FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Shqipëria po përballon më lehtë rritjen e çmimeve të energjisë falë prodhimit të lartë nga hidrocentralet. Prurjet e shumta ujore kanë ndihmuar në mbajtjen nën kontroll të çmimeve në tregun vendas. Ndryshe nga ajo, vendet që varen nga gazi, si Italia dhe Gjermania, po përjetojnë rritje të ndjeshme. Situata tregon se burimet e rinovueshme ulin ndikimin e krizave të jashtme në energji.
Përshkallëzimi i konfliktit me Iranin ka tronditur tregjet globale të naftës dhe gazit, duke shkaktuar rritje të ndjeshme të çmimeve të energjisë në Evropë. Megjithatë, ndikimi nuk është i njëjtë në të gjitha vendet, pasi struktura e prodhimit energjetik ka luajtur rol vendimtar.
Media “Reuters” në një artikull mbi këtë fenomen, ku merr shembullin e Shqipërisë dhe thekson se prodhimi i lartë nga hidrocentralet, që siguron mbi 90% të energjisë elektrike, ka ndihmuar në mbajtjen nën kontroll të çmimeve.
“Lumi Drin, i cili zbret përmes maleve të Shqipërisë veriore, po vepron si një lloj mburoje”-nis kështu shkrimi i “Reuters”.
Sipas të dhënave krahasuese në Evropë, vendet me peshë të madhe të burimeve të rinovueshme kanë qenë më të mbrojtura nga luhatjet e forta të tregut.
Në të kundërt, ekonomitë që mbështeten në gaz dhe naftë janë përballur me rritje të mëdha. Italia ka regjistruar një rritje mbi 20% të çmimeve me shumicë të energjisë elektrike, ndërsa në Gjermani çmimet janë rritur mbi 15%. Kjo ka shtuar presionin inflacionist dhe ka rritur shqetësimet për një ngadalësim të mundshëm ekonomik.
Ndërkohë, Franca dhe Spanja kanë përjetuar zhvillime më të qëndrueshme. Franca, e mbështetur kryesisht në energjinë bërthamore, ka shënuar rritje më të kufizuara, ndërsa Spanja, falë zgjerimit të shpejtë të burimeve të rinovueshme, ka regjistruar edhe ulje të çmimeve.
Në artikull shkruhet se kriza aktuale mund të rrisë diferencat mes tregjeve energjetike në Evropë, duke goditur më fort vendet me varësi të lartë nga importet e karburanteve. Në të njëjtën kohë, situata mund të shërbejë si nxitje për përshpejtimin e tranzicionit drejt energjisë së gjelbër, ndërsa Bashkimi Evropian po shqyrton masa për të mbrojtur familjet dhe bizneset nga rritja e kostove.
Artikulli i plotë i Reuters:
Ndërsa lufta e Iranit prish rrjedhat globale të naftës dhe gazit dhe çmimet e energjisë rriten ndjeshëm, lumi Drin, i cili zbret përmes maleve të Shqipërisë veriore, po vepron si një lloj mburoje.
I fryrë nga shirat e dimrit dhe shkrirja e borës, dhe i mbushur me diga hidroelektrike të ndërtuara gjatë kohës së komunizmit, energjia e lumit siguron më shumë se 90% të prodhimit të energjisë elektrike të vendit ballkanik, duke ndihmuar në mbajtjen nën kontroll të çmimeve me shumicë.
Shqipëria është një shembull se si vendet me një prodhim më të lartë të burimeve të rinovueshme janë mbrojtur nga rritjet e ndjeshme të çmimeve të energjisë elektrike që kur Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli sulmuan Iranin më 28 shkurt, tregojnë krahasimet e çmimeve nga e gjithë Evropa. Kjo mund të ndihmojë familjet, bizneset dhe rritjen në ato vende, ndërsa ndikimi i çmimeve do të transmetohet tek konsumatorët e zakonshëm në muajt në vijim, thanë analistët.
Kjo gjithashtu mund të forcojë tranzicionin e energjisë së gjelbër në Evropë, i cili është kritikuar për mungesë urgjence dhe është sulmuar nga persona si Presidenti i SHBA-së, Donald Trump.
Vendet që varen shumë nga nafta dhe gazi përballen me rritje më të mëdha të çmimeve, duke shtuar presionin inflacionist dhe duke rritur mundësinë e një recesioni global, një shqetësim i njohur për evropianët që i mbijetuan krizës energjetike të shkaktuar nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
Kriza po rrit nivelin e çmimeve minimale rajonale për të gjithë, por vendet me më pak fleksibilitet dhe varësinë më të madhe margjinale nga karburantet e importuara po shohin ndikimin më të fortë në paqëndrueshmëri dhe çmime maksimale, tha Satyam Singh, analist në firmën kërkimore të energjisë Rystad.
Dallimet në çmimet e energjisë shfaqen në të gjithë Evropën
Përtej Detit Adriatik, nga Shqipëria, Italia, e cila gjeneron më shumë se 40% të energjisë elektrike nga gazi, ka parë një rritje prej më shumë se 20% në kontratën e saj të shitjes me shumicë që nga fillimi i luftës. Në Gjermaninë e etur për gaz, çmimi i referencës është rritur mbi 15%.
Në të kundërt, standardi në Francë, e cila mbështetet në energjinë bërthamore për 70% të prodhimit të saj të energjisë elektrike, është rritur me më pak se gjysmën e atij të Italisë gjatë së njëjtës periudhë. Në Spanjë, e cila ka rritur me shpejtësi prodhimin e energjisë së rinovueshme në gati 60% të prodhimit total, çmimet kanë rënë. Shqipëria gjithashtu regjistroi çmime mesatare më të ulëta në mars krahasuar me vitin e kaluar, falë kapacitetit të bollshëm hidroenergjetik.
Vendet e varura nga gazi si Italia, Gjermania dhe Greqia kanë të gjitha një nivel të prodhimit të energjisë diellore, por mbështetja e tepruar te dielli shkakton atë që quhet “kurba e rosës”, ku çmimet janë të ulëta në mes të ditës, por rriten në mëngjes herët dhe në pasdite vonë.
“Qëllimi për shumicën e këtyre vendeve si Italia dhe Gjermania është të ndërtojnë një grumbull të madh (të energjisë së rinovueshme dhe magazinimit afatgjatë) që kompenson gazin. Do të jetë një sfidë e madhe,” tha Alessandro Armenia, analist i energjisë në firmën e të dhënave dhe analizave të mallrave Kpler në Paris.
Ndërkohë, vendet prodhuese të qymyrit si Polonia dhe Serbia gjithashtu kanë përfituar, thanë analistët. Në Greqi, e cila ka prodhim të fortë diellor, operatori i rrjetit elektrik dëshiron që një central me linjit i planifikuar për mbyllje të qëndrojë hapur të paktën edhe një vit për shkak të konfliktit në Iran.
Bizneset dhe familjet ndjejnë presionin!
Goditjet e çmimeve të energjisë për familjet pritet të jenë më të zbutura sesa rritjet në tregjet me shumicë për naftën dhe gazin, thonë analistët, pasi mund të duhen muaj që këto rritje të reflektohen në sistem.
Kontratat italiane të energjisë elektrike me shumicë janë rritur më ngadalë se çmimet e gazit dhe naftës që nga fillimi i luftës në Iran
Komisioni Evropian ka zhvilluar plane për të ulur taksat e energjisë elektrike ndërsa kërkon të zbusë pasojat nga lufta, megjithëse zyrtarët dhe analistët paralajmërojnë se kostot shtetërore mund të rriten si rezultat.
Konsumatorët që tashmë po përballen me rritjen e çmimeve të karburanteve të bazuara në naftë janë të shqetësuar për energjinë elektrike më të shtrenjtë.
Në Qipro, ku familjet paguajnë disa nga çmimet më të larta të energjisë elektrike në BE, furnizuesi kryesor i energjisë sheh që çmimet të rriten deri në 20% deri në gusht, pjesërisht për shkak të vetë “kurba e rosës”.
Kur shpërtheu lufta në Iran, kostot e karburantit për Marios Georgiou, një operator makinerish në një shtypshkronjë në Limasol, u rritën deri në 20%, duke e detyruar atë të linte një nga punët e tij dhe të gjente një punë tjetër më afër shtëpisë. Faturat e energjisë elektrike tashmë i kushtonin 200 euro në muaj.
“Kam dy punë dhe mezi ia dal të mbuloj shpenzimet. Gjithçka po rritet,” tha babai i dy fëmijëve.
Ai nuk është i vetëm.
Nico Vanni, 47 vjeç, drejton furrën La Nave në Castiglion Fiorentino, Itali. Kompania përdor rreth 2,000 litra naftë në muaj për shpërndarje, dhe furrat e saj funksionojnë me gaz natyror. Furnizuesit kanë njoftuar tashmë rritje të kostos së majasë, letrës dhe plastikës – dhe kjo para çdo rritjeje të çmimeve të energjisë.
“Mund të qëndrojmë edhe disa muaj, por jo për shumë gjatë: rreziku real është që do të duhet të ndërhyjmë te stafi,” tha ai.
Digat e vjetra ndihmojnë Shqipërinë, po për sa kohë?
Në Shqipëri, banorët pranë digës së lartë të hidrocentralit të Vaut të Dejës bëjnë shaka se energjia hidrike është e vetmja trashëgimi pozitive e dekadave të sundimit komunist në vend.
“Varësia e madhe e Shqipërisë nga energjia e rinovueshme, veçanërisht energjia hidrike, ka luajtur një rol vendimtar në mbrojtjen e vendit nga efektet më të këqija të krizës,” tha ministria e energjisë e Shqipërisë në një deklaratë, megjithëse pranoi se vendi nuk është imun.
Vendi ende importon energji kur kërkesa arrin kulmin, dhe konsumatorët mbrohen nga subvencionet e çmimeve nga qeveria.
“Konflikti në Iran ka rritur presionin në prapaskenë, veçanërisht mbi financat publike. Sistemi po qëndron i qëndrueshëm në sipërfaqe, ndërsa presioni real po grumbullohet poshtë,” tha ministria e energjisë. / Përshtati “Pamfleti”, nga “Reuters”.
Ne shkrim se pari, me duhet te korrigjoj nje gabim te konceptit midis energjise se rinovueshme dhe energjise nga burime hidrike. Hid4ocentralet quhen impiante energjetike ku kemi shnderrim te energjise hidrike ne kaskade ne energji elektrike ne transformatore. Energjia e rinovueshme eshte koncepti i "energjise se paster", dmth ekosistemi nuk demtohet per shkak te ndryshimit te rrjedhes se lumit per te krijuar basenin ujembajtes ( veprim i cili ne ekosistemin qe krijojne lumenjte, liqenet, detet, kane nje ndikim direkt ne klimen dhe bujqesine e zones), energjia diellore me ane te paneleve diellore, e eres me panele eolike, tec e avujve si geizeret ne Islande, perbejne energjine e rinovueshme, te cilat shfrytezojne direkt rrezatimin diellor, fuqine e eres, avujt e ujit per shnderrimin e tyre ne energji elektrike. Qe Evropa te kete idene e energjise se rinovueshme, me falni por keto gabime thelbesore me bejne te mendoj qe politikat ekonomik te energjise nuk mund te projektohen nga ndonje gazetare qe nuk gjen dicituren e panorames, ose nga ndonje striptiste qe u frymezua nga Pretty Woman dhe shkoi perseri ....ne shkolle te mesme!!!!
Jo vetem hidrocentralet jane sukses i regjimit te Enver Hoxhes. Ka me dhjetra e qindra te tilla ne cdo fushe, por ato u shkaterruan nga sistemi demonkratik. Shikoni pak problemet sociale dhe kryesisht hakmarrjen e gjakmarrjen. Qindra te vrare ne vit e qindra te tjere te ngujuar ose te arratisur jashte vendit per t'i shpetuar vdekjes. Ishte si ishte por ishte shtet me rregulla e ligje qe zbatoheshin. Give the devil his due, apo jo.