FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Kryeministri hungarez, një figurë kyçe dhe përçarëse në BE, hyn në garë për një mandat të ri mes kritikave për politikën ndaj Ukrainës dhe marrëdhëniet me Rusinë
Kryeministri i Hungarisë, Viktor Orbán, është kreu i qeverisë më jetëgjatë në Bashkimin Evropian dhe njëkohësisht më i diskutueshmi. Ai përfiton nga Brukseli, ndërkohë që e kritikon atë dhe konsiderohet aleat i Putinit. Tani duhet të përballet me zgjedhjet.
Për një kohë të gjatë, Viktor Orbán në Bruksel shihej si një lloj “enfant terrible” në tryezën e krerëve të shteteve dhe qeverive. “Si xhaxhai i vjetër në tryezën familjare që tregon shaka të sikletshme”, thotë një burim. I pakëndshëm, jashtë rrymës kryesore, por në fund një person tek i cili mund të mbështeteshe. Në biseda personale, diplomatët thonë se me kryeministrin nacional-konservator të Hungarisë mund të flitej në mënyrë të arsyeshme. Bllokimet e tij të përsëritura ndaj dosjeve të rëndësishme ishin më shumë pjesë e një loje politike sesa një kërcënim real për funksionimin e BE-së. Thuhet se Orbán gjithmonë tërhiqej në momentin e fundit, para se situata të përshkallëzohej.
Kjo lojë i solli përfitime të shumta Orbánit. Ai kënaqte publikun euroskeptik në vend, ndërsa në prapaskenë siguronte lëshime dhe forconte bazën e tij të pushtetit. Një moment i njohur ishte samiti i 14 dhjetorit 2023. Një ditë më parë, Komisioni Evropian liroi 10.2 miliardë euro fonde kohezioni për Hungarinë, të cilat ishin bllokuar për shkak të shkeljeve të shtetit të së drejtës. Rreth 24 orë më vonë, Këshilli Evropian vendosi të hapë negociatat e anëtarësimit me Ukrainën. Orbán, i cili më parë e kishte bllokuar këtë vendim, u largua nga salla gjatë votimit dhe shmangu përdorimin e vetos, një rast unik në historinë e BE-së, shkruan media gjermane FAZ.
Bllokimi i një kredie prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën
Në javët e fundit, situata ka ndryshuar rrënjësisht. Orbán është shndërruar nga “xhaxhai i sikletshëm” në një figurë të izoluar. Sipas burimeve, ai kurrë nuk është pritur dhe përcjellë kaq ftohtë si në samitin e BE-së në mars. Praktikisht, ai nuk ka më miq mes liderëve evropianë. Shkak është bllokimi i një kredie prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën. Edhe pse ai kishte rënë dakord për këtë në dhjetor, duke siguruar që Hungaria të mos mbante përgjegjësi financiare, tani e ka bllokuar sërish.
Kjo bllokadë e re ka një dimension tjetër, pasi vë në pikëpyetje aftësinë vepruese të BE-së. Kancelari gjerman Friedrich Merz e quajti këtë një akt “mosbesnikërie të rëndë”. Marrëdhëniet janë tensionuar edhe më tej nga raportimet për kontaktet e ministrit të Jashtëm hungarez, Péter Szijjártó, me homologun rus Sergej Lavrov. Sipas këtyre raportimeve, ai i ka dhënë Lavrovit informacione të drejtpërdrejta mbi diskutimet në Këshillin e BE-së.
Nga shpresë liberale në lider “iliberal”
Shndërrimi i Orbánit nga një figurë e toleruar në një lider të konsideruar “jo besnik” lidhet kryesisht me zgjedhjet e ardhshme. Politikani populist kërkon rizgjedhjen për një mandat të pestë radhazi. Megjithatë, këtë herë ai përballet me një kundërshtar serioz: Péter Magyar, ish-aleat i tij, tani në krye të një lëvizjeje liberale dhe pro-evropiane, i cili kryeson në sondazhe me diferencë të konsiderueshme.
Historia tregon se Orbán nuk ka qenë gjithmonë një figurë përçarëse. Ai u shfaq fillimisht si një shpresë liberale, por më vonë u shndërrua në arkitekt të një sistemi që e quan “demokraci iliberale”. Ky model përfshin forcimin e ekzekutivit, kontroll më të madh institucional dhe një politikë ekonomike të orientuar nga shteti.
Nga kryeministër 35-vjeçar në figurë kyçe politike
I lindur në vitin 1963, Orbán studioi drejtësi në Budapest dhe Oxford. Në vitin 1988 themeloi partinë Fidesz. Fillimisht me profil liberal dhe antikomunist, ai e zhvendosi më vonë drejt konservatorizmit. Në vitin 1998, në moshën 35-vjeçare, u bë kryeministër.
Pas rikthimit në pushtet në vitin 2010, ai ndërmori reforma të thella institucionale, përfshirë një kushtetutë të re dhe ndryshime në sistemin zgjedhor. Në vitin 2014, ai prezantoi konceptin e “demokracisë iliberale”, që sipas kritikëve dobëson mekanizmat e kontrollit dhe balancës.
Politika ekonomike dhe orientimi ndërkombëtar
Politika ekonomike e Orbánit karakterizohet nga taksa të ulëta, subvencione dhe ndërhyrje shtetërore. Ai ka ulur tatimin mbi fitimin në 9%, një nga më të ulëtit në BE, dhe ka promovuar politika familjare si pjesë e strategjisë ekonomike.
Njëkohësisht, ai ka rritur kontrollin mbi sektorë strategjikë dhe ka ndjekur politika të ashpra ndaj migracionit.
Në arenën ndërkombëtare, qëndrimet e tij ndaj luftës në Ukrainë kanë shkaktuar kritika. Ai ka deklaruar se Ukraina e ka humbur luftën dhe ka mbështetur vazhdimin e importit të energjisë ruse, duke kërkuar edhe mënyra për të anashkaluar sanksionet.
Hungaria mbetet një nga përfituesit më të mëdhenj të fondeve të BE-së, një fakt që e bën marrëdhënien me Brukselin komplekse dhe kontradiktore.
Në këtë kontekst, zgjedhjet e ardhshme konsiderohen vendimtare jo vetëm për Orbánin, por edhe për marrëdhëniet e Hungarisë me Bashkimin Evropian. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje