FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Sundimtarët e Iranit janë të pamëshirshëm pikërisht për shkak të dobësisë së tyre. Ata nuk kanë ku të shkojnë dhe nuk kanë asgjë për t’i ofruar popullit, përveç dhunës...
Ndërsa protestuesit dolën në pazaret dhe rrugët e Iranit, udhëheqësi suprem Ali Khamenei i priti me plumba. Pas dy javësh brohoritjesh “vdekje diktatorit”, militantë të lidhur me Gardën Revolucionare, me pushkë automatike në duar, u futën në turma. Me snajperë, ata qëlluan bashkëqytetarët e tyre, duke i shënjestruar në fytyrë dhe në organet gjenitale. Morgjet janë mbushur plot. Trupat, të futur në qese, janë grumbulluar mbi trotuaret e përgjakura. Disa mijëra njerëz mund të jenë vrarë. Mijëra të plagosur janë arrestuar; disa janë zvarritur nga shtretërit e spitalit drejt qelive të burgut dhe fati i tyre mbetet i panjohur.
Ky duhet të ishte momenti që do t’i jepte fund 47 viteve të sundimit të teokratëve. Iranianët meritojnë të jetojnë në një vend demokratik dhe të begatë, jo vetëm për shkak të trimërisë së tyre. Edhe bota do të përfitonte nëse Irani do të shndërrohej nga një kërcënim bërthamor dhe eksportues dhune në gjithë Lindjen e Mesme, në një fuqi tregtare tolerante dhe të qëndrueshme. Por vetëm protestat nuk mjaftojnë për t’i dhënë fund tiranisë. Çfarë do të sillte një sulm amerikan, i paralajmëruar nga presidenti Donald Trump, për rrëzimin e mullahëve? Dhe nëse regjimi do të binte, çfarë do të pasonte më pas?
Sundimtarët e Iranit janë të pamëshirshëm pikërisht për shkak të dobësisë së tyre. Ata nuk kanë ku të shkojnë dhe nuk kanë asgjë për t’i ofruar popullit, përveç dhunës. Brenda vendit, qytetarët iranianë përballen me një ekonomi në tkurrje, çmime ushqimesh që rriten me shpejtësi, papunësi dhe varfëri në thellim. Jashtë vendit, regjimi është poshtëruar: forcat e tij përfaqësuese në Liban, Siri dhe Gaza janë goditur ose shkatërruar, kryesisht nga Izraeli, që prej vitit 2023. Lufta 12-ditore e vitit të kaluar tregoi se regjimi nuk ishte në gjendje të mbronte as komandantët dhe as objektet e veta bërthamore. Pas shtypjes së protestave në vitet e kaluara, Khamenei herë pas here ka ofruar lëshime, si lehtësimi i kodit të veshjes për gratë. Këtë muaj, qeveria e tij propozoi një pagesë mujore prej 7 dollarësh, me shpresën për të blerë zemërimin publik. Kjo u prit me tallje.
Ditët në vijim janë të mbushura me pasiguri dhe rrezik. Protestuesit janë tërhequr nga rrugët, megjithëse askush nuk e di për sa kohë. Skenari më i zymtë do të ishte që regjimi të mbetej në pushtet, i lidhur nga gjaku, duke i dënuar iranianët me një shtypje të ngrirë dhe të qëndrueshme. Po aq i keq do të ishte edhe rrëshqitja e Iranit drejt një dhune edhe më të madhe.
Shpërbërja e Jugosllavisë në vitet 1990, pushtimi i Irakut në vitin 2003 dhe lufta civile në Siri ofrojnë mësime të zymta se sa e vështirë është të përfundosh dekada shtypjeje pa shkaktuar gjakderdhje masive. Separatistë kurdë, azerë, baluçë apo grupe të tjera mund të ngrihen dhe Irani mund të zhytet në kaos. Kur kësaj i shtohet prania e uraniumit të pasuruar, shkencëtarëve bërthamorë dhe ekstremistëve fetarë, rreziqet bëhen enorme. Frika nga ajo që mund të vijë më pas shpjegon pse disa brenda Iranit deri tani nuk i janë bashkuar protestave.
Midis këtyre skenarëve ekzistojnë edhe variante ku regjimi fragmentohet. Ndoshta Garda Revolucionare do ta rrëzojë udhëheqësin suprem. Ose një fraksion i saj mund të marrë pushtetin në emër të popullit dhe të kërkojë legjitimitet duke vënë para përgjegjësisë fraksionet rivale për vrasjet e fundit. Në këtë rast, ata mund të mbështeten nga ushtria e rregullt, e cila deri tani ka qëndruar neutrale. Sidoqoftë, udhëheqësit e rinj mund të synojnë një marrëveshje ku Amerika do të hiqte sanksionet në këmbim të kufizimeve të rrepta mbi programin bërthamor dhe raketat balistike të Iranit.
Amerika mund të përpiqet të godasë një regjim që ka qenë një problem i vazhdueshëm për Uashingtonin për më shumë se katër dekada. Këtë javë, Trump fillimisht kërcënoi me veprime “shumë të forta” kundër Teheranit, duke nxitur më shumë protesta, e më pas u duk se u tërhoq, nëse kjo ishte një dredhi apo një akt kujdesi, mbetet e paqartë. Nëse ai do të sulmonte, opsioni i tij i parapëlqyer ka gjasa të ishte një goditje e kufizuar. Ndoshta një “prerje koke” politike nga ajri, e ngjashme me atë që mbikëqyri së fundmi në Venezuelë, ku zoti Khamenei i urryer do të rrëzohej ose do të vritej. Ose Amerika mund të bombardonte objekte të zgjedhura brenda Iranit, veçanërisht struktura të lidhura me Gardën Revolucionare.
Me më pak rrezik, Amerika mund të ndihmonte duke i dhënë fund bllokadës së komunikimeve të vendosur nga regjimi, përmes kontrabandimit të pajisjeve Starlink në Iran. Një tregues i rëndësisë së kësaj është fakti se forcat e sigurisë po i kërkojnë ato që tashmë ndodhen në vend. Shtëpia e Bardhë po i jep gjithashtu mbështetje të heshtur një figure të opozitës në mërgim, Reza Pahlavit, ish-princit të kurorës, i cili u largua nga Irani kur shahu u rrëzua në vitin 1979. Nga një distancë e sigurt në Maryland, edhe ai u ka bërë thirrje protestuesve të ngrihen për demokraci. Në mungesë të një opozite të organizuar brenda Iranit, ndoshta vendi mund të rikthejë një formë monarkie.
Megjithatë, edhe një shqyrtim i thjeshtë i këtyre opsioneve tregon se sa e vështirë do të ishte që veprimi amerikan të kishte sukses. Nëse zoti Trump urdhëron sulme, Irani zotëron një arsenal të fuqishëm raketash me rreze të shkurtër dhe të gjatë veprimi, të afta për të goditur Lindjen e Mesme dhe për të shkaktuar një përshkallëzim të paparashikueshëm, ndaj edhe vendet e rajonit paralajmërojnë kundër një sulmi amerikan. Një eliminim nga ajri do të kërkonte inteligjencë të jashtëzakonshme kundër një kundërshtari tashmë të paralajmëruar. Edhe me largimin e ajatollahut, një marrëveshje në stilin e Karakasit me Gardën Revolucionare vështirë se do të sillte stabilitet afatgjatë, pasi iranianët e plagosur do të kërkonin hakmarrje ndaj gjeneralëve me kaq shumë gjak në duar.
Një mënyrë e re e botës
Rreziqet janë jashtëzakonisht të larta. Me Trump në detyrë, garancitë e vjetra të gjeopolitikës po treten. Shqetësimi i tij nuk ka qenë kurrë respektimi i së drejtës ndërkombëtare apo nxitja e një klubi demokracish liberale. Megjithatë, edhe pse Irani është braktisur nga aleatët e tij Kina dhe Rusia, ai është më i gatshëm se çdo president amerikan i kohëve të fundit të ndërmarrë ndryshime të mëdha, nëse beson se ato do të rrisin ndikimin e Amerikës dhe prestigjin personal. Çdo ndërhyrje do të jetë një provë për botën që po formësohet.
Dikur, çdo kryengritje popullore dukej se paralajmëronte lindjen e një demokracie të re. Fatkeqësisht, pas dështimeve të Pranverës Arabe, nuk është më e lehtë të imagjinohet se rruga e Iranit do të jetë kaq e thjeshtë. Megjithatë, shpresa mbetet që, me kalimin e kohës, rënia e regjimit të favorizojë popullin e guximshëm iranian, i cili edhe një herë ka dëshmuar se është pasuria më e madhe e vendit të tij./Përshtati “Pamfleti” nga “The Economist”
Po por thelbin ju nuk e keni pershkruar qi asht pasuria gjigante nentoksore e Iranit qi don Amerika per mi marë per vedi ! Në rast qi Ayatollah bijn dakord dhe ja japin Amerikaneve ket pasuri atherë ata menjiher do jan dakord me bashkpunu me Ayatollah dhe do I heqin sanksionet , se Amerikaneve i intereson vetum NAFTA ! I njajti shkak ka qen Venezuela ????????, Irak ????????, Syrie ????????, Kuwait ????????, Afghanistan ????????, Libya ????????, Nigeria ????????, mavon Columbia , Burkina Faso ???????? rezerva enorm të Arit! Djali I Shahut Pahlavi nuk ka asnji shans per me ardh në pushtet dhe populli nuk e don se akoma i ka kujtimet i babes I ti qi ka udheheq Iranin me nji diktature ku gjithe cilli i dyti njeri ka qen agjent i Savak- ut dhe kur asht largue nga Irani e ka marë pasurin me vedi qi i takonte popullit Iranian ! Si ashtu familia Pahlavi jan te lidhun me SIONISTA !