FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Të 6 shtetet e Ballkanit Perëndimor po përpiqen të bëhen shtete anëtare të BE-së, një proces i stërzgjatur në të cilin gjeopolitika mund të jetë po aq e rëndësishme sa përmbushja e detyrave të rreshtimit
Ndërkohë që vëmendja ndërkombëtare është e përqendruar në luftën në Ukrainë, tensionet në Ballkanin Perëndimor po thellohen, dhe Kosova qëndron në epiqendër të përplasjeve të vjetra dhe të reja.
Vizita e fundit e Sekretarit të Jashtëm britanik David Lammy në rajon ka nxjerrë në pah qartësisht se ndërhyrja ruse, interesat strategjike perëndimore dhe marrëdhëniet e brishta ndëretnike po e bëjnë Kosovën dhe rreth saj një vatër të nxehtë me potencial për destabilizim të gjerë.
Ballkani Perëndimor përshkruhet si "pika tjetër e nxehtë" nga figurat në nivelet e larta të qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar – dhe me rritjen e temperaturave tani, Britania po shtyn që të 6 shtetet e rajonit t'i bashkohen BE-së për të shmangur ndikimin rus.
“Në këtë kohë, me luftën në Evropë dhe duke parë dorën e gjatë të ndërhyrjes ruse gjithashtu në rajon, do të ishe budalla nëse do të hiqje vëmendjen nga Ballkani Perëndimor, ku ka ende çështje të trashëgimisë që ende nuk janë kapërcyer”, tha për Politico, Sekretari i Jashtëm britanik, David Lammy.
Ai theksoi se "interesat e Putinit këtu janë të mbajnë rajonin të destabilizuar”.
Në vijim ai shtoi se është në interesin e tij të mbajë në avantazh vendet që përbëjnë Ballkanin Perëndimor, të ketë një popullsi të destabilizuar dhe të zhvillojë një luftë kibernetike dhe hibride.
Të 6 shtetet e Ballkanit Perëndimor po përpiqen të bëhen shtete anëtare të BE-së, një proces i stërzgjatur në të cilin gjeopolitika mund të jetë po aq e rëndësishme sa përmbushja e detyrave të rreshtimit. Ata përballen me sfida të rëndësishme, si brenda vendit ashtu edhe me fqinjët e tyre. Bosnje-Hercegovina, për shembull, është shtyrë në krizë pasi udhëheqësi serb i Bosnjës Milorad Dodik i shmanget arrestimit për politikat e tij separatiste. Ndërkohë, Serbia e akuzon Kosovën për represion ndaj minoritetit serb, ndërsa Kosova fajëson Serbinë për dhunë brenda territorit të saj.
Ekspertët dhe ministrat e politikës së jashtme po ashtu kanë frikë se Kremlini do të përpiqet të përfitojë nga tensionet e thella etnike dhe fetare për të nxitur trazira të mëtejshme në të gjithë Ballkanin, duke rrënjosur interesat e Rusisë dhe duke krijuar akoma më shumë telashe në oborrin e pasmë të BE-së.
“Tani për tani ata duhet të ecin përpara ose do të vazhdojnë të jenë sheshi i lojërave të Rusisë,” tha një zyrtar i Mbretërisë së Bashkuar.
Në intervistën për Politico gjatë vizitës në rajon, Lammy theksoi se “dora e gjatë e ndërhyrjes ruse” është evidente edhe në Ballkanin Perëndimor, ku Moska synon të mbajë rajonin në krizë të përhershme për të penguar integrimin në strukturat euroatlantike.
Kosova, me historinë e saj të pavarësisë nga Serbia dhe mbështetjen e fortë perëndimore, është një pengesë e drejtpërdrejtë për interesat e Kremlinit.
Sipas burimeve britanike dhe kosovare, Rusia është përfshirë aktivisht në mbështetjen e strukturave serbe në veri të Kosovës, përfshirë përmes operacioneve të inteligjencës dhe fushatave dezinformuese.
Qendra e ashtuquajtur “humanitare serbo-ruse” pranë kufirit me Kosovën, që Prishtina e quan “qendër spiune”, është një ndër pikat ku ky ndikim shihet si i institucionalizuar.
Pengesat e mëdha që Serbia duhet të kapërcejë për t'u bashkuar me bllokun shfaqen në rrugët e Beogradit. Qeveria gjithnjë e më autoritare e udhëhequr nga presidenti Aleksandar Vuçiç, i cili kohët e fundit e priti Dodikun krahëhapur, po testohet ashpër nga një valë protestash në një shkallë të paparë më parë në Serbi.
Qindra mijëra kanë marshuar kundër korrupsionit qeveritar, në demonstratat e organizuara nga studentët mbi shembjen e një tende në një stacion hekurudhor të rinovuar në qytetin e Novi Sadit që vrau 16 njerëz në nëntor. Ata vazhdojnë të bllokojnë çdo ditë rrugë.
Ata madje i kanë zgjatur protestat e tyre për të kundërshtuar një projekt të propozuar mbi zhvillimin e pasurive të paluajtshme luksoze nga dhëndri i Presidentit të SHBA Donald Trump, Jared Kushner. Kompleksi i hotelit është planifikuar në vendin e bombarduar të Ministrisë së Mbrojtjes të ish-Jugosllavisë, një memorial për sulmet ajrore të NATO-s që sollën fundin e luftës me Kosovën në vitin 1999.
Studentët e lidhin atë plan me marrëveshje të tjera të pasurive të paluajtshme që ata thonë se janë korruptive. Shumë në vend gjithashtu ndjejnë neveri për përfitimin e familjes Trump nga një vend i shkatërruar nga një fushatë bombardimesh të udhëhequr nga Uashingtoni.
Modeli i decentralizuar i studentëve i organizimit do të thotë se nuk ka një udhëheqës të qartë që mund të synohet në një goditje, por autoritetet janë akuzuar për përdorimin e një topi zanor të paligjshëm kundër demonstruesve. Beogradi ka thënë gjithashtu se shërbimet ruse të spiunazhit ndihmuan për t'iu përgjigjur trazirave.
Lammy i tha Politico se "ne qëndrojmë përkrah popullit", përpara se të nisnin protestat dhe pretendimet për përdorimin e armëve zanore gjatë një takimi të mërkurën me Vuçiçin në pallatin e tij presidencial. Sekretari i Jashtëm ishte atje për të nënshkruar një sërë marrëveshjesh me qëllimet e dyfishta të trajtimit të migracionit të paligjshëm dhe mbajtjes së Serbisë më afër Perëndimit.
Rritje e tensioneve mes Kosovës dhe Serbisë
Tensionet mes Prishtinës dhe Beogradit nuk janë vetëm të ftohta diplomatike – ato janë kthyer në përplasje të rrezikshme në terren. Ngjarja e vitit 2023 në fshatin Banjska, ku u vra një polic i Kosovës dhe tre agresorë të armatosur serbë, përfaqësonte një nga incidentet më të rënda që nga shpallja e pavarësisë.
Autoritetet në Kosovë e quajtën këtë një akt të drejtuar nga Serbia, ndërkohë që Beogradi mohoi përfshirjen.
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka qenë një zë i qartë dhe i prerë në dënimin e politikave të Serbisë, duke e quajtur shtetin fqinj “një hegjemon të çmendur”.
Ajo shpreh shqetësim se presidenti Vuçiç po bashkëpunon ngushtë me “trekëndëshin e së keqes”: Rusinë, Kinën dhe Iranin – duke i dhënë Serbisë një pozicion të dyfishtë: nga njëra anë mban hapur derën për BE, ndërsa nga ana tjetër thellon lidhjet me fuqitë autokratike.
Në takimin me Lammy-n, Osmani kërkoi përforcimin e bashkëpunimit ekonomik dhe ushtarak me Britaninë, përfshirë një marrëveshje të përbashkët të sigurisë dhe blerje armësh.
Ajo gjithashtu ka shprehur gatishmërinë e Kosovës për t’u bashkuar me forcat paqeruajtëse që Britania dhe Franca po organizojnë për Ukrainën – një lëvizje që tregon qartë pozicionimin pro-perëndimor të Kosovës dhe përpjekjen për të konsoliduar rolin e saj si aleate e besueshme në arkitekturën e sigurisë evropiane.
Megjithatë, frustrimi ndaj BE-së është i prekshëm në Prishtinë. Pavarësisht aplikimit zyrtar për anëtarësim në vitin 2022, Kosova ende nuk njihet nga pesë vende anëtare të BE-së.
Osmani ka kritikuar ashpër ato që i quan “përpjekje për qetësim të Serbisë”, duke paralajmëruar se durimi është duke u venitur nëse Brukseli vazhdon të anashkalojë përparimin e Kosovës në favor të ruajtjes së status quo-së.
Siguria në Kosovë mbetet e mbështetur fuqishëm në praninë e KFOR-it, me trupa nga 29 vende – përfshirë Britaninë – të vendosura për të ruajtur paqen. Pas shpërthimeve të dyshimta në infrastrukturë në dhjetor, NATO ka intensifikuar vëzhgimin e pikave kyçe, ndërsa zyrtarë ushtarakë i kanë konfirmuar Lammy-t se aktivitetet serbe në veri të Kosovës kanë gjasa të mbështeten nga Rusia.
“Vuçiç ka kërcyer me melodinë e Putinit për një kohë të gjatë. Është koha që ai të vendosë se ku dëshiron ta çojë vendin e tij”, tha Osmani, duke theksuar se përçarja dhe agresioni nuk janë thjesht çështje të brendshme të Serbisë, por kërcënime për gjithë rajonin.
Kosova e sheh qartë – pa një ndryshim strategjik të qasjes së Perëndimit, rreziku që rajoni të kthehet në arenë të konfrontimeve të mëdha është real dhe i afërt.
Në këtë klimë të tensionuar, Kosova qëndron si një nga të paktat histori të qarta të pro-perëndimizmit në rajon. Por pa mbështetje konkrete – si njohje e plotë, integrim më të shpejtë dhe garanci sigurie – ajo mbetet e ekspozuar ndaj një loje më të madhe, ku Rusia, përmes Serbisë, luan për destabilizim, e Perëndimi shpesh heziton të përballet me realitetin me vendosmëri. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje