FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Për herë të parë, Irani sulmoi Izraelin si reagim ndaj një operacioni izraelit në Liban. Përshkallëzimi rrezikon negociatat mes Teheranit dhe Uashingtonit dhe shton pasigurinë në rajon...
Për herë të parë, Irani bombardoi Izraelin për t’iu kundërpërgjigjur një sulmi izraelit ndaj një vendi tjetër. Izraeli reagoi drejtpërdrejt, pavarësisht kundërshtimit të Donald Trumpit. Çfarë do të thotë kjo për negociatat?
Sapo Irani qëlloi Izraelin me raketa të dielën në mbrëmje, për herë të parë që nga fillimi i armëpushimit më 8 prill, Donald Trump reagoi publikisht. “Do ta telefonoj menjëherë Bibin dhe do t’i them të mos kundërpërgjigjet”, tha presidenti amerikan për platformën Axios, duke shtuar “të dyja palët u argëtuan. Izraeli goditi objektivat e veta dhe Irani goditi objektivat e veta. Nuk kemi nevojë për një tjetër përshkallëzim”. Ai shtoi se nuk dëshiron që përshkallëzimi të rrezikojë “marrëveshjen” e tij me Iranin.
Me këtë deklaratë, Trump e vendosi kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu përballë një dileme: ose të vepronte kundër dëshirës së aleatit të tij më të ngushtë, ose t’i linte Iranit kontrollin e ritmit të përshkallëzimit.
Netanyahu zgjodhi alternativën e parë. Të hënën në mëngjes, ushtria izraelite njoftoi se kishte goditur objektiva të regjimit iranian në perëndim dhe qendër të vendit. Nga Teherani, Tabrizi, Isfahani dhe Karaxhi u raportuan shpërthime. Sipas autoriteteve iraniane, ndër objektivat e goditura ishte edhe një kompleks petrokimik në provincën Khuzestan. Fillimisht nuk pati njoftime për viktima.
Regjimi iranian reagoi të hënën në mëngjes me sulme të tjera raketore kundër Izraelit. Spiralja e fundit e përshkallëzimit kishte nisur të dielën në mbrëmje me raketat iraniane drejt veriut të Izraelit. Sipas Gardës Revolucionare, objektivi ishte baza ajrore Ramat David. Ushtria izraelite deklaroi se raketat u interceptuan.
Teherani tha se ky ishte një reagim ndaj bombardimit izraelit të një periferie të kryeqytetit libanez Bejrut, i cili, sipas njoftimeve, kishte në shënjestër lëvizjen shiite Hezbollah, aleate e Iranit. Më herët, Irani kishte deklaruar se sulmet ndaj Bejrutit përbënin një vijë të kuqe.
SHBA-ja përpiqet të frenojë përshkallëzimin
Ishte hera e parë në historinë e konfliktit 47-vjeçar mes dy vendeve që Irani bombardonte Izraelin për t’iu kundërpërgjigjur një sulmi izraelit ndaj një vendi tjetër. Sipas zëdhënësit të ushtrisë izraelite, Effie Defrin, Teherani synon të imponojë një “ekuacion të ri”.
Për herë të parë që nga fillimi i armëpushimit në prill, edhe lëvizja Huthi e Jemenit, aleate e Iranit, sulmoi Izraelin me raketa të hënën. Shtetet e Bashkuara dukeshin të përqendruara në frenimin e përshkallëzimit. Një zyrtar amerikan i tha platformës Axios se sulmet izraelite kishin qenë “relativisht të kufizuara”.
Trump i bëri gjithashtu thirrje Iranit: “I lëshuat raketat tuaja. Kaq mjafton. Kthehuni në tryezën e bisedimeve dhe bëni një marrëveshje.”
Megjithatë, Garda Revolucionare deklaroi se bëhet fjalë për “fillimin e një jave të tërë sulmesh ushtarake të vazhdueshme”. Me këtë veprim, Teherani vuri në pikëpyetje edhe negociatat me administratën Trump për një deklaratë parimore që do të synonte përfundimin e luftës dhe rikthimin e lundrimit normal në Ngushticën e Hormuzit.
Kryenegociatori iranian Mohammad Bagher Ghalibaf akuzoi Shtetet e Bashkuara se i kishin dhënë Izraelit “dritën jeshile” për sulmin në Bejrut. Në platformën X ai shkroi: “ata nuk respektojnë as armëpushimin dhe as dialogun. Me bllokadën detare dhe shkeljet e marrëveshjeve lidhur me Libanin, ata kanë treguar se kuptojnë vetëm gjuhën e forcës”. Ghalibaf i cilësoi bazat dhe asetet amerikane dhe izraelite si “objektiva legjitime”.
Irani teston gatishmërinë e Trumpit
Strategët iranianë dyshojnë se veprimi izraelit kundër Hezbollahut ishte pjesë e një përpjekjeje të koordinuar me SHBA-në për të dobësuar pozicionin negociues të Iranit.
Sa më gjatë të vazhdojë gjendja e paqartë mes luftës dhe paqes, aq më shumë Teherani druhet se do të humbasë avantazhin strategjik që, sipas tij, ka fituar gjatë konfliktit.
Veçanërisht bllokada detare amerikane po dëmton ekonominë iraniane, e cila tashmë ndodhet në vështirësi të mëdha. Sipas vlerësimeve amerikane, ajo i kushton Iranit rreth 500 milionë dollarë në ditë në të ardhura të humbura nga eksportet e naftës.
Duke e lidhur armëpushimin me zhvillimet ushtarake në Liban, Teherani po teston gatishmërinë e Trumpit për të frenuar aleatin e tij Netanyahu. Në të njëjtën kohë, Irani po nënvizon rëndësinë që i kushton Hezbollahut dhe grupeve të tjera aleate në rajon, të ashtuquajturit “Boshti i Rezistencës”, si pjesë e strategjisë së vet të sigurisë.
Izraeli kishte deklaruar që në fillim se armëpushimi i 8 prillit mes SHBA-së dhe Iranit nuk përfshinte Libanin. Irani e kishte kundërshtuar këtë interpretim, por deri tani nuk ishte përgjigjur ushtarakisht ndaj veprimeve izraelite në Liban.
Negociatat mes SHBA-së dhe Iranit dukeshin se kishin ngecur kohët e fundit. Të dielën në mbrëmje, pak para fillimit të përshkallëzimit të fundit, ministri i Brendshëm i Pakistanit, Mohsin Naqvi, në rolin e ndërmjetësit, i dorëzoi në Teheran një letër Udhëheqësit Suprem Modschtaba Khamenei.
Një nga pikat kryesore të mosmarrëveshjes mbetet kërkesa e Iranit për lirimin e menjëhershëm të 12 miliardë dollarëve fonde të ngrira menjëherë pas nënshkrimit të një deklarate parimore.
Trump, megjithatë, druhet nga krahasimet me paraardhësit e tij Barack Obama dhe Joe Biden, të cilët ai vetë i kishte kritikuar ashpër për masa të ngjashme.
Për të rritur presionin ndaj Teheranit, Uashingtoni ka përhapur idenë se fondet iraniane të ngrira në SHBA mund të përdoren për rindërtimin e vendeve të Gjirit që janë goditur nga sulmet iraniane.
Shumë qytetarë iranianë kanë pritur prej javësh një rifillim të luftimeve. Pavarësisht armëpushimit, në Ngushticën e Hormuzit kanë vazhduar përplasjet e herëpashershme mes forcave amerikane dhe iraniane.
Përveç frikës nga lufta, shumë iranianë shqetësohen se regjimi mund të bllokojë sërish qasjen në internetin global. Vetëm rreth dy javë më parë autoritetet hoqën kufizimet që kishin zgjatur 88 ditë. /Përshtati Pamfleti nga FAZ/
Lini një Përgjigje