FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Uria po ndodh në Gaza pak kilometra larg qindra kamionëve me ndihma që rrinë të bllokuara jashtë kufirit. Si u arrit deri këtu?
Integrated Food Security Phase Classification (IPC), i mbështetur nga OKB-ja, është sistemi kryesor botëror i monitorimit të urisë. Vlerësimi i tij se gjysmë milioni njerëz, një e katërta e palestinezëve në Gaza,po vuajnë nga uria është tronditës për shumë arsye.
Më kryesorja: Raporti pranon se kjo situatë është “tërësisht e shkaktuar nga njeriu”, ndërsa organizatat e ndihmës akuzojnë sot Izraelin për “pengim sistematik” të hyrjes së ushqimit në Rripin e Gazës.
IPC thotë se njerëzit që jetojnë në zonën e qytetit të Gazës po përballen me kushte urie të “urisë, mjerimit dhe vdekjes”. Ai gjen gjithashtu se uria po përhapet me shpejtësi dhe, me ritmet aktuale, pritet të kapë pjesën më të madhe të Gazës në shtator.
Raporti arrin në përfundim përmes tre treguesve kyç:
• Uri: Të paktën 1 në 5 familje përballen me mungesë ekstreme në konsumin e ushqimit
• Kequshqyerje: Rreth 1 në 3 fëmijë, ose më shumë, janë në kequshqyerje akute
• Vdekshmëri: Të paktën 2 në çdo 10 mijë njerëz vdesin çdo ditë për shkak të urisë së drejtpërdrejtë ose kombinimit të kequshqyerjes dhe sëmundjeve
Kur përmbushen dy nga këto tre “pragje”, IPC e njeh se po ndodh uria.
IPC thotë se treguesi i “vdekshmërisë” nuk del qartë nga të dhënat e disponueshme për shkak të prishjes së sistemeve të monitorimit. Sipas tij, shumica e vdekjeve jotraumatike nuk po regjistrohen. Duke u bazuar në provat ekzistuese dhe në gjykimin e ekspertëve, IPC ka konkluduar se edhe pragu i “vdekshmërisë” për urinë është arritur.
Raporti u publikua teksa Ministria e Shëndetësisë e Gazës e drejtuar nga Hamasi regjistroi dy vdekje të reja nga kequshqyerja, duke e çuar numrin total në 273, përfshirë 112 fëmijë.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e ka mohuar vazhdimisht se në Gaza po ndodh uri dhe ka thënë se aty ku ka uri, fajin e mbajnë agjencitë e ndihmës dhe Hamasi. Izraeli ka akuzuar agjencitë ndërkombëtare, si OKB-ja, se nuk po marrin ndihmat që presin në kufi, duke treguar qindra kamionë që rrinë pa lëvizur.
‘Tërësisht e shkaktuar nga njeriu’
Pas javësh me pamje të fëmijëve të uritur, me bark të fryrë dhe kocka të dala, shumëkush mund të ndihet se shenjat e një urie të afërt ishin të dukshme prej kohësh.
Aftësia e palestinezëve për të siguruar ushqim është vështirësuar përgjatë gati dy viteve të luftës në Gaza. Izraeli ka vendosur prej vitesh kufizime për mallrat që hyjnë në Gaza dhe këto kufizime u shtuan pas fillimit të luftës më 7 tetor 2023, të shkaktuar nga sulmi vdekjeprurës i udhëhequr nga Hamasi ndaj Izraelit.
Megjithatë, që prej marsit 2025 situata u përkeqësua me shpejtësi, pasi Izraeli vendosi një bllokadë pothuajse totale, gati tre-mujore, mbi mallrat që hynin në Gaza. Nën presion të madh ndërkombëtar, në fund të majit Izraeli filloi të lejonte një sasi të kufizuar mallrash në Gaza.
Ai gjithashtu prezantoi një sistem të ri shpërndarjeje ushqimore të operuar nga një grup amerikan i diskutueshëm, i quajtur Gaza Humanitarian Foundation (GHF), për të zëvendësuar sistemin e mëparshëm të udhëhequr nga OKB-ja. GHF ka katër pika shpërndarjeje në zona të militarizuara, ku palestinezët duhet të ecin gjatë dhe me rrezik për t’i arritur, duke zëvendësuar 400 pikat e shpërndarjes në komunitet të sistemit të OKB-së.
Gjetja e ushqimit është kthyer në një përpjekje vdekjeprurëse për palestinezët dhe ata kanë thënë rregullisht se duhet të zgjedhin mes urisë dhe vdekjes, duke iu referuar të shtënave pothuajse të përditshme ndaj njerëzve që përpiqen të marrin ndihma në pikat e GHF-së. Kombet e Bashkuara kanë regjistruar vrasjen e të paktën 994 palestinezëve në afërsi të pikave të GHF-së, që nga fundi i majit, disa prej 1.760 të vrarëve teksa përpiqeshin të siguronin ndihmë.
OKB thotë se shumica u vranë nga trupat izraelite, diçka e dëshmuar nga dëshmitarë okularë me të cilët kemi folur dhe nga mjekë në Gaza. Izraeli i ka hedhur poshtë këto akuza.
Nën këtë sistem, i mbikëqyrur nga Izraeli, uria në Gaza është zgjeruar.
Teksa presioni ndaj Izraelit për të lejuar më shumë ushqim u rrit, në fund të korrikut ai filloi të lejonte më shumë kamionë ndihmash çdo ditë dhe prezantoi “pauza taktike” në luftime për të mundësuar lëvizjen e më shumë autokolonave me ndihma në territor. Më shumë ndihma kanë hyrë javët e fundit dhe çmimet marramendëse të disa mallrave në tregje janë ulur disi, megjithatë për shumë palestinezë mbeten të papërballueshme. Në disa raste, çmimi i miellit arriti mbi 85 dollarë për kilogram, ndonëse më pas filloi të ulej.
OKB-ja dhe organizatat e ndihmës thonë se, megjithëse Izraeli ka liruar disa kufizime për hyrjen e ushqimit në Rripin e Gazës, ai ende vendos pengesa dhe ndalime të rëndësishme për grumbullimin dhe shpërndarjen e ndihmave. Organizatat thonë se nevojiten 600 kamionë në ditë me mallra që njerëzit të plotësojnë nevojat bazë, aktualisht po lejohet jo më shumë se gjysma e kësaj sasie.
Izraeli gjithashtu filloi të lejojë hedhje nga ajri të ndihmave, diçka e kritikuar si joefikase, e rrezikshme dhe në fund të fundit një shpërqendrim nga organizatat humanitare.
Akuzat e Izraelit se për urinë është fajtor Hamasi janë po ashtu kritikuar. Raporte të shumta, përfshirë një raport të brendshëm të qeverisë së SHBA-ve, gjetën se nuk ka prova për devijim sistematik të ndihmave nga Hamasi. Ka, në fakt, plaçkitje të përhapur të kamionëve që hyjnë në Gaza, por agjencitë e ndihmës thonë se shumica e plaçkitjeve kryhen nga turma palestinezësh të dëshpëruar dhe nga disa grupe të organizuara që përpiqen të rishesin mallrat me fitim.
Në fund, agjencitë e ndihmës po përsërisin prej muajsh se, për të shmangur urinë dhe zbutur urinë masive, Gaza duhet të “përmbytet” me ndihma që hyjnë nga rruga, dhe aktualisht Izraeli vazhdon të vendosë kufizime.
Reagimi i Izraelit
Një sërë zyrtarësh të qeverisë izraelite e kanë hedhur poshtë raportin e IPC-së. Ministria izraelite e Punëve të Jashtme akuzoi IPC-në se publikoi një “raport të sajuar sipas porosisë për t’iu përshtatur fushatës së rreme të Hamasit”. Organizmi i ushtrisë izraelite i quajtur COGAT (Koordinatori i Aktiviteteve Qeveritare në Territore), që administron kalimet drejt Gazës, e quajti raportin e IPC-së një “raport të rremë dhe të njëanshëm, të bazuar në të dhëna të pjesshme që burojnë nga organizata terroriste Hamas”.
Mes kritikave të tjera, Izraeli thotë se IPC “ndryshoi standardin e vet global”, duke ulur në gjysmë pragun e atyre që përballen me urinë nga 30% në 15%, si edhe “duke injoruar plotësisht kriterin e dytë, normën e vdekshmërisë”. IPC i hodhi poshtë akuzat dhe tha se ka përdorur standarde të mirëpërcaktuara, të aplikueshme prej kohësh në situata të ngjashme.
Akuza e Izraelit se IPC ka përdorur “të dhëna të Hamasit” duket se i referohet faktit që një pjesë e raportimeve mbi kequshqyerjen në Gaza vjen nga Ministria e Shëndetësisë e drejtuar nga Hamasi. Megjithatë, të dhënat e kësaj ministrie për të vdekurit dhe të plagosurit janë parë gjerësisht si të besueshme gjatë gjithë luftës.
Reagimet ndaj raportit nga agjencitë e OKB-së dhe liderët ndërkombëtarë kanë qenë të forta. Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, tha se Izraeli, si fuqi pushtuese, “ka detyrime të paekuivoka sipas të drejtës ndërkombëtare, përfshirë detyrimin për të siguruar ushqim dhe furnizime mjekësore për popullsinë. Nuk mund ta lejojmë këtë situatë të vazhdojë pa u ndëshkuar”.
Kreu i ndihmës humanitare të OKB-së, Tom Fletcher, tha se uria është rezultat i drejtpërdrejtë i “pengimit sistematik” të ndihmave nga Izraeli. Ndërkaq, ministri i Jashtëm i Mbretërisë së Bashkuar, David Lammy, deklaroi: “Refuzimi i qeverisë izraelite për të lejuar mjaftueshëm ndihma në Gaza ka shkaktuar këtë katastrofë të krijuar nga njeriu. Kjo është një turpësi morale.”
Të premten, Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Volker Türk, tha se “është krim lufte të përdorësh urinë si metodë lufte, dhe vdekjet që rezultojnë prej saj mund të përbëjnë gjithashtu krimin e luftës së vrasjes së qëllimshme”.
Pushtimi i Qytetit të Gazës
Këtë javë, Izraeli ka autorizuar thirrjen nën armë të dhjetëra mijëra rezervistëve për të kryer pushtimin dhe okupimin e diskutueshëm të Qytetit të Gazës,zona ku IPC ka shpallur se po ndodh uria. Netanyahu thotë se marrja nën kontroll e zonës është opsioni më i mirë për të mposhtur Hamasin, për t’i dhënë fund luftës dhe për të kthyer pengjet izraelite nga Gaza.
Pushtimi do të zhvendoste me forcë rreth 1 milion palestinezë që jetojnë në Qytetin e Gazës dhe zonat përreth. Izraeli u ka thënë tashmë mjekëve dhe agjencive të ndihmës të përgatisin plane evakuimi për zonën. Një deklaratë e përbashkët nga disa organizata të OKB-së, përfshirë Unicef-in, Programin Botëror të Ushqimit dhe Organizatën Botërore të Shëndetësisë, shprehu alarm për ofensivën e planifikuar, duke thënë se “do të kishte pasoja edhe më shkatërruese për civilët atje ku kushtet e urisë tashmë ekzistojnë”.
Lini një Përgjigje