se SHBA-të do ta “drejtojnë” vendin. Ndonëse tronditëse, asgjë nuk është e re: ajo kujton katër precedentë që mund të na ndihmojnë të shohim elementë të së tashmes që përndryshe mund të fshiheshin nga propaganda ose emocionet.
Historia e ndërhyrjes së SHBA-së në Amerikën Latine është e gjatë, bazuar në një të drejtë të nënkuptuar, megjithëse të vetëshpallur, për të zgjedhur udhëheqësit e rajonit. Gjatë Luftës së Ftohtë, vendosja e një udhëheqësi ose qeverie të miratuar nga zyrtarët amerikanë zakonisht vishej si një kryqëzatë pro-demokraci, me logjikën se motivimi kryesor i Amerikës ishte të ndalonte komunizmin, i cili ishte antidemokratik.
Këtë herë, nuk ka asnjë pretendim se demokracia është qëllimi. Maduro dhe aleatët e tij vodhën zgjedhjet presidenciale të Venezuelës në vitin 2024. Por, në vend që ta ndëshkojnë atë për atë krim shumë real, administrata Trump preferon akuzën në thelb fiktive të "narkoterrorizmit". Dhe ndërsa Venezuela ka një president të zgjedhur në mënyrë legjitime, Edmundo González, nuk ka asnjë shenjë se ai, ose opozita në përgjithësi, figuron në planet e administratës amerikane.
Kini parasysh që pas kapjes së Maduros, Trump e quajti udhëheqësen e guximshme të opozitës dhe fituesen e Çmimit Nobel për Paqen në vitin 2025 , María Corina Machado, si një “grua të mirë” së cilës i mungon mbështetja dhe respekti në Venezuelë. Duke pasur parasysh këtë, ia vlen të rishikojmë nxjerrjen e mbështetur nga SHBA-të muajin e kaluar të Machados, e cila kishte jetuar e fshehur në Venezuelë që nga zgjedhjet e vitit 2024. Në atë kohë, shumë mendonin se administrata Trump po e ndihmonte të merrte pjesë në ceremoninë e Nobelit në Oslo. Tani duket shumë më tepër si një përpjekje për të neutralizuar një politikan popullor dhe për të hapur rrugën për një formë të imperializmit amerikan të drejtuar kundër venezuelianëve.
Por ky projekt është edhe më i keqkonceptuar se shumica e të tjerëve. Trump duket se po ua ofron naftën e Venezuelës firmave amerikane të energjisë (ngjashëm me mënyrën se si administratat e kaluara amerikane zgjodhën udhëheqës në Amerikën Latine që mbështetën interesat e biznesit të SHBA-së), duke e shpjeguar të gjithë operacionin në terma të parave që do të fitoheshin. Por ka pak fitim nga nafta venezueliane në afat të shkurtër; shfrytëzimi i potencialit të saj do të kërkonte investime të mëdha afatgjata - të cilat nga ana tjetër varen nga stabiliteti politik.
Një tjetër precedent i dukshëm është pushtimi i Irakut në vitin 2003, një pikë kthese për fuqinë e SHBA-së. Pushtimi u bazua në idenë se mposhtja e një ushtrie, rrëzimi i një sundimtari të keq dhe çmontimi i institucioneve të kompromentuara do të ishin të mjaftueshme për të krijuar kushtet për një qeveri më të mirë dhe më demokratike. Si rezultat, administrata e Presidentit George W. Bush mezi planifikoi të ardhmen politike të vendit dhe pushtuesit amerikanë u detyruan të bashkëpunonin me njerëzit që pretendonin se i kishin rrëzuar. Deri në fund të pushtimit amerikan të vendit, qindra mijëra irakianë dhe rreth 4,500 amerikanë ishin vrarë dhe besueshmëria e SHBA-së ishte në grindje.
Në rastin e Venezuelës, ekziston një besim i ngjashëm se thjesht largimi i një diktatori do të sjellë rezultatin e dëshiruar. Por ushtria venezueliane nuk është mposhtur dhe qeveria e Maduros mbetet në pushtet. Për aq sa administrata Trump ka një plan, ai është që zëvendëspresidentja venezueliane Delcy Rodríguez mund të drejtojë shfaqjen për amerikanët, edhe pse ajo nuk është më legjitime kur mbështetet nga dhuna amerikane. Nga ana e saj, Rodríguez e ka denoncuar rrëmbimin e Maduros si të paligjshëm dhe ka pretenduar se ai kishte "ngjyra sioniste".
Precedenti i tretë është më i kohëve të fundit: pushtimi i Ukrainës nga Rusia. Ishte e habitshme të dëgjoje Trumpin duke e përshkruar rrëmbimin e Maduros si një "operacion të jashtëzakonshëm ushtarak", sepse Presidenti rus Vladimir Putin përdori një gjuhë çuditërisht të ngjashme në fjalimin e tij duke njoftuar pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës më 24 shkurt 2022.
Putini qëllimisht shfrytëzoi dhe tallte të drejtën ndërkombëtare, duke pretenduar se agresioni i Rusisë justifikohej nga Karta e Kombeve të Bashkuara. Rusia ka punuar shumë për të krijuar një botë në të cilën çdo vend e trajton Kartën e OKB-së si shaka, kështu që fakti që administrata Trump nuk bëri asnjë përpjekje për të justifikuar veprimet e saj në Venezuelë në terma të së drejtës ndërkombëtare është një fitore për Kremlinin, edhe nëse është i pakënaqur nga ky rast i veçantë.
Vlen të përmendet se ndërhyrja amerikane, megjithëse qartësisht një akt lufte, duket se ka qenë një plan afatgjatë i CIA-s që u zbatua me mbështetjen e ushtrisë amerikane. Portretizimi i këtij operacioni të inteligjencës nga Trump si "një sulm që njerëzit nuk e kanë parë që nga Lufta e Dytë Botërore" është absurd. Ai gjithashtu tregon precedentin e fundit: Luftërat që legjitimuan regjimet fashiste para disfatës së tyre në vitin 1945.
Fashistët në Gjermani, Itali dhe Rumani i justifikuan diktaturat e tyre me arsyetimin se kundërshtarët e tyre politikë po vepronin në shërbim të armiqve të huaj dhe komploteve ndërkombëtare. Për më tepër, këto regjime bënë luftëra për të bashkuar armikun e jashtëm dhe atë të brendshëm, ishte shumë më e lehtë të shtypje disidentët vendas kur popullsia ishte në luftë.
Duke e akuzuar Maduron për krime të lidhura me drogën, në vend të krimeve më serioze (dhe shumë më të lehta për t’u vërtetuar) si vrasjet jashtëgjyqësore dhe torturat, administrata Trump po bashkon armikun e jashtëm dhe të brendshëm.
Meqenëse tregtia e drogës përfshin aktorë të huaj dhe vendas, Trump mund të sajojë një histori rreth kundërshtarëve të tij politikë si gurë shahu në një komplot ndërkombëtar.
Një “luftë kundër drogës” sipas stilit Trump mund të përdoret për të krijuar një aparat më të madh sigurie vendase, ashtu si paniku për migrantët ka çuar në një zgjerim masiv të ICE (Zbatimit të Ligjit për Imigracionin dhe Doganat).
Trump dëshiron përfitimet politike të një lufte pa pasur nevojë ta bëjë vetë një të tillë. Sipas rrëfimit të tij, ushtria amerikane bëri magji në Venezuelë dhe kjo histori ka mbaruar.
Por, ndërsa Putini e kupton që fashizmi kërkon luftë të vërtetë, Trumpi duket i pavullnetshëm ose i paaftë të shkojë kaq larg, jo vetëm sepse është i dobët në vend. Amerikanët mund të ndërmarrin veprime për të parandaluar “operacionin e jashtëzakonshëm ushtarak” të Trumpit, i cili ka më shumë të bëjë me ndryshimin e regjimit në SHBA sesa në Venezuelë, që të përshpejtojë rrëshqitjen e vendit të tyre drejt autoritarizmit, për sa kohë që ata e njohin logjikën politike të brendshme pas ndërhyrjes së jashtme të Trumpit. /Përshtatur nga Project Syndicate/
Harrojeni nëse Maduro ishte i mirë apo i keq! Veprimet e SHBA-së ishin të gabuara për të gjithë amerikanët në vend, kryesisht! Globalisht do të bëjnë të njëjtën gjë dhe periudha e PALIGJSHMËRISË ka filluar. A e dëgjojnë zërin tim bankat dhe kompanitë e sigurimeve?