FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Plani i paqes SHBA-Rusi, i publikuar në media, po shkakton reagime të forta, pasi përfshin lëshimin e territorit ukrainas, një reduktim të forcave ushtarake dhe angazhime politike që konsiderohen të papranueshme nga Kievi...
Plani i paqes SHBA-Rusi tani është publikuar gjerësisht dhe zbulon se ai propozon transferimin e pjesëve të Donbasit që mbeten nën kontrollin e Ukrainës te Rusia e Vladimir Putinit, megjithëse jozyrtarisht.
Versionet më të reja të dokumentit përfshijnë gjithashtu një propozim për një reduktim të ndjeshëm të ushtrisë ukrainase, në 600,000 burra.
Sipas BBC-së, teksti përfshin 28 nene, disa prej të cilave, në teori, mund të jenë të pranueshme për Ukrainën, ndërsa të tjerat mbeten të paqarta.
Plani kërkon riafirmimin e sovranitetit të Ukrainës, një "pakt të plotë mossulmimi" midis Rusisë, Ukrainës dhe Evropës, dhe "garanci të besueshme sigurie" për Kievin. Ai gjithashtu kërkon zgjedhje të parakohshme brenda 100 ditëve.
Në rast të një pushtimi të ri rus, parashikohet një "përgjigje e koordinuar ushtarake" dhe rivendosja e sanksioneve.
Edhe pse zgjedhjet janë të pamundura sipas gjendjes së jashtëzakonshme, ato mund të mbahen nëse arrihet një marrëveshje paqeje. Megjithatë, garancitë e parashikuara të sigurisë nuk specifikojnë se kush do t'i ofrojë ato ose fushëveprimin e tyre, duke qenë shumë larg një angazhimi ekuivalent me Nenin 5 të NATO-s, të cilin Ukraina e konsideron të nevojshëm.
Dorëzimi i territoreve dhe zvogëlimi i forcave ushtarake
Ndër propozimet më të diskutueshme është braktisja e territoreve që Ukraina ende kontrollon, si dhe zvogëlimi i ushtrisë.
Plani përcakton se ushtria ukrainase do të tërhiqet nga zonat e rajonit të Donetskut që aktualisht kontrollon, të cilat do të transformohen në një zonë neutrale dhe të demilitarizuar të njohur ndërkombëtarisht, e cila do të konsiderohet territor rus. Forcat ruse nuk do të hyjnë në këtë zonë.
Lënia dorë e zonave ku jetojnë qindra mijëra ukrainas, përfshirë qytetet strategjike të Slovianskut, Kramatorskut dhe Druzhkivkës, konsiderohet e paimagjinueshme për publikun ukrainas. Ukraina gjithashtu refuzon të pranojë një kufizim në madhësinë e Forcave të saj të Armatosura, megjithëse plani propozon një ushtri prej 600,000 ushtarësh, një numër më i vogël se afërsisht 880,000 ushtarët aktivë që ka aktualisht.
Khrystyna Hayovichyn, përfaqësuesja e Ukrainës në OKB, ka theksuar se vendi nuk do të pranojë asnjë njohje të kontrollit rus mbi territoret e pushtuara, as kufizime në aftësitë e saj mbrojtëse dhe ushtarake.
Plani propozon gjithashtu që Krimea, Luhansku dhe Donetsku të njihen de facto si ruse edhe nga SHBA-ja, por pa njohje formale ligjore, në mënyrë që të mos shkelet Kushtetuta e Ukrainës.
Në fronte të tjera, në Kherson dhe Zaporizhia, është planifikuar një "ngrirje" e vijave dhe një tërheqje e pjesshme e forcave ruse.
Statusi i ardhshëm i Ukrainës: BE po, NATO jo
Plani i paqes përfshin dispozita të rëndësishme gjeopolitike:
Ukraina do të përfshijë në Kushtetutën e saj se nuk do t'i bashkohet NATO-s.
NATO, nga ana e saj, do të zotohet të mos e pranojë Ukrainën në të ardhmen.
Ukraina do të ketë akses të privilegjuar në tregun evropian, ndërkohë që po shqyrtohet mundësia e saj për t'u anëtarësuar në BE.
Ukraina refuzon të heqë dorë nga e drejta për të zgjedhur aleanca, të cilat i konsideron një element kyç të sovranitetit të saj.
Plani gjithashtu thotë se NATO nuk do të stacionojë forca ushtarake në territorin ukrainas, ndërsa avionët luftarakë evropianë do të stacionohen në Poloni. Kievi gjithashtu do të angazhohet të mbetet një “shtet jo-bërthamor”.
Kthimi i Rusisë në skenën ndërkombëtare
Disa pika në dokument i referohen riintegrimit politik dhe ekonomik të Rusisë, madje edhe rikthimit të saj të mundshëm në G8. Megjithatë, kjo duket e largët, pasi Putini është nën një urdhër arresti ndërkombëtar dhe Rusia mbetet e izoluar pas pushtimit të Ukrainës.
Plani propozon që 100 miliardë dollarë nga fondet e ngrira ruse do të ndahen për rindërtimin e Ukrainës, nën menaxhimin amerikan, me Shtetet e Bashkuara që marrin 50% të fitimeve. Evropa do të kontribuojë me 100 miliardë dollarë të tjerë.
Megjithatë, kostoja totale e rindërtimit të Ukrainës vlerësohet të kalojë 500 miliardë dollarë, ndërsa shumica e fondeve të ngrira mbahen në Euroclear në Belgjikë dhe BE-ja po shqyrton planet e veta të ndihmës.
Pjesa tjetër e parave të ngrira ruse do të kanalizohet në një mjet investimi amerikano-rus, me qëllim që të sigurohet një kthim i pjesshëm i fondeve në Moskë dhe në të njëjtën kohë përfitime për Shtetet e Bashkuara.
Çfarë nuk përfshin plani
Nuk ka kufizime për llojet e armëve që Ukraina mund të mbajë, përveç dispozitës që një sulm me raketa ukrainase ndaj Moskës ose Shën Petersburgut i bën të pavlefshme garancitë e sigurisë.
Nuk ka kufizime në zhvillimin e armëve të reja ukrainase hipersonike ose me rreze të gjatë veprimi.
SHBA-të duan përparim të shpejtë dhe duket se i kanë dhënë Ukrainës një afat kohor të ngushtë për diskutime. Megjithatë, zyrtarët amerikanë dhe evropianë theksojnë se 28 pikat nuk janë ende një tekst përfundimtar.
Në të njëjtën kohë, BE-ja dhe Rusia deklarojnë se nuk kanë marrë informacion zyrtar në lidhje me këtë.
A i shërben kryesisht Putinit?
Fakti që i dërguari rus Kirill Dmitriev e diskutoi planin gjatë me negociatorin amerikan ngre dyshime se ai përfshin lëshime të rëndësishme për Moskën. Megjithatë, Rusia duket e kujdesshme dhe thotë se nuk e ka parë zyrtarisht tekstin.
Cedimi i territoreve ukrainase është kërkesa më karakteristike ruse. Nga ana tjetër, "ngrirja" e fronteve në jug mund ta bëjë të vështirë për Moskën, e cila ka përfshirë Khersonin dhe Zaporizhzhyen në Kushtetutën e saj.
Disa klauzola, të tilla si heqja graduale e sanksioneve ose një amnisti e përgjithshme, do të pranoheshin nga Rusia, por do të provokonin një reagim të fortë në Kiev dhe Evropë.
Së fundmi, plani parashikon të drejta të barabarta për mediat dhe institucionet arsimore ukrainase dhe ruse, si dhe shpërndarje të barabartë të energjisë së termocentralit bërthamor Zaporizhia. /Përshtatur nga BBC/
Lini një Përgjigje