FLASH
Shkruar nga PamfletiBrenda SHBA-së po shfaqen dallime mes Shtëpisë së Bardhë dhe Kongresit, ku ky i fundit pasqyron gjithnjë e më shumë skepticizmin e opinionit publik ndaj vazhdimit të luftës. Nga ana tjetër, edhe në Iran ka ndarje mes udhëheqjes politike që negocion dhe krahut të ashpër të Gardës Revolucionare, i cili favorizon përshkallëzimin e konfliktit.
Pas muajsh përplasjeje me Iranin, presidenti amerikan Donald Trump ndodhet përballë një dileme strategjike që ka shoqëruar pothuajse të gjithë presidentët amerikanë të përfshirë në Lindjen e Mesme. Ndërsa në planin ushtarak administrata e tij mund të pretendojë rezultate të rëndësishme, hapësira politike për të vazhduar konfliktin po ngushtohet gjithnjë e më shumë.
Shenja më e fundit erdhi nga Uashingtoni, ku Dhoma e Përfaqësuesve miratoi një rezolutë që kufizon mundësinë e presidentit për të vazhduar operacionet kundër Iranit pa një autorizim të posaçëm nga Kongresi. Edhe pse ka pak gjasa që masa të kthehet në ligj, për shkak të mbështetjes më të madhe që Trump gëzon në Senat dhe të drejtës së vetos presidenciale, mesazhi politik është i qartë.
Katër deputetë republikanë iu bashkuan demokratëve në votim, ndërsa sondazhet tregojnë një lodhje në rritje të opinionit publik ndaj konfliktit. Megjithëse lufta ka shkaktuar shumë pak viktima amerikane, qytetarët po ndjejnë pasojat ekonomike përmes rritjes së çmimeve të energjisë dhe pasigurive ekonomike, në prag të zgjedhjeve të ardhshme.
Sipas analizës së Michael Doran, ish-zyrtar i administratës Bush dhe drejtor i Qendrës për Lindjen e Mesme në Institutin Hudson, Trump po përballet me kritika nga dy drejtime të kundërta. Demokratët argumentojnë se rikthimi te diplomacia tregon se lufta ishte e panevojshme dhe se marrëveshja bërthamore e vitit 2015 e arritur nga Barack Obama do të kishte shmangur konfliktin dhe pasojat ekonomike aktuale. Nga ana tjetër, republikanët më të ashpër besojnë se presidenti po heq dorë nga mundësia për një fitore të plotë në momentin kur Irani duket më i dobët se kurrë.
Çfarë ka fituar SHBA-ja?
Doran argumenton se kritikat ndaj luftës shpërfillin rezultatet e arritura deri tani. Sipas tij, programi bërthamor iranian ka pësuar dëme të mëdha. Teherani nuk ndodhet më në pozicionin që kishte para luftës për të prodhuar shpejt një armë bërthamore.
Në të njëjtën kohë, ekonomia iraniane është goditur nga sanksionet, dëmtimi i infrastrukturës dhe humbja e të ardhurave nga eksportet e naftës. Rrjeti i aleatëve rajonalë të Teheranit, i njohur si “Boshti i Rezistencës”, është dobësuar ndjeshëm, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e kapaciteteve raketore të Gardës Revolucionare është shkatërruar ose dëmtuar.
Sipas Doranit, SHBA-ja dhe Izraeli ndodhen sot në një pozitë strategjike më të favorshme sesa përpara fillimit të konfliktit.
Analisti amerikan vlerëson se hapja diplomatike nuk përbën dorëzim, por njohje të realitetit. Edhe i dobësuar, Irani vazhdon të ketë kapacitetin për të shkaktuar dëme serioze në ekonominë globale, veçanërisht përmes kërcënimeve ndaj trafikut detar në Gjirin Persik dhe infrastrukturës energjetike të vendeve arabe.
Pikërisht në këtë kontekst Trump ka njoftuar se një marrëveshje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit mund të jetë afër.
Sipas informacioneve të siguruara nga Doran përmes kontakteve të tij me administratën amerikane, strategjia e Shtëpisë së Bardhë parashikon dy faza.
Dy fazat e planit amerikan
Faza e parë përfshin nënshkrimin e një memorandumi mirëkuptimi që do të lejonte rihapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit nën një formë monitorimi ndërkombëtar. Qëllimi është stabilizimi i tregjeve energjetike, ulja e tensioneve ushtarake dhe forcimi i armëpushimit.
Në këmbim, Irani do të përfitonte një lehtësim të kufizuar dhe të kthyeshëm të sanksioneve ekonomike, kryesisht përmes mundësisë për të eksportuar sasi më të mëdha nafte.
Faza e dytë lidhet me çështjen më të rëndësishme: programin bërthamor iranian.
Trump e ka përmbledhur filozofinë e tij negociuese me formulën: “No dust, no dollars” dhe pa eliminimin e mbetjeve të programit bërthamor nuk do të ketë përfitime ekonomike.
Administrata amerikane kërkon çmontimin e rezervave të uraniumit të pasuruar dhe të infrastrukturës bërthamore që i ka mbijetuar bombardimeve. Sipas kësaj qasjeje, Uashingtoni synon të shmangë atë që e konsideron gabim të marrëveshjes së Obamës: ofrimin e përfitimeve ekonomike të mëdha në këmbim të garancive të kufizuara dhe të vështira për t’u verifikuar.
Dy skenarë të mundshëm
Skenari optimist parashikon që kriza ekonomike në Iran të bëhet aq e rëndë sa një pjesë e udhëheqjes iraniane të zgjedhë kompromisin. Në këtë rast, do të nisnin negociata serioze për programin bërthamor dhe Teherani do të bënte lëshime konkrete.
Megjithatë, Doran e konsideron këtë mundësi pak të mundshme. Sipas tij, drejtuesit aktualë iranianë duken më pak fleksibël se paraardhësit e tyre, ndërsa gjendja e emergjencës kombëtare i lejon aparatit të sigurisë të shmangë përgjegjësinë për krizën ekonomike dhe sociale.
Skenari më i mundshëm, sipas tij, është që marrëveshja për Hormuzin të arrihet dhe trafiku detar të normalizohet, por negociatat për programin bërthamor të zvarriten pa rezultate konkrete, siç ka ndodhur shpesh në marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Edhe në këtë rast, Doran nuk e konsideron rezultatin një humbje për SHBA-në.Ai e krahason situatën me Irakun e Saddam Husseinit pas Luftës së Gjirit në vitin 1991: një regjim i dobësuar, nën sanksione, i kufizuar ushtarakisht dhe nën mbikëqyrje të vazhdueshme ndërkombëtare.
Në këtë skenar, lufta e hapur do t’i linte vendin një periudhe të gjatë frenimi strategjik. Irani do të mbetej më i varfër, më i izoluar dhe më larg armës bërthamore sesa para konfliktit, ndërsa SHBA-ja dhe Izraeli do të monitoronin çdo përpjekje për rindërtimin e kapaciteteve raketore dhe bërthamore.Analiza vëren se konflikti nuk mund të shihet më thjesht si një përballje mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit.
Brenda SHBA-së po shfaqen dallime mes Shtëpisë së Bardhë dhe Kongresit, ku ky i fundit pasqyron gjithnjë e më shumë skepticizmin e opinionit publik ndaj vazhdimit të luftës. Nga ana tjetër, edhe në Iran ka ndarje mes udhëheqjes politike që negocion dhe krahut të ashpër të Gardës Revolucionare, i cili favorizon përshkallëzimin e konfliktit.
Në lojë janë gjithashtu Izraeli, Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Hezbollahu, secili me interesat dhe llogaritë e veta strategjike.
Për këtë arsye, sfida për Trump nuk kufizohet më vetëm te marrëdhënia me Teheranin. Me kalimin e kohës, presidenti amerikan do të duhet të përballet gjithnjë e më shumë edhe me presionet politike në Uashington, ku mund të vendoset fati i strategjisë së tij ndaj Iranit./ Corriere della Sera
Lini një Përgjigje