FLASH
Shkruar nga Walter Veltroni
Aktualisht ekzistojnë 88 demokraci dhe 91 autokraci...
Një betejë pas tjetrës, bota po rrëshqet drejt një spiraleje shumë të rrezikshme: mbizotërimi absolut i forcës mbi politikën, i luftës mbi dialogun, i deliriumit mbi arsyen. Dhe, ajo që tremb më shumë, i autokracive mbi demokracitë. Rreth 72% e popullsisë botërore, tre nga katër njerëz, jeton sot nën një regjim autokratik. Ky është niveli më i lartë i regjistruar që nga viti 1978.
“Raporti për Gjendjen e Demokracisë”, i publikuar nga Instituti i studimeve V-Dem, e bën të qartë se aktualisht ekzistojnë 88 demokraci dhe 91 autokraci dhe se demokracitë liberale janë bërë lloji i regjimit më pak i përhapur në botë, me gjithsej 29 në vitin 2024, që përfaqësojnë vetëm tetë për qind të popullsisë.
Raporti i ardhshëm do të publikohet brenda pak ditësh. Ka arsye për të pasur frikë se përqindja e popullsisë që jeton në demokraci liberale do të ulet edhe më tej. Sepse risia historike e këtij çerekshekulli, i pari i një mijëvjeçari të ri, është se edhe Shtetet e Bashkuara duket qartë se po rrëshqasin, me shpejtësi, drejt një autokracie.
Ne po mësohemi me diçka me të cilën nuk duhet të mësohemi, dhe kjo është një e keqe e rrezikshme. Aq sa qeveritë demokratike, përfshirë edhe tonën, nuk kanë forcën të kundërshtojnë, të kritikojnë, ose thjesht të distancohen nga devijime të papranueshme, nga fjalë, sjellje dhe vendime që bien qartë në kundërshtim me vetë natyrën e fjalës demokraci. Dhe që po kontribuojnë në shtyrjen e botës drejt humnerës së një lufte që Federico Fubini e ka përkufizuar me të drejtë në këto faqe si një konflikt global. Nga ana tjetër, ai ndryshim emri i Pentagonit në “Ministria e Luftës” duhej të kishte bërë të qartë drejtimin në të cilin po lëviznin gjërat, ashtu si edhe veprimi i dhunshëm i ICE apo tapeti i kuq i shtruar për Putinin.
Në fjalët e ministrit të Mbrojtjes Crosetto, i cili e ka cilësuar sulmin ndaj Iranit si një “shkelje të rregullave të së drejtës ndërkombëtare”, përfshihet një gjykim i qartë që ofron një çelës interpretimi për sjelljen e presidencës amerikane edhe në Venezuelë ose, nëse duhet t’u besojmë njoftimeve të Trump, edhe në Groenlandë, Kanada, Kubë dhe kush e di se ku tjetër.
Por këto rregulla, fryt i rrugëtimit të dhimbshëm të shekullit XX, janë garancia e paqes. Nëse ato rrëzohen dhe zëvendësohen nga logjika e më të fortit, ajo që do të njohim do të jetë kaosi, një garë e frikshme armatimi dhe, ky mund të jetë rezultati paradoksal i çështjes iraniane, një sezon i ri i përhapjes bërthamore që mund të konsiderohet nga autokracitë nacionaliste në ngritje si e vetmja formë e vlefshme parandalimi.
Objektivi i kësaj lufte nuk është i qartë. Ekziston gjithashtu frika se ky ferr mund të jetë ndezur nga konsiderata të mjerueshme të politikës së brendshme. Por synimi i përgjithshëm duket i dukshëm: të ndërtohet një rend i ri ndërkombëtar i bazuar në dominimin e fuqisë ushtarake, në logjikën e shfrytëzimit — kjo po, imperialiste — të lëndëve të para të vendeve prodhuese dhe në transformimin e sovranitetit kombëtar, një tezë paradoksale për nacionalistët, në një koncesion të thjeshtë.
Fjalia e Trump për miratimin e domosdoshëm që ai duhet të japë për udhëheqjen e re iraniane është një version i zbehtë i qëllimit të shpallur për përmbysjen e atij regjimi tiranik që ka qenë protagonist i represioneve të ashpra dhe i heqjes së lirive themelore. Në Teheran nuk pati revoltat popullore të paralajmëruara, sepse ai regjim terrori vazhdon të veprojë dhe sepse ai arsenal ushtarak, i shpallur tashmë i shkatërruar pas veprimeve ushtarake të 12 qershorit, vazhdon megjithatë të funksionojë. Trumpit i mjafton, si në Venezuelë, që të vijë dikush i aftë të negociojë më mirë me Shtetet e Bashkuara për naftën. Siç thotë Michele Serra, amerikanët duken me fat: kudo që shkojnë për të eksportuar demokracinë, gjejnë naftë.
Ky parim i ri i kaosit rrezikon të vlejë për Rusinë me Ukrainën ose për Kinën me Tajvanin dhe për shumë kriza të tjera rajonale që mund të ndezin botën. Nacionalizmi dhe populizmi kanë prodhuar gjithmonë kufizim të lirisë dhe luftëra. Shumë nacionalistë ishin edhe ushtarët me kryqin nazist që pushtuan Italinë gjatë luftës botërore që ata vetë kishin shkaktuar.
Trump është në Shtetet e Bashkuara dhe në Itali në nivelet më të ulëta të popullaritetit. Të rreshtohesh me politikën e tij, me devijimin dramatik që kjo politikë totalitare, infantile dhe egocentrike mund të prodhojë, është një rrezik shumë i lartë për këtë qeveri dhe, mbi të gjitha, për këtë vend, i cili tashmë në këto orë, duke paguar faturën e energjisë elektrike ose duke blerë benzinë, po paguan pasojat e doktrinës së re të rendit botëror: kaosin.
Do të mjaftonte që qeveria të bënte të vetat fjalët përfundimtare të Crosetto-s dhe gjykimin që për Trump ka dhënë, në faqet e këtij gazete, jo Bernie Sanders, por Marina Berlusconi: “Rregulli i vetëm i Trump është të fshijë të gjitha rregullat. Dhe ai e quan këtë liri… Ligji i më të fortit, imponim, biznes i pamëshirshëm… A e kuptojmë se brenda vendit të tij ai po përpiqet të çmontojë të gjitha sistemet e balancimit dhe kontrollit? Dhe çfarë të themi për përdorimin e dhunës kundër kundërshtimit?”
A është kaq e vështirë të shqiptohen fjalë të qarta? Ka momente në histori kur duhet të jesh ose në anën e demokracisë, ose në anën e autokracisë. Duhet të zgjedhësh. Nëse nuk e bën, në të vërtetë, zgjedhja tashmë është bërë./Përshtati "Pamfleti" nga "Corriere della Sera"
Lini një Përgjigje