FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Si u shndërrua vajza e diktatorit uzbek në simbol të korrupsionit global, pastrimit të parave dhe dështimeve të sistemit bankar zviceran
Në sallat e Gjykatës Penale Federale në Bellinzona po zhvillohet një proces që juristët zviceranë e konsiderojnë ndër më kompleksët dhe më të rëndët në historinë moderne të vendit. Në qendër të tij ndodhet Gulnara Karimova, vajza e ish-presidentit autoritar të Uzbekistanit, Islam Karimov, e akuzuar për drejtimin e një rrjeti ndërkombëtar korrupsioni, pastrimi parash dhe manipulimi financiar që përfshinte kompani offshore, banka private zvicerane dhe qindra miliona dollarë të dyshuar si të përfituar në mënyrë kriminale.
Çështja nuk ka të bëjë vetëm me fatin e një gruaje që dikur jetonte mes luksit, modës dhe diplomacisë ndërkombëtare. Ajo ka nxjerrë në pah mënyrën se si për vite të tëra sistemi financiar zviceran ka pranuar dhe menaxhuar pasuri me origjinë të dyshimtë nga regjime autoritare.
Procesi po konsiderohet gjithashtu një provë e rëndësishme për reputacionin e Zvicrës si qendër financiare globale.
“Princesha e Azisë Qendrore” që u kthye në simbol të korrupsionit
Për shumë vite, Gulnara Karimova ishte fytyra më e njohur e elitës uzbeke jashtë vendit. Mediat perëndimore e quanin “princesha e Azisë Qendrore”. Ajo lëvizte lirshëm në qarqet më të larta ndërkombëtare, merrte pjesë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, shfaqej në festivalin e Kanës dhe ndërtonte me kujdes imazhin e një gruaje moderne, të kulturuar dhe me ndikim global.
Në Uzbekistan, Karimova mbante poste diplomatike të rëndësishme. Ajo shërbeu si ambasadore në Spanjë, Rusi dhe pranë OKB-së në Gjenevë. Për shumë vite u konsiderua si pasardhësja e mundshme politike e të atit, Islam Karimov, i cili sundoi Uzbekistanin nga viti 1991 deri në vdekjen e tij në vitin 2016 me një regjim të ashpër autoritar, shkruan media zvicerane NZZ.
Por paralelisht me karrierën politike dhe imazhin publik, Karimova ndërtoi një perandori financiare që shtrihej shumë përtej Azisë Qendrore. Ajo krijoi markën e modës “Guli”, organizoi shfaqje mode në New York dhe tërhoqi figura të njohura ndërkombëtare në evente luksoze në Uzbekistan. Këngëtari britanik Sting performoi në një nga aktivitetet e saj kundrejt pagesave milionëshe. Vetë Karimova tentoi të ndërtonte edhe karrierë muzikore me pseudonimin “Googoosha”, duke publikuar këngë dhe klipe muzikore, madje edhe një duet me aktorin francez Gérard Depardieu. Pas fasadës së luksit dhe jetës glamour, hetimet ndërkombëtare zbuluan më vonë një sistem të dyshuar korrupsioni që, sipas autoriteteve zvicerane, funksiononte përmes shantazhit, ryshfeteve dhe përdorimit të aparatit shtetëror uzbek për interesa private.
“Office”, organizata sekrete që kontrollonte miliona dollarë
Sipas Prokurorisë Federale Zvicerane, pas operacioneve financiare qëndronte një strukturë e organizuar e njohur me emrin “Office”. Hetuesit e përshkruajnë atë si një organizatë kriminale shumë të strukturuar me 45 deri në 50 persona, ku Gulnara Karimova mbante kontroll absolut. Anëtarët përdornin kode dhe pseudonime për të fshehur identitetin e tyre. Vetë Karimova quhej “Lady”.
Kompanitë dhe bankat identifikoheshin me emra të koduar, ndërsa strukturat offshore përdoreshin si “koshat e mbetjeve” të sistemit financiar. Sipas aktakuzës, organizata kishte vendosur rregulla të rrepta sekreti. Anëtarëve u ndalohej të pyesnin për aktivitetin e njëri-tjetrit. Hetuesit zviceranë pretendojnë se rrjeti funksiononte me disiplinë të ngjashme me organizatat kriminale ndërkombëtare.
Në qendër të skemës ndodheshin licencat e telekomunikacionit në Uzbekistan. Midis viteve 2007 dhe 2010, kompani telekomi nga Suedia dhe Rusia dyshohet se kanë paguar qindra miliona dollarë për të hyrë në tregun uzbek. Paratë kalonin përmes kompanive të lidhura me Karimovën dhe më pas transferoheshin në një rrjet ndërkombëtar kompanish offshore dhe llogarish bankare në disa shtete, përfshirë Zvicrën, Holandën dhe Gjibraltarin. Sipas prokurorisë, kjo ishte një skemë klasike ryshfeti në shkallë ndërkombëtare.
Roli i bankave zvicerane
Një nga aspektet më sensitive të çështjes lidhet me sistemin bankar zviceran. Në dokumentet e hetimit përmenden rreth 30 banka zvicerane ku Karimova dhe bashkëpunëtorët e saj kishin llogari apo kasaforta sigurie. Megjithatë, në bankën e të akuzuarve ndodhet vetëm institucioni privat Lombard Odier, një nga bankat më prestigjioze të Gjenevës. Sipas prokurorëve, banka ka dështuar të zbatojë standardet bazë të kontrollit financiar dhe ka lejuar për vite të tëra qarkullimin e fondeve të dyshimta. Një menaxher pasurie i lidhur me Lombard Odier akuzohet se ka ndihmuar aktivisht rrjetin e Karimovës të transferojë qindra miliona dollarë përmes sistemit bankar zviceran. Hetuesit pretendojnë se banka kishte sinjale të qarta alarmi.
Në një rast, një asistente 25-vjeçare e Karimovës rezultonte papritur me pasuri dhe të ardhura miliona dollarëshe pa asnjë shpjegim bindës. Po ashtu, brenda bankës ishte evidentuar fakti se menaxheri i pasurisë administronte pothuajse ekskluzivisht klientë me lidhje me Uzbekistanin, duke krijuar rrezik të madh financiar dhe reputacional. Pavarësisht këtyre sinjaleve, banka nuk ndërhyri menjëherë. Vetëm në vitin 2012 Lombard Odier raportoi rastin tek autoritetet financiare zvicerane dhe paraqiti një raport për dyshime për pastrim parash. Prokuroria kërkon tani një gjobë prej 4 milionë frangash zvicerane ndaj bankës. Lombard Odier mohon akuzat dhe pretendon se vetë institucioni është mashtruar nga rrjeti uzbek. Sipas bankës, asnjë masë e arsyeshme sigurie nuk do të kishte mundur të zbulonte skemën në kohë.
Nga luksi te rënia e papritur
Sipas hetimeve, një pjesë e parave që kaluan nëpër bankat zvicerane u përdorën më pas për financimin e projekteve luksoze në Uzbekistan. Një nga shembujt më simbolikë është një pallat gjigant në qendër të Tashkentit, i dekoruar me kolona mermeri dhe një llambadar Swarovski monumental.
Financimi dyshohet se kalonte përmes kompanisë Zeromax me bazë në Zug të Zvicrës, kompani që konsiderohej e lidhur ngushtë me rrethin e Karimovës dhe që më vonë falimentoi në mënyrë misterioze. Hetuesit pretendojnë se Karimova përdorte ndikimin e saj politik për të kontrolluar institucione shtetërore, përfshirë shërbimet sekrete, ministrinë e financave dhe autoritetet e telekomunikacionit.
Sipas aktakuzës, askush nuk mund t’i thoshte “jo”. Biznesmenët që refuzonin kërkesat e saj rrezikonin të humbnin kompanitë, licencat ose të përfundonin në burg.
Në vitin 2012 nisën publikisht akuzat e para për korrupsion në sektorin e telekomunikacionit. Hetime u hapën në disa vende, përfshirë SHBA-në, Suedinë, Francën, Holandën dhe Zvicrën. Presioni ndërkombëtar u rrit shpejt dhe marrëdhëniet e Karimovës me familjen presidenciale u përkeqësuan.
Në vitin 2014 ajo u zhduk papritur nga jeta publike pas një konflikti të ashpër me nënën dhe motrën. Më vonë autoritetet uzbeke e dënuan disa herë me burgim afatgjatë. Sipas vajzës së saj, procesi i parë gjyqësor ndaj Karimovës në vitin 2015 u zhvillua në kuzhinën e shtëpisë ku mbahej në arrest. Që prej vitit 2025 ajo raportohet se po vuan dënimin në një koloni penale pranë Tashkentit.
Zvicra nën presion, lufta për 780 milionë franga
Për autoritetet zvicerane, çështja Karimova është bërë një test i rëndësishëm për kredibilitetin e shtetit në luftën kundër pastrimit të parave. Hetimet kanë zgjatur mbi një dekadë dhe janë shoqëruar me polemika. Në vitin 2018, përfaqësues të prokurorisë zvicerane udhëtuan në Uzbekistan për të marrë në pyetje Karimovën. Më vonë u zbulua se gjatë vizitës kishte pasur takime joformale me prokurorët uzbekë.
Për shkak të dyshimeve për mungesë paanshmërie, një prokuror federal zviceran u detyrua të largohej nga çështja. Në vitet 2025 dhe 2026, edhe vetë Gjykata Penale Federale dërgoi delegacione në Tashkent për mbledhje provash.
Megjithatë, procesi mori një kthesë të papritur kur gjykata vendosi të pezullojë procedurën ndaj Karimovës, duke argumentuar se akuzat ndaj saj në Zvicër lidhen me çështje të afateve të parashkrimit. Gjykata gjithashtu vendosi të mos pranojë si prova vendimet e drejtësisë uzbeke, duke vënë në dyshim nëse proceset ndaj saj kishin respektuar standardet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. Prokuroria ka apeluar vendimin.
Një nga pyetjet më të rëndësishme mbetet: çfarë do të ndodhë me pasuritë e sekuestruara? Autoritetet zvicerane kanë ngrirë rreth 780 milionë franga zvicerane, shuma më e madhe e sekuestruar ndonjëherë në Zvicër në kuadër të rikuperimit të pasurive të fituara në mënyrë të paligjshme nga regjime autoritare. Në vitin 2018, qeveria zvicerane vendosi që fondet e provuara si të paligjshme t’i kthehen Uzbekistanit.
Për të shmangur rikthimin e tyre në korrupsion, në vitin 2022 u nënshkrua një marrëveshje me Tashkentin që parashikon administrimin e fondeve përmes një mekanizmi të OKB-së. Paratë do të përdoren për projekte sociale, përfshirë modernizimin e maternitetit dhe investime në arsim.
Deri tani, 90 milionë franga janë transferuar tashmë në fondin e administruar nga OKB-ja, ndërsa 313 milionë janë konfiskuar përfundimisht. Por fati i pjesës tjetër të pasurive varet nga rezultati i procesit në Bellinzona. Nëse akuzat dështojnë, Zvicra mund të detyrohet të heqë sekuestrimet. Një skenar i tillë do të përbënte jo vetëm një humbje ligjore, por edhe një goditje serioze politike për reputacionin ndërkombëtar të Zvicrës në luftën kundër korrupsionit financiar global. /Përshtati Pamfleti/
Karimova e Uzbekistanit modeli dhe ideali i enderuar i Ajoles se Lali Erit qe ju hodhen trute e gomarit shume shqiptareve!
Nuk e di pse Zvicra eshte mbajtur si model i shtetit pa kompromise. Bankat ne Zvicer kurre nuk japin informacion per ata qe kane llogari bankare atje. Loja e Zvicres "asnjanese" eshte siguruar nga rezervimi e fshehja e parave te te gjithe te mireve e te ligjve te botes. Kush mund ta sulmoje Zvicren kur te gjithe kane fshehur para atje! Vajza e Putinit ben palle ariu ne Zvicer, ashtu si dhe shume kelyshe oligarkesh nga e gjithe bota. Mbetem duke fyer e lenduar Shqiptaret per kete e ate. Te shkretet Shqiptare nuk kishin idene e korrupsionit te bankave nga qe nuk kishin aq para sa te hapnin llogari bankare. Shqiptaret nuk e kishin idene e droges e kanabis. Droga hyri na Shqiperi ne fillimet e para Zvicra permes disko 'Albania", etj., etj.
KARIMOVA E YZBEKISTANIT?? BALLUKJA E SHQIPERISE,,