Do të godasë Trump apo do të kemi paqe?
Bota po hyn në orë vendimtare, ndërsa ultimatumi i presidentit amerikan Donald Trump ndaj Iranit po i afrohet skadimit dhe tensionet në Lindjen e Mesme kanë arritur një nivel kritik.
Afati i vendosur nga Trump, ora 20:00 sipas kohës lindore amerikane (02:00 në Shqipëri), kërkon që Irani të pranojë një marrëveshje dhe të hapë Ngushticën e Hormuzit, përndryshe do të përballet me goditje të rënda ushtarake.
Situata u përshkallëzua më tej pasi Teherani ndërpreu të gjitha kontaktet, direkte dhe indirekte, me Shtetet e Bashkuara, duke përfshirë edhe kanalet e ndërmjetësimit përmes Pakistanit.
Shkak u bë retorika e ashpër e presidentit amerikan, i cili në një postim në Truth Social paralajmëroi se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte”, një deklaratë që shkaktoi reagime të forta ndërkombëtare dhe debat edhe brenda SHBA-së.
Ish-drejtori i komunikimit në Shtëpinë e Bardhë, Anthony Scaramucci, e interpretoi këtë gjuhë si një sinjal të mundshëm për përdorimin e armëve bërthamore, duke kërkuar largimin e menjëhershëm të Trump nga detyra. Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë mohoi çdo skenar të tillë.
Ndërkohë, zhvillimet në terren tregojnë se përshkallëzimi mund të ketë nisur edhe para skadimit të ultimatumit. Sulme janë raportuar pranë objekteve strategjike në Iran, përfshirë ishullin Kharg, një nyje kyçe për eksportin e naftës. Zyrtarë amerikanë sqaruan se janë goditur objekte ushtarake, jo infrastruktura energjetike.
Në të njëjtën kohë, sulme kanë goditur rrugë, autostrada dhe linja hekurudhore në disa pjesë të Iranit, ndërsa një sulm ndaj një ure hekurudhore ka shkaktuar viktima. Burime izraelite konfirmojnë se objektiv janë bërë rrjetet e transportit në të gjithë vendin.
Pavarësisht kësaj, zëvendëspresidenti JD Vance deklaroi se këto goditje nuk përbëjnë ndryshim strategjie dhe nuk ndikojnë në afatin e vendosur nga Trump.
Rritja e tensioneve ka ngritur edhe shqetësime ligjore ndërkombëtare. Ekspertë dhe juristë paralajmërojnë se goditja e infrastrukturës civile, përfshirë termocentralet apo sistemet e ujit, mund të përbëjë krim lufte sipas Konventave të Gjenevës.
“Po shohim një kërcënim të drejtpërdrejtë që do të kishte pasoja katastrofike për civilët,” tha Margaret Donovan, ish-juriste e ushtrisë amerikane.
Ndërkohë, disa vende – përfshirë shtete të Gjirit – kanë paralajmëruar në mënyrë private administratën amerikane për pasojat e mundshme të një sulmi të tillë, nga frika e hakmarrjes iraniane ndaj infrastrukturës së tyre.
Pavarësisht këtyre shqetësimeve, Trump ka mbrojtur qëndrimin e tij, duke deklaruar se rreziku real është “lejimi i Iranit të ketë armë bërthamore”.
Në këtë klimë tensioni ekstrem, vendet e rajonit kanë nisur të marrin masa emergjente, ndërsa qytetarët paralajmërohen të qëndrojnë në ambiente të sigurta.
Me orët që po kalojnë drejt skadimit të ultimatumit, Lindja e Mesme mbetet “në teh të briskut”, ndërsa çdo vendim në momentet e ardhshme mund të përcaktojë nëse kriza do të kthehet në një konflikt të hapur me pasoja globale.
Lini një Përgjigje