FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ligji i ri parashikon edhe dënimin me vdekje dhe hap debat mbi drejtësinë, sigurinë dhe pasojat ndërkombëtare për Izraelin...
Vendimi i Knesset-it për të krijuar një tribunal ushtarak special që do të gjykojë palestinezët e akuzuar për pjesëmarrje në sulmet e 7 tetorit 2023 përbën një zhvillim politik dhe juridik me rëndësi të madhe për Izraelin. Nuk bëhet fjalë vetëm për ndjekjen penale të autorëve të masakrës, por për kthimin e traumës kombëtare izraelite në një strukturë të përhershme gjykimi, ndëshkimi dhe përfaqësimi publik të fajit.
Ligji u miratua me 93 vota pro dhe asnjë kundër, duke treguar se sulmet e 7 tetorit mbeten pika kryesore e bashkimit politik në Izrael, pavarësisht ndarjeve të thella mbi luftën në Gaza, reformën në drejtësi, qeverinë apo marrëdhëniet me SHBA-në. Goditja e asaj dite vazhdon të prodhojë konsensus edhe për masa ekstreme si rikthimi i dënimit me vdekje.
Tribunali i ri ushtarak do të ketë selinë në Jerusalem dhe proceset gjyqësore pritet të transmetohen drejtpërdrejt. Përtej aspektit penal, ai shihet edhe si një instrument politik dhe simbolik. Autoritetet izraelite synojnë të ndërtojnë një narrativë publike mbi ngjarjet e 7 tetorit, t’u japin fytyrë të akuzuarve dhe të krijojnë një kujtesë zyrtare për sulmet që tronditën vendin.
Vendimi për të parashikuar dënimin me vdekje ndryshon ndjeshëm peshën politike të procesit. Izraeli e ka zbatuar vetëm një herë dënimin kapital në historinë e tij moderne, në rastin e kriminelit nazist Adolf Eichmann. Referenca ndaj atij procesi konsiderohet simbolike dhe synon ta vendosë 7 tetorin jo vetëm në historinë e terrorizmit modern, por edhe në historinë e traumave ekzistenciale të popullit hebre.
Megjithatë, kritikët paralajmërojnë se një krahasim i tillë mund të dobësojë dallimin mes përgjegjësisë individuale, përkatësisë organizative dhe identitetit kombëtar palestinez. Në kushtet e luftës, kufiri mes drejtësisë dhe hakmarrjes mund të bëhet më i paqartë.
Nga pikëpamja strategjike, ligji synon gjithashtu të dërgojë një mesazh ndaj Hamasit, Hezbollahut dhe grupeve të tjera të armatosura në rajon: pjesëmarrësit në sulme kundër civilëve izraelitë nuk do të trajtohen si të burgosur të zakonshëm, por si autorë të krimeve më të rënda. Megjithatë, analistët vlerësojnë se efekti është më shumë simbolik sesa praktik, pasi grupet militante nuk marrin vendime bazuar te frika nga procese të ardhshme gjyqësore.
Një nga debatet kryesore lidhet me garantimin e një procesi të drejtë gjyqësor. Sa më shumë që tribunali merr karakter historik dhe politik, aq më e vështirë bëhet ruajtja e neutralitetit të plotë. Gjykata ushtarake do të gjykojë palestinezë të ndaluar prej muajsh, ndërsa disa raste raportohet se ende nuk kanë akuza formale të plota.
Veçanërisht të ndjeshme mbeten akuzat për tortura dhe trajtime çnjerëzore ndaj të burgosurve palestinezë, akuza që qeveria izraelite i mohon. Nëse provat do të mbështeteshin mbi dëshmi të marra nën presion ose kushte detyruese, legjitimiteti i gjithë procesit mund të vihej në pikëpyetje.
Izraeli ndodhet tashmë nën presion ndërkombëtar për shkak të luftës në Gaza. Gjykata Penale Ndërkombëtare po heton zhvillimet e konfliktit dhe ka lëshuar urdhër-arreste ndaj figurave të larta izraelite, ndërsa Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë po shqyrton akuzat për gjenocid, të cilat Izraeli i hedh poshtë si të motivuara politikisht.
Në këtë klimë, krijimi i një tribunali special me mundësi për dënime me vdekje mund të rrisë izolimin diplomatik të Izraelit. Mbështetësit e ligjit e konsiderojnë atë si përgjigjen e domosdoshme ndaj një krimi të paprecedentë, ndërsa kritikët argumentojnë se shteti po transferon logjikën e luftës brenda sistemit të drejtësisë.
Pasojat mund të shtrihen edhe në ekonomi dhe marrëdhënie ndërkombëtare. Imazhi i Izraelit ndikon drejtpërdrejt në investime, bashkëpunim teknologjik, marrëdhënie tregtare dhe partneritetet strategjike me SHBA-në dhe Evropën. Lufta në Gaza ka shkaktuar tashmë tensione me qeveri perëndimore, universitete, kompani shumëkombëshe dhe fonde investimi. Një tribunal i tillë mund të forcojë fushatat për bojkot dhe të shtojë presionin diplomatik ndaj Tel Avivit.
Nga ana palestineze, Hamasi pritet ta përdorë ligjin si pjesë të propagandës së tij politike, duke argumentuar se Izraeli nuk po kërkon drejtësi, por shkatërrim politik dhe simbolik të kundërshtarit. Analistët paralajmërojnë se dënimet me vdekje mund të krijojnë figura martirësh dhe të ushqejnë më tej ciklin e radikalizimit në rajon.
Debati kryesor mbetet mënyra se si do të zhvillohet procesi. Izraeli ka të drejtë të gjykojë autorët e sulmeve që shkaktuan vrasje masive, rrëmbime dhe një nga ngjarjet më traumatike në historinë e vendit. Por sa më i rëndë të jetë krimi, aq më i fortë duhet të jetë standardi i drejtësisë dhe procedurave ligjore.
Tribunali special mund të shndërrohet në vendin ku Izraeli paraqet para botës versionin e tij mbi të vërtetën e 7 tetorit. Por ai mund të shihet edhe si simbol i një shteti që, nën presionin e luftës, përdor drejtësinë si vazhdim të konfliktit me mjete të tjera. Në këtë dallim të brishtë, sipas vëzhguesve, qëndron një pjesë e rëndësishme e kredibilitetit të ardhshëm të Izraelit në arenën ndërkombëtare. /Përshtatur nga “Inside Over”
Lini një Përgjigje