FLASH
Shkruar nga Magdaléna Fajtová
Nëse qeveria e Trump do të jetë miqësore me serbët – jo vetëm ata që jetojnë në Serbi, por edhe ata në Bosnje dhe Hercegovinë – ndoshta do të varet nga pozicioni që ka Richard Grenell...
Donald Trump do të bëhet sërish presidenti amerikan dhe politikani më i rëndësishëm në botë. Rezultati i zgjedhjeve presidenciale në SHBA do të ketë ndikim edhe në politikën në Ballkan. Për disa liderë në rajon, Trump përfaqëson një shpresë për ndryshim në drejtimin e diplomacisë amerikane, e cila tani mund të bëhet më miqësore me serbët. Nëse kjo do të përfundojë vërtet kështu, ndoshta as vetë Trump nuk e di.
Ish-presidenti me siguri e ka festuar fitoren me ëndje. Jashtë vendit, askush nuk do ta kishte festuar fitoren e Trump me më shumë entuziazëm sesa Milorad Dodik, president i entitetit me shumicë serbe të Bosnjës dhe Hercegovinës. Në profilin e tij në Instagram ai publikoi gjashtë postime që shprehin gëzimin e tij të jashtëzakonshëm për fitoren e Trump – ndër të tjera, një video në të cilën ai mban kapelën e famshme të Trumpit “Make America Great Again”, duke pretenduar se duhet të thotë “Make Republika Srpska Great Again”.
Më vonë, Dodik publikoi gjithashtu një video nga një festë ku ai dhe anëtarja serbe e presidencës trepalëshe boshnjake, Zeljka Cvijanoviç, janë ulur në një tryezë me ushqime dhe pije, me Dodik dhe disa muzikantë duke kënduar këngën e tij të preferuar nacionaliste "Srpkinja je mene majka" (më ka lindur nëna serbe). Natën, godina e presidentit të Republikës Srpska ishte zbukuruar me një projeksion gjigant drite të Donald Trump në sfondin e flamujve të kombit serb (të cilët duken si flamuj rusë të kthyer përmbys) dhe të SHBA-së, me një mbishkrim gjigant në shkrimi cirilik "Urime nga Republika Srpska".
Dodik thotë se pret që administrata e Trump të anulojë sanksionet amerikane ndaj tij si individ. Uashingtoni vendosi sanksione ndaj Dodik vite më parë për shkeljen e kushtetutës së Bosnjes dhe Hercegovinës, duke ndërmarrë hapa që dobësojnë ndikimin e qeverisë qendrore. Për disa vite, ai ka përshkallëzuar kërcënimet e tij për të nxjerrë Republikën Srpska nga Bosnja dhe Hercegovina.
Aleksandar Vuçiç, presidenti i Serbisë fqinje, me siguri po feston gjithashtu fitoren e Trump. Ai ishte një nga krerët e parë të shtetit që e uroi. Ai tashmë e kishte mbështetur atë në zgjedhjet e mëparshme, por siç është tipike për Vuçiçin, ai ka mbajtur marrëdhënie të mira edhe me administratën e Bidenit.
Anëtarët e familjes dhe aleatët e Trump kohët e fundit kanë investuar në projekte të mëdha në Ballkan. Në fillim të vitit të kaluar, qeveria serbe miratoi një kontratë shumë milionëshe me dhëndrin e Trump, Jared Kushner, për ndërtimin e një hoteli luksoz në vendin e ish-Ministrisë së Mbrojtjes në Beograd. Ndërtesa, e vendosur në qendër të qytetit, u bombardua gjatë ndërhyrjes ushtarake të udhëhequr nga NATO në 1999.
Që atëherë, ndërtesa e shkatërruar ka shërbyer si një kujtesë e ngjarjes, e cila është – deri më sot – arsyeja pse shumica dërrmuese e serbëve janë kundër anëtarësimit në NATO. Nëse qeveria e Trump do të jetë miqësore me serbët – jo vetëm ata që jetojnë në Serbi, por edhe ata në Bosnje dhe Hercegovinë – ndoshta do të varet nga pozicioni që ka Richard Grenell në të.
Gjatë mandatit të parë të Trumpit në detyrë, Grenell shërbeu si i dërguar i posaçëm i Trump për negociatat midis Serbisë dhe Kosovës, pothuajse duke arritur të përfundonte një marrëveshje mes dy vendeve. Marrëveshja u prish përfundimisht në vitin 2020 pasi gjykata speciale për Kosovën në Hagë akuzoi presidentin e atëhershëm të Kosovës Hashim Thaçi për krime kundër njerëzimit, të cilat ai pretendohej se i kishte kryer gjatë Luftës së Kosovës.
Sipas transmetuesit publik gjerman Deutsche Ëelle, marrëveshja duhej të përfshinte gjithashtu një "shkëmbim territori", duke shkëmbyer fshatrat me shumicë serbe në veri të Kosovës me një rajon me pakicë shqiptare në Serbinë jugore. Kjo ngre pyetjen se si do të ishte parë ky lloj i zgjidhjes së problemeve në pjesën tjetër të Ballkanit, ku pothuajse të gjithë debatojnë me të gjithë të tjerët për territorin.
Përfundimisht, Vuçiç u ul me Trump në Zyrën Ovale, duke nënshkruar një marrëveshje për marrëdhëniet ekonomike me kryeministrin e Kosovës, Avdullah Hoti. Marrëveshja përfshinte rifillimin e fluturimeve të para direkte Beograd-Prishtinë që nga lufta në Kosovë, një angazhim për të krijuar një “mini-zonë Shengen” të planifikuar në Ballkan, një moratorium një vjeçar ndaj lobimit serb për revokimin e njohjes së Kosovës, dhe një pezullim të përpjekjeve të Kosovës për t'iu bashkuar organizatave ndërkombëtare.
Kanë kaluar katër vjet që atëherë dhe marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës janë përkeqësuar shumë pas mosmarrëveshjeve midis serbëve etnikë dhe autoriteteve të Kosovës. Kurti, i cili ka refuzuar komprometimin me Beogradin, është rikthyer në postin e tij si kryeministër. E vetmja gjë që ka mbetur nga marrëveshja është një video e çuditshme në të cilën Trump njofton se marrëveshja do të përfshijë edhe zhvendosjen e ambasadave të Serbisë dhe Kosovës në Jerusalem. Në video, Vuçiç duket sikur po e dëgjon këtë për herë të parë. /Përshtati “Pamfleti” nga “Respekt”
Lini një Përgjigje