FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ndërsa procesi i paqes mbetet i bllokuar dhe pjesa më e madhe e popullsisë jeton mes rrënojave, në Gaza janë shfaqur kafene dhe pastiçeri luksoze që frekuentohen nga kontrabandistë, njerëz me lidhje politike dhe përfitues të luftës...
Në qendër të qytetit të Gazës, mes ndërtesave të shkatërruara, rrugëve të mbuluara nga pluhuri dhe çadrave ku jetojnë mijëra familje të zhvendosura, është hapur një kafene moderne. Brenda saj dëgjohet muzikë e lehtë, kamerierët servirin espresso italiane dhe në vitrinë ekspozohen ëmbëlsira me çokollatë e torta me Nutella.
Pamjet e këtyre lokaleve kanë qarkulluar ditët e fundit në rrjetet sociale dhe kanë habitur opinionin publik ndërkombëtar. Për shumë njerëz jashtë Gazës, ato krijojnë përshtypjen se armëpushimi i brishtë ka sjellë një lloj normaliteti apo ringjalljeje ekonomike në territorin palestinez.
Por realiteti në terren është krejt tjetër.
Sipas një artikulli të gazetës zvicerane “Neue Zürcher Zeitung”, pas fasadës së luksit fshihet një ekonomi lufte, ku një pakicë po pasurohet përmes kontrabandës, lidhjeve politike dhe kontrollit të ndihmave humanitare, ndërsa shumica e popullsisë lufton çdo ditë për mbijetesë.
Gazetari palestinez Eyad al-Masri, i cili përdor pseudonim nga frika e represionit, përshkruan një qytet të ndarë në dy botë: njëra mes urisë dhe rrënojave, tjetra mes kafesë së shtrenjtë dhe luksit të ekspozuar në Instagram.
Espresso me çmime të Zyrihut në një territor lufte
Al-Masri vendosi të verifikonte vetë ekzistencën e këtyre lokaleve për të cilat flitej në internet. Ai i gjeti ato në disa zona të qytetit të Gazës.
Në njërën prej kafeneve, një milkshake kushton rreth 8 franga zvicerane, një copë tortë me Nutella 10 franga, ndërsa një espresso arrin deri në 18 franga zvicerane, çmime që zakonisht gjenden në qendrat më të shtrenjta të Evropës, jo në një territor të shkatërruar nga lufta.
Në një kohë kur shumica e banorëve varen nga ndihmat humanitare për bukën e përditshme, këto çmime janë të paarritshme. “Kjo është pyetja një milionë dollarëshe: kush mund ta përballojë?”, thotë gazetari palestinez.
Sipas tij, klientët janë pothuajse gjithmonë të njëjtët: kontrabandistë që janë pasuruar gjatë luftës, njerëz me lidhje politike, figura me ndikim dhe persona që kanë përfituar financiarisht nga kaosi. “Shumica e njerëzve normalë nuk mund ta përballojnë këtë luks. As unë vetë nuk mundem, edhe pse jam relativisht mirë ekonomikisht”, shprehet ai.
Paratë e ndihmave dhe pasurimi në rrjetet sociale
Sipas al-Masrit, një pjesë e njerëzve që sot shfaqin luks në Gaza janë individë që gjatë viteve të fundit kanë mbledhur para në rrjetet sociale duke pretenduar se ndihmonin familjet palestineze.
“Ata lypnin para në TikTok dhe Instagram, duke treguar vuajtjet e njerëzve. Por shumë prej tyre i përdorën fondet për veten: blenë makina luksoze ose hapën kafene e restorante”, thotë ai.
Në Gaza, kjo sipas tij është një “sekret i hapur”. Hapja e një biznesi të tillë kërkon shuma të mëdha parash. Materialet bazë janë bërë mall luksi: çimentoja, pajisjet elektrike, mobiliet dhe gjeneratorët futen kryesisht përmes kontrabandës nga Egjipti.
Vetëm ndërtimi i një kafeneje mund të kushtojë mbi 50 mijë dollarë. Në një territor ku energjia elektrike mungon për pjesën më të madhe të ditës dhe ku shumë spitale mezi funksionojnë, këto lokale furnizohen me gjeneratorë privatë dhe produkte të importuara në mënyrë ilegale.
Gaza e ndarë në dy botë
Lufta ka krijuar një ndarje të thellë sociale në Rripin e Gazës. Nga njëra anë janë qindra mijëra njerëz që jetojnë në çadra, ndërtesa të dëmtuara ose mes rrënojave. Shumë familje nuk kanë ujë të pijshëm, energji elektrike apo akses të rregullt në ushqim.
Nga ana tjetër është një elitë e vogël që vazhdon të konsumojë produkte luksi dhe të publikojë pamje të jetës së saj në rrjetet sociale. “Për njerëzit që jetojnë mes rrënojave, këto video janë absurde”, thotë gazetari palestinez.
Para sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023 dhe luftës që pasoi, gati gjysma e ushqimeve në Gaza prodhohej nga bujqësia vendase. Sot, pjesa më e madhe e tokave bujqësore është shkatërruar dhe popullsia varet pothuajse tërësisht nga ndihmat ndërkombëtare.
Izraeli kontrollon në mënyrë të rreptë hyrjen e mallrave në territor, duke argumentuar se kufizimet synojnë të pengojnë furnizimin e Hamasit me armë dhe materiale ushtarake. Megjithatë, mungesat kanë krijuar një treg të madh të zi. Mallrat futen përmes tuneleve, kamionëve të kontrabandës apo edhe dronëve dhe më pas shiten me çmime shumëfish më të larta.
“Hamasi merr pjesën e vet”
Sipas al-Masrit, Hamasi jo vetëm që e toleron këtë ekonomi kontrabande, por përfiton drejtpërdrejt prej saj. “Hamasi ka ndërtuar një sistem për të cilin edhe mafia italiane do të ishte krenare”, thotë ai.
Sipas përshkrimit të tij, tregtarët që arrijnë të fitojnë para nga kontrabanda marrin telefonata nga persona të lidhur me Hamasin, shpesh nga zyrat e improvizuara pranë spitaleve Al-Aksa ose Nasser.
“Atyre u thuhet: ke dhjetë minuta kohë për të ardhur tek ne. Pastaj kërkojnë para. Mund të jenë 100 mijë dollarë ose më shumë”, tregon gazetari.
Nëse dikush refuzon të paguajë, përballet me kërcënime. “Kjo funksionon si organizatat mafioze”, shton ai.
Një paqe e bllokuar dhe frika nga lufta e re
Ndërsa konfliktet në Liban dhe tensionet me Iranin kanë marrë vëmendjen ndërkombëtare, situata në Gaza mbetet e ngrirë. Pyetja kryesore vazhdon të jetë e njëjta: çfarë do të ndodhë me Hamasin?
Lëvizja islamiste refuzon çarmatimin pa një tërheqje të plotë izraelite nga Gaza. Izraeli, nga ana tjetër, nuk pranon të largohet pa garanci se Hamasi nuk do të mbetet forcë ushtarake.
Pavarësisht bombardimeve intensive, Hamasi ende zotëron mijëra luftëtarë të armatosur, pjesë të rrjetit të tuneleve dhe armë antitank. Izraeli vazhdon të kontrollojë mbi gjysmën e territorit të Gazës dhe kryen sulme të rregullta ndaj objektivave të Hamasit.
Edhe planet ndërkombëtare për stabilizimin e territorit kanë mbetur në letër. Shumë shtete refuzojnë të dërgojnë trupa në një zonë ku luftimet mund të rifillojnë në çdo moment.
“Njerëzit kanë frikë të flasin”
Sipas al-Masrit, Hamasi ka humbur pjesërisht forcën ushtarake, por jo kontrollin politik dhe administrativ. “Hamasi ende kontrollon gjithçka”, thotë ai.
Punonjësit e administratës dhe policët e lidhur me organizatën paguhen rrallë dhe me shuma minimale, por vazhdojnë ta mbështesin sistemin me shpresën se një ditë mund të bëhen pjesë e një qeverie të re ose të largohen jashtë Gazës.
Ndërkohë, rindërtimi pothuajse nuk ekziston. “Njerëzit jetojnë në çadra dhe megjithatë vazhdojnë të paguajnë taksa. Nuk kemi energji, arsim apo sistem shëndetësor funksional”, thotë gazetari palestinez.
Sipas tij, opozita publike ndaj Hamasit është pothuajse e pamundur. “Kush flet kundër tyre rrezikon jetën.” /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje